cōnsuētūdō
Meaning
- The act of habituating; state of being habituated or accustomed, habituation.
- A custom, habit, use, usage, convention, way, tradition; experience.
- Customary right, common law.
- The form of speech, usage of a language.
- Social intercourse, companionship, familiarity, conversation.
- An intercourse in love, intimacy; love affair, amour, illicit intercourse.
Latīnē defined in Latin in our graded readers
mōs; quod ex mōre saepe fit.mōs, ūsusChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Consuetudo · Mos · Ritus · Cærimonia
Consuetudo denotes the uniform observance of anything as a custom, arising from itself, and having its foundation in the inclination or convenience of an individual or people, ἔθος; whereas mos (modus) is the habitual observance of anything, as a product of reason, and of the self-conscious will, and has its foundation in moral views, or the clear dictates of right, virtue, and decorum, ἦθος; lastly, ritus denotes the hallowed observance of anything, either implanted by nature as an instinct, or introduced by the gods as a ceremony, or which, at any rate, cannot be traced to any human origin. Consuetudines are merely factitious, and have no moral worth; mores are morally sanctioned by silent consent, as jura and leges by formal decree; ritus (from ἀριθμός, ῥυθμός), are natural, and are hallowed by their primæval origin, and are peculiar to the animal. (v. 75.) 2. Ritus is a hallowed observance, as directed and taught by the gods or by nature; whereas cærimonia (κηδεμονία) is that which is employed in the worship of the gods.
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | cōnsuētūdō | cōnsuētūdinēs |
| genitive | cōnsuētūdinis | cōnsuētūdinum |
| dative | cōnsuētūdinī | cōnsuētūdinibus |
| accusative | cōnsuētūdinem | cōnsuētūdinēs |
| ablative | cōnsuētūdine | cōnsuētūdinibus |
| vocative | cōnsuētūdō | cōnsuētūdinēs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- ita fert consuetudo
- so custom, fashion prescribes.
- communis sermonis consuetudo
- the ordinary usage of language, everyday speech.
- consuetudo sermonis, loquendi
- to usage of language.
- aliquid est meae consuetudinis
- it is my custom.
- devincire aliquem consuetudine
- to attach a person to oneself.
- a vetere consuetudine discedere
- to give up old customs.
- in consuetudinem or morem venire
- to become customary, the fashion.
- se dare in consuetudinem alicuius
- to devote oneself to a person's society.
13 more phrases
- a pristina consuetudine deflectere
- to give up old customs.
- aliquid cadit in meam consuetudinem
- it is my custom.
- est mihi consuetudo, or usus cum aliquo
- to be on friendly terms with a person.
- consuetudo inveterascit (B. G. 5. 41. 5)
- a custom is taking root, growing up.
- in pristinam consuetudinem revocare aliquid
- to return to ancient usage.
- consuetudinem suam tenere, retinere, servare
- to keep up a usage.
- ex consuetudine mea (opp. praeter consuetudinem)
- according to my custom.
- se insinuare in consuetudinem alicuius (Fam. 4. 13. 6)
- to insinuate oneself into a person's society.
- in proverbii consuetudinem or simply in proverbium venire
- to pass into a proverb.
- usu, familiaritate, consuetudine coniunctum esse cum aliquo
- to be on friendly terms with a person.
- aliquid a consuetudine sermonis latini abhorret, alienum est
- the expression is not in accordance with Latin usage.
- saeculi consuetudo or ratio atque inclinatio temporis (temporum)
- the spirit of the times, the fashion.
- consuetudo vitiosa et corrupta (opp. pura et incorrupta) sermonis
- incorrect usage.
exercitatio ex quā consuetudo gignitur, Cic. de Or. 2, 87, 358: dicunt ... consuetudine quasi alteram naturam effici, id. Fin. 5, 25, 74: ad parentium consuetudinem moremque deducimur, id. Off. 1, 32, 118; id. Mil. 1, 1; id. Clu. 38, 96: majorum, id. Div. in Caecil. 21, 67; cf. id. ib. 2, 5: Siculorum ceterorumque Graecorum, Cic. Verr. 2, 2, 52, § 129; id. de Or. 2, 3, 13; Caes. B. G. 1, 45; cf. id. ib. 1, 43: eorum dierum, id. ib. 2, 17: non est meae consuetudinis rationem reddere, etc., Cic. Rab. Perd. 1, 1: con suetudo mea fert, id. Caecin. 29, 85: consuetudinem tenere, etc., id. Phil. 1, 11, 27: haec ad nostram consuetudinem sunt levia, Nep. Epam. 2, 3: contra morem consuetudinemque civilem aliquid facere, Cic. Off. 1, 41, 148: quod apud Germanos ea consuetudo esset, ut, etc., Caes. B. G. 1, 50; cf. with ut, id. ib. 4, 5: cottidianae vitae, Ter. Heaut. 2, 3, 42: virtutem ex consuetudine vitae sermonisque nostri interpretemur, Cic. Lael. 6, 21; cf.: vitae meae, id. Rab. Perd. 1, 2; and sermonis, id. Fat. 11, 24; Quint. 1, 6, 45: communis sensūs, Cic. de Or. 1, 3, 12: jam in proverbii consuetudinem venit, id. Off. 2, 15, 55: victūs, id. Att. 12, 26, 2; Caes. B. G. 1, 31: otii, Quint. 1, 3, 11 al.: peccandi, Cic. Verr. 2, 3, 76, § 176; Quint. 7, 2, 44: splendidior loquendi, Cic. Brut. 20, 78: loquendi, Quint. 1, 6, 43; 11, 1, 12: dicendi, Cic. Mur. 13, 29; Quint. 2, 4, 16: docendi, id. 2, 5, 2: vivendi, id. 1, 6, 45: immanis ac barbara hominum immolandorum, Cic. Font. 10, 21; cf.: classium certis diebus audiendarum, Quint. 10, 5, 21 al.: indocta, Cic. Or. 48, 161: mala, * Hor. S. 1, 3, 36: assidua, Quint. 1, 1, 13: longa, id. 2, 5, 2: vetus, id. 1, 6, 43: communis, id. 11, 1, 12; 12, 2, 19: vulgaris, id. 2, 13, 11; Cic. de Or. 1, 58, 248: bene facere jam ex consuetudine in naturam vortit, Sall. J. 85, 9: omnia quae in consuetudine probantur, generally, Cic. Ac. 2, 24, 75: negant umquam solam hanc alitem (aquilam) fulmine exanimatam. Ideo armigeram Jovis consuetudo judicavit, the general opinion, Plin. 10, 3, 4, § 15.—Germani celeriter ex consuetudine suā phalange factā impetus gladiorum exceperunt, Caes. B. G. 1, 52; so with ex, Sall. J. 71, 4; 85, 9; Quint. 2, 5, 1; Suet. Ner. 42 al.: pro meā consuetudine, according to my custom, Cic. Arch. 12, 32: consuetudine suā Caesar sex legiones expeditas ducebat, Caes. B. G. 2, 19; 2, 32: consuetudine animus rursus te huc inducet, Plaut. Merc. 5, 4, 41: huc cum se consuetudine reclinaverunt, Caes. B. G. 6, 27 fin.; so id. ib. 7, 24, 2; Sall. J. 31, 25 al.—Less freq.: praeter consuetudinem, contrary to experience, unexpectedly (opp. praeter naturam), Cic. Div. 2, 28, 60: plures praeter consuetudinem armatos apparere, contrary to custom, Nep. Hann. 12, 4; cf.: contra consuetudinem, Cic. Off. 1, 41, 148: supra consuetudinem, Cels. 2, 2.—(jus) constat ex his partibus: naturā, lege, consuetudine, judicato ... consuetudine jus est id, quod sine lege aeque ac si legitimum sit, usitatum est, Auct. Her. 2, 13, 19; Cic. Inv. 2, 54, 162: consuetudine jus esse putatur id, quod voluntate omnium sine lege vetustas comprobavit, id. ib. 2, 22, 67; Varr. ap. Serv. ad Verg. A. 7, 601; Cic. Caecin. 8, 23; id. Div. in Caecil. 2, 5; Dig. 1, 3, 32.—consuetudini Latinae oeconomicum Xenophontis tradere, Col. 12, praef. § 7: nostra (opp. Graeca), id. 6, 17, 7.—(Deiotarus) cum hominibus nostris consuetudines, amicitias, res rationesque jungebat, Cic. Deiot. 9, 27; so in plur.: victūs cum multis, id. Mil. 8, 21; and in sing.: victūs, id. Or. 10, 33: domesticus usus et consuetudo est alicui cum aliquo, id. Rosc. Am. 6, 15; cf. id. Fam. 13, 23, 1: consuetudine conjuncti inter nos sumus, id. Att. 1, 16, 11: consuetudine ac familiaritate, id. Quint. 3, 12; so with familiaritas, id. Fam. 10, 3, 1: dare se in consuetudinem, id. Pis. 28, 68: insinuare in alicujus consuetudinem, id. Fam. 4, 13, 6; cf.: immergere se in consuetudinem alicujus, id. Clu. 13, 36: epistularum, epistolary correspondence, id. Fam. 4, 13, 1: nutrimentorum, community, Suet. Calig. 9.— So also freq.: consuetudo stupri, Sall. C. 23, 3; Suet. Calig. 24; id. Oth. 2; Curt. 4, 10, 31.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
From cōnsuēscō (“accustom, habituate; accustom oneself”) + -tūdō, from con- (“with”) + suēscō (“become used or accustomed to; accustom, train”).
- Catalanconsuetud
- Italianconsuetudine
- Frenchconsuétudefrom Old French consuetude
- Englishconsuetudefrom Old French consuetude
- Spanishconsuetud
- Italiancostume
- Frenchcostumefrom Italian costume
- Catalancostumfrom Old Catalan costuma
- Occitancostuma
- Franco-Provençalcotema
- Old Frenchcoustume
- Portuguesecostumefrom Old Galician-Portuguese costume
- Spanishcostumbre
- Galiciancostumefrom Old Galician-Portuguese costume
- Piedmontesecostuma
- Piedmontesecostum
In English words that came into English from cōnsuētūdō
- customcōnsuētūdō
- costumecōnsuētūdō
- consuetudinalcōnsuētūdō
- consuetudecōnsuētūdō
- consuetudinarycōnsuetudinārius