LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · femininethird declension

cōnsuētūdō

cōnsuētūdō f (genitive cōnsuētūdinis)
Classical[kõː.sʷeːˈtuː.doː]Ecclesiastical[kon.sʷeˈtuː.do]
№ 954 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. The act of habituating; state of being habituated or accustomed, habituation.
  2. A custom, habit, use, usage, convention, way, tradition; experience.
  3. Customary right, common law.
  4. The form of speech, usage of a language.
  5. Social intercourse, companionship, familiarity, conversation.
  6. An intercourse in love, intimacy; love affair, amour, illicit intercourse.

Latīnē defined in Latin in our graded readers

mōs; quod ex mōre saepe fit.
cōnsuētūdō -inis f — in Mille Verba, Animus et Adfectūs

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Consuetudo · Mos · Ritus · Cærimonia

Consuetudo denotes the uniform observance of anything as a custom, arising from itself, and having its foundation in the inclination or convenience of an individual or people, ἔθος; whereas mos (modus) is the habitual observance of anything, as a product of reason, and of the self-conscious will, and has its foundation in moral views, or the clear dictates of right, virtue, and decorum, ἦθος; lastly, ritus denotes the hallowed observance of anything, either implanted by nature as an instinct, or introduced by the gods as a ceremony, or which, at any rate, cannot be traced to any human origin. Consuetudines are merely factitious, and have no moral worth; mores are morally sanctioned by silent consent, as jura and leges by formal decree; ritus (from ἀριθμός, ῥυθμός), are natural, and are hallowed by their primæval origin, and are peculiar to the animal. (v. 75.) 2. Ritus is a hallowed observance, as directed and taught by the gods or by nature; whereas cærimonia (κηδεμονία) is that which is employed in the worship of the gods.

Declension

declension
formsingularplural
nominativecōnsuētūdōcōnsuētūdinēs
genitivecōnsuētūdiniscōnsuētūdinum
dativecōnsuētūdinīcōnsuētūdinibus
accusativecōnsuētūdinemcōnsuētūdinēs
ablativecōnsuētūdinecōnsuētūdinibus
vocativecōnsuētūdōcōnsuētūdinēs

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

ita fert consuetudo
so custom, fashion prescribes.
communis sermonis consuetudo
the ordinary usage of language, everyday speech.
consuetudo sermonis, loquendi
to usage of language.
aliquid est meae consuetudinis
it is my custom.
devincire aliquem consuetudine
to attach a person to oneself.
a vetere consuetudine discedere
to give up old customs.
in consuetudinem or morem venire
to become customary, the fashion.
se dare in consuetudinem alicuius
to devote oneself to a person's society.
13 more phrases
a pristina consuetudine deflectere
to give up old customs.
aliquid cadit in meam consuetudinem
it is my custom.
est mihi consuetudo, or usus cum aliquo
to be on friendly terms with a person.
consuetudo inveterascit (B. G. 5. 41. 5)
a custom is taking root, growing up.
in pristinam consuetudinem revocare aliquid
to return to ancient usage.
consuetudinem suam tenere, retinere, servare
to keep up a usage.
ex consuetudine mea (opp. praeter consuetudinem)
according to my custom.
se insinuare in consuetudinem alicuius (Fam. 4. 13. 6)
to insinuate oneself into a person's society.
in proverbii consuetudinem or simply in proverbium venire
to pass into a proverb.
usu, familiaritate, consuetudine coniunctum esse cum aliquo
to be on friendly terms with a person.
aliquid a consuetudine sermonis latini abhorret, alienum est
the expression is not in accordance with Latin usage.
saeculi consuetudo or ratio atque inclinatio temporis (temporum)
the spirit of the times, the fashion.
consuetudo vitiosa et corrupta (opp. pura et incorrupta) sermonis
incorrect usage.

consŭētūdo, ĭnis, f. consuesco.
I. A being accustomed, custom, habit, use, usage.
A. In gen. (very freq. in all periods, esp. in prose): exercitatio ex quā consuetudo gignitur, Cic. de Or. 2, 87, 358: dicunt ... consuetudine quasi alteram naturam effici, id. Fin. 5, 25, 74: ad parentium consuetudinem moremque deducimur, id. Off. 1, 32, 118; id. Mil. 1, 1; id. Clu. 38, 96: majorum, id. Div. in Caecil. 21, 67; cf. id. ib. 2, 5: Siculorum ceterorumque Graecorum, Cic. Verr. 2, 2, 52, § 129; id. de Or. 2, 3, 13; Caes. B. G. 1, 45; cf. id. ib. 1, 43: eorum dierum, id. ib. 2, 17: non est meae consuetudinis rationem reddere, etc., Cic. Rab. Perd. 1, 1: con suetudo mea fert, id. Caecin. 29, 85: consuetudinem tenere, etc., id. Phil. 1, 11, 27: haec ad nostram consuetudinem sunt levia, Nep. Epam. 2, 3: contra morem consuetudinemque civilem aliquid facere, Cic. Off. 1, 41, 148: quod apud Germanos ea consuetudo esset, ut, etc., Caes. B. G. 1, 50; cf. with ut, id. ib. 4, 5: cottidianae vitae, Ter. Heaut. 2, 3, 42: virtutem ex consuetudine vitae sermonisque nostri interpretemur, Cic. Lael. 6, 21; cf.: vitae meae, id. Rab. Perd. 1, 2; and sermonis, id. Fat. 11, 24; Quint. 1, 6, 45: communis sensūs, Cic. de Or. 1, 3, 12: jam in proverbii consuetudinem venit, id. Off. 2, 15, 55: victūs, id. Att. 12, 26, 2; Caes. B. G. 1, 31: otii, Quint. 1, 3, 11 al.: peccandi, Cic. Verr. 2, 3, 76, § 176; Quint. 7, 2, 44: splendidior loquendi, Cic. Brut. 20, 78: loquendi, Quint. 1, 6, 43; 11, 1, 12: dicendi, Cic. Mur. 13, 29; Quint. 2, 4, 16: docendi, id. 2, 5, 2: vivendi, id. 1, 6, 45: immanis ac barbara hominum immolandorum, Cic. Font. 10, 21; cf.: classium certis diebus audiendarum, Quint. 10, 5, 21 al.: indocta, Cic. Or. 48, 161: mala, * Hor. S. 1, 3, 36: assidua, Quint. 1, 1, 13: longa, id. 2, 5, 2: vetus, id. 1, 6, 43: communis, id. 11, 1, 12; 12, 2, 19: vulgaris, id. 2, 13, 11; Cic. de Or. 1, 58, 248: bene facere jam ex consuetudine in naturam vortit, Sall. J. 85, 9: omnia quae in consuetudine probantur, generally, Cic. Ac. 2, 24, 75: negant umquam solam hanc alitem (aquilam) fulmine exanimatam. Ideo armigeram Jovis consuetudo judicavit, the general opinion, Plin. 10, 3, 4, § 15.—
(b). With prepp., ex consuetudine, pro consuetudine, and absol. consuetudine, according to or from custom, by or from habit, in a usual or customary manner, etc.: Germani celeriter ex consuetudine suā phalange factā impetus gladiorum exceperunt, Caes. B. G. 1, 52; so with ex, Sall. J. 71, 4; 85, 9; Quint. 2, 5, 1; Suet. Ner. 42 al.: pro meā consuetudine, according to my custom, Cic. Arch. 12, 32: consuetudine suā Caesar sex legiones expeditas ducebat, Caes. B. G. 2, 19; 2, 32: consuetudine animus rursus te huc inducet, Plaut. Merc. 5, 4, 41: huc cum se consuetudine reclinaverunt, Caes. B. G. 6, 27 fin.; so id. ib. 7, 24, 2; Sall. J. 31, 25 al.—Less freq.: praeter consuetudinem, contrary to experience, unexpectedly (opp. praeter naturam), Cic. Div. 2, 28, 60: plures praeter consuetudinem armatos apparere, contrary to custom, Nep. Hann. 12, 4; cf.: contra consuetudinem, Cic. Off. 1, 41, 148: supra consuetudinem, Cels. 2, 2.—
B. Esp.
1. Customary right, usage as a common law: (jus) constat ex his partibus: naturā, lege, consuetudine, judicato ... consuetudine jus est id, quod sine lege aeque ac si legitimum sit, usitatum est, Auct. Her. 2, 13, 19; Cic. Inv. 2, 54, 162: consuetudine jus esse putatur id, quod voluntate omnium sine lege vetustas comprobavit, id. ib. 2, 22, 67; Varr. ap. Serv. ad Verg. A. 7, 601; Cic. Caecin. 8, 23; id. Div. in Caecil. 2, 5; Dig. 1, 3, 32.—
2. In gram. (instead of consuetudo loquendi; cf. supra), a usage or idiom of language, Varr. L. L. in 8th and 9th books on almost every page; Cic. Or. 47, 157; Quint. 1, 6, 3; 1, 6, 16; 2, 5, 2.—Hence,
3. In Col. for language in gen.: consuetudini Latinae oeconomicum Xenophontis tradere, Col. 12, praef. § 7: nostra (opp. Graeca), id. 6, 17, 7.—
II. Social intercourse, companionship, familiarity, conversation (freq. and class; in an honorable sense most freq. in Cic.).
A. In gen.: (Deiotarus) cum hominibus nostris consuetudines, amicitias, res rationesque jungebat, Cic. Deiot. 9, 27; so in plur.: victūs cum multis, id. Mil. 8, 21; and in sing.: victūs, id. Or. 10, 33: domesticus usus et consuetudo est alicui cum aliquo, id. Rosc. Am. 6, 15; cf. id. Fam. 13, 23, 1: consuetudine conjuncti inter nos sumus, id. Att. 1, 16, 11: consuetudine ac familiaritate, id. Quint. 3, 12; so with familiaritas, id. Fam. 10, 3, 1: dare se in consuetudinem, id. Pis. 28, 68: insinuare in alicujus consuetudinem, id. Fam. 4, 13, 6; cf.: immergere se in consuetudinem alicujus, id. Clu. 13, 36: epistularum, epistolary correspondence, id. Fam. 4, 13, 1: nutrimentorum, community, Suet. Calig. 9.—
B. In partic., intercourse in love, in an honorable, and more freq. in a dishonorable sense, a love affair, an amour, love intrique, illicit intercourse, Ter. And. 3, 3, 28; id. Hec. 3, 3, 44; Suet. Tib. 7; id. Ner. 35; Ter. And. 1, 1, 83; 1, 5, 44; 2, 6, 8; Liv. 39, 9, 6 and 7; Quint. 5, 11, 34; Suet. Tit. 10 al.— So also freq.: consuetudo stupri, Sall. C. 23, 3; Suet. Calig. 24; id. Oth. 2; Curt. 4, 10, 31.

Origins

From cōnsuēscō (“accustom, habituate; accustom oneself”) + -tūdō, from con- (“with”) + suēscō (“become used or accustomed to; accustom, train”).

Borrowings
  • Catalanconsuetud
  • Italianconsuetudine
  • Frenchconsuétudefrom Old French consuetude
  • Englishconsuetudefrom Old French consuetude
  • Spanishconsuetud
Italo-Romance
  • Italiancostume
  • Frenchcostumefrom Italian costume
Gallo-Romance
  • Catalancostumfrom Old Catalan costuma
  • Occitancostuma
  • Franco-Provençalcotema
  • Old Frenchcoustume
Ibero-Romance
  • Portuguesecostumefrom Old Galician-Portuguese costume
  • Spanishcostumbre
  • Galiciancostumefrom Old Galician-Portuguese costume
Padanian
  • Piedmontesecostuma
  • Piedmontesecostum

In English words that came into English from cōnsuētūdō

  • customcōnsuētūdō
  • costumecōnsuētūdō
  • consuetudinalcōnsuētūdō
  • consuetudecōnsuētūdō
  • consuetudinarycōnsuetudinārius

Quick answers

What does cōnsuētūdō mean in Latin?
cōnsuētūdō, a noun, means “The act of habituating; state of being habituated or accustomed, habituation.; A custom, habit, use, usage, convention, way, tradition”.
What is the genitive of cōnsuētūdō?
The genitive singular is cōnsuētūdinis. cōnsuētūdō is feminine, third declension.
How do you pronounce cōnsuētūdō?
In classical Latin, [kõː.sʷeːˈtuː.doː]; in ecclesiastical (church) Latin, [kon.sʷeˈtuː.do].
Which English words come from cōnsuētūdō?
English words that go back to Latin cōnsuētūdō include custom, costume, consuetudinal, consuetude and consuetudinary.