verbthird (-iō variant) conjugation
concipiō
concipiō (present infinitive concipere, perfect active concēpī, supine conceptum)
Classical[kɔŋˈkɪ.pi.oː]Ecclesiastical[kon̠ʲˈt͡ʃiː.pi.o]
Meaning
- to receive or catch, grasp
- to derive (from)
- to contain or hold
- to comprehend intellectually, think
Ex iīs quae mihi scrībis et ex iīs quae audiō, bonam spem dē tē concipiō.
From the letters which you write to me and from those things which I hear, I am starting to think [that there is] good hope for you. (In context, from moral instructor Seneca to his student Lucilius: I am feeling more hopeful about your prospects for making further progress.)c. 4 BCE – 65 CE, Seneca Minor, Epistulae Morales ad Lucilium 1.2.1 - to adopt
- to devise or conceive
cōnscia mēns ut cuique sua est, ita concipit intrā pectora prō factō spemque metumque suō. As the mind of each man is conscious [of good or evil], so does he conceive within his breast hope or fear, according to his actions. 1851. The Fasti &c of Ovid. Translated by H. T. Riley. London: H. G. Bohn. pg. 31.
8 CE, Ovidius, Fasti 1.485–486 - to conceive, become pregnant
Nam primum aliae (bestiae) mares, aliae feminae sunt, quod perpetuitatis causa machinata natura est, deinde partes corporis et ad procreandum et ad concipiendum aptissimae, et in mari et in femina commiscendorum corporum mirae libidines; [...]
To begin with, some of them (animals) are of gender males, others females, the which is for nature's perpetuity wrought, whence of each their parts in procreation and conceiving be optimal, and so the wanton desires in male and female towards sexual union of their own body; …45 BCE, Cicero, De natura deorum 2.128
Latīnē defined in Latin in our graded readers
in mē accipiō (ut ignem)concipiō -ere — in Metamorphoses I, ch. 14
Conjugation
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | concipiō | concipiēbam | concipiam | concēpī | concēperam | concēperō |
| 2nd sg. | concipis | concipiēbās | concipiēs | concēpistī | concēperās | concēperis |
| 3rd sg. | concipit | concipiēbat | concipiet | concēpit | concēperat | concēperit |
| 1st pl. | concipimus | concipiēbāmus | concipiēmus | concēpimus | concēperāmus | concēperimus |
| 2nd pl. | concipitis | concipiēbātis | concipiētis | concēpistis | concēperātis | concēperitis |
| 3rd pl. | concipiunt | concipiēbant | concipient | concēpērunt concēpēre | concēperant | concēperint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | concipiam | conciperem | concēperim | concēpissem |
| 2nd sg. | concipiās | conciperēs | concēperīs | concēpissēs |
| 3rd sg. | concipiat | conciperet | concēperit | concēpisset |
| 1st pl. | concipiāmus | conciperēmus | concēperīmus | concēpissēmus |
| 2nd pl. | concipiātis | conciperētis | concēperītis | concēpissētis |
| 3rd pl. | concipiant | conciperent | concēperint | concēpissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | concipior | concipiēbar | concipiar |
| 2nd sg. | conciperis concipere | concipiēbāris concipiēbāre | concipiēris concipiēre |
| 3rd sg. | concipitur | concipiēbātur | concipiētur |
| 1st pl. | concipimur | concipiēbāmur | concipiēmur |
| 2nd pl. | concipiminī | concipiēbāminī | concipiēminī |
| 3rd pl. | concipiuntur | concipiēbantur | concipientur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | concipiar | conciperer |
| 2nd sg. | concipiāris concipiāre | conciperēris conciperēre |
| 3rd sg. | concipiātur | conciperētur |
| 1st pl. | concipiāmur | conciperēmur |
| 2nd pl. | concipiāminī | conciperēminī |
| 3rd pl. | concipiantur | conciperentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | concipe | concipere |
| pres. 2nd pl. | concipite | concipiminī |
| fut. 2nd sg. | concipitō | concipitor |
| fut. 3rd sg. | concipitō | concipitor |
| fut. 2nd pl. | concipitōte | — |
| fut. 3rd pl. | concipiuntō | concipiuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | concipere | concipī |
| perfect infinitive | concēpisse | conceptum esse |
| future infinitive | conceptūrum esse | conceptum īrī |
| present participle | concipiēns | — |
| perfect participle | — | conceptus concepta, conceptā, conceptae, conceptam, conceptārum, conceptās, concepte, conceptī, conceptīs, conceptō, conceptōrum, conceptōs |
| future participle | conceptūrus conceptūra, conceptūrā, conceptūrae, conceptūram, conceptūrārum, conceptūrās, conceptūre, conceptūrī, conceptūrīs, conceptūrō, conceptūrōrum, conceptūrōs, conceptūrum | concipiendus concipiundus, concipienda, concipiendā, concipiendae, concipiendam, concipiendārum, concipiendās, concipiende, concipiendīs, concipiendōrum, concipiendōs |
gerundconcipiendī, concipiendō, concipiendumsupineconceptum, conceptū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- spem concipere animo
- to conceive a hope.
- animo concipere aliquid
- to form an idea of a thing, imagine, conceive.
- ignem concipere, comprehendere
- to take fire.
- maculam (conceptam) delere, eluere
- to blot out a reproach.
- scelus (in se) concipere, suscipere
- to commit a crime and so make oneself liable to the consequences of it.
- infamiam concipere, subire, sibi conflare
- to incur ignominy.
- vota facere, nuncupare, suscipere, concipere
- to make a vow.
- singularem quandam perfectionis imaginem animo concipere
- to conceive an ideal.
1 more phrases
- notionem or rationem alicuius rei in animo informare or animo concipere
- to form a conception, notion of a thing.
con-cĭpĭo, cēpi, ceptum, 3, v. a. capio,
I. to take or lay hold of, to take to one's self, to take in, take, receive, etc. (class. in prose and poetry).
I. Prop.
A. In gen.:
nuces si fregeris, vix sesquimodio concipere possis, Varr. R. R. 1, 7, 3: truleum latius, quo concipiat aquam, id. L. L. 5, § 118 Müll.; cf. Lucr. 6, 503; and: concipit Iris aquas, draws up, Ov. M. 1, 271: madefacta terra caducas Concepit lacrimas, id. ib 6, 397: imbres limumque, Col. Arb. 10, 3.—Of water, to take up, draw off, in a pipe, etc.: Alsietinam aquam, Front. Aquaed. 11; 5 sqq.—Pass., to be collected or held, to gather: pars (animae) concipitur cordis parte quādam, Cic. N. D. 2, 55, 138: ut quisque (umor) ibi conceptus fuerit, quam celerrime dilabatur, Col. 1, 6, 5.—Hence, con-cepta, ōrum, n. subst., measures of fluids, capacity of a reservoir, etc.: amplius quam in conceptis commentariorum, i. e. the measures described in the registers, Front. Aquaed. 67; 73.—Of the approach of death: cum jam praecordiis conceptam mortem contineret, Cic. Tusc. 1, 40, 96: ventum veste, Quint. 11, 3, 119; cf.: plurimum ventorum, Plin. 16, 31, 57, § 131; and: magnam vim venti, Curt. 4, 3, 2: auram, id. 4, 3, 16; cf. Ov. M. 12, 569: aëra, id. ib. 1, 337: ignem, Lucr. 6, 308; so Cic. de Or. 2, 45, 190; Liv. 21, 8, 12; 37, 11, 13; Ov. M. 15, 348.—Of lime slaked: ubi terrenā silices fornace soluti concipiunt ignem liquidarum aspergine aquarum, Ov. M. 7, 108 al.; cf.: lapidibus igne concepto, struck, Vulg. 2 Macc. 10, 3: flammam, Caes. B. C. 2, 14: flammas, Ov. M. 1, 255; cf. of the flame of love: flammam pectore, Cat. 64, 92: ignem, Ov. M. 9, 520; 10, 582: validos ignes, id. ib. 7, 9: medicamentum venis, Curt. 3, 6, 11: noxium virus, Plin. 21, 13, 44, § 74: morbum, Col. 7, 5, 14: in eā parte nivem concipi, is formed, Sen. Q. N. 4, 2, 1. —Of disease: is morbus aestate plerumque concipitur, Col. 7, 5, 14: si ex calore et aestu concepta pestis invasit, id. 7, 5, 2.—B. In partic.
1. To take or receive (animal or vegetable) fecundation, to conceive, become pregnant.
(a). Absol.:
more ferarum putantur Concipere uxores, Lucr. 4, 1266; Varr. R. R. 2, 1, 17: cum concepit mula, Cic. Div. 2, 22, 50: ex illo concipit ales, Ov. M. 10, 328 et saep.: (arbores) concipiunt variis diebus et pro suā quaeque naturā, Plin. 16, 25, 39, § 94.—(b). With acc.:
ut id, quod conceperat, servaret, Cic. Clu. 12, 33: Persea, quem pluvio Danaë conceperat auro, Ov. M. 4, 611: aliquem ex aliquo, Cic. Clu. 11, 31; Suet. Aug. 17; id. Claud. 27: ex adulterio, id. Tib. 62: de aliquo, Ov. M. 3, 214: alicujus semine, id. ib. 10, 328: ova (pisces), Plin. 9, 51, 75, § 165.—Poet.: concepta crimina portat, i. e. fetum per crimen conceptum, Ov. M. 10, 470 (cf. id. ib. 3, 268): omnia, quae terra concipiat semina, Cic. N. D. 2, 10, 26: frumenta quaedam in tertio genu spicam incipiunt concipere, Plin. 18, 7, 10, § 56.—Subst.: conceptum, i, n., the fetus: ne praegnanti medicamentum, quo conceptum excutitur, detur, Scrib. Ep. ad Callist. p. 3: coacta conceptum a se abigere, Suet. Dom. 22.—* b. In Ovid, meton., of a woman, to unite herself in marriage, to marry, wed:
Dea undae, Concipe. Mater eris juvenis, etc., Ov. M. 11, 222.—2. Concipere furtum, in jurid. Lat., to find out or discover stolen property, Just. Inst. 4, 1, § 4; cf.: penes quem res concepta et inventa est, Paul. Sent. 2, 31, 5; Gell. 11, 18, 9 sq.; Gai Inst. 3, 186.—
II. Trop.
A. To take or seize something by the sense of sight, to see, perceive (cf. comprehendo, II. A.):
haec tanta oculis bona concipio, Plaut. Poen. 1, 2, 65.—Far more freq., B. To perceive in mind.
1. In gen., to comprehend intellectually, to take in, imagine, conceive, think:
agedum, inaugura fierine possit, quod nunc ego mente concipio, Liv. 1, 36, 3; so, aliquid animo, id. 9, 18, 8; cf.: imaginem quandam concipere animo perfecti oratoris, Quint. 1, 10, 4; cf. id. 2, 20, 4; 9, 1, 19 al.: quid mirum si in auspiciis imbecilli animi superstitiosa ista concipiant? Cic. Div. 2, 39, 81: quantalibet magnitudo hominis concipiatur animo, Liv. 9, 18, 8 Drak. ad loc.: de aliquo summa concipere, Quint. 6, prooem. § 2: onus operis opinione prima concipere, id. 12, prooem. § 1: protinus concepit Italiam et arma virumque, conceived the plan of the Æneid, Mart. 8, 56, 19.—2. In partic., to understand, comprehend, perceive:
quoniam principia rerum omnium animo ac mente conceperit, Cic. Leg. 1, 22, 59: quae neque concipi animo nisi ab iis qui videre, neque, etc., Plin. 36, 15, 24, § 124: fragor, qui concipi humanā mente non potest, id. 33, 4, 21, § 73: concipere animo potes, quam simus fatigati, Plin. Ep. 3, 9, 24.—With acc. and inf.: quod ita juratum est, ut mens conciperet fleri oportere, id servandum est, Cic. Off. 3, 29, 107: forsitan et lucos illic concipias animo esse, Ov. M. 2, 77: concepit, eos homines posse jure mulceri, Vell. 2, 117, 3; Cels. 7 praef. fin.—C. To receive in one's self, adopt, harbor any disposition of mind, emotion, passion, evil design, etc., to give place to, foster, to take in, receive; to commit (the figure derived from the absorbing of liquids;
hence): quod non solum vitia concipiunt ipsi, sed ea infundunt in civitatem, Cic. Leg. 3, 14, 32: inimicitiae et aedilitate et praeturā conceptae, Caes. B. C. 3, 16; so, mente vaticinos furores, Ov. M. 2, 640: animo ingentes iras, id. ib. 1, 166: spem, id. ib. 6, 554; cf.: spemque metumque, id. F. 1, 485: aliquid spe, Liv. 33, 33, 8: amorem, Ov. M. 10, 249: pectore tantum robur, Verg. A. 11, 368: auribus tantam cupiditatem, Cic. Verr. 2, 4, 45, § 101 al.: re publicā violandā fraudis inexpiabiles concipere, id. Tusc. 1, 30, 72: malum aut scelus, id. Cat. 2, 4, 7: scelus in sese, Cic. Verr. 2, 1, 4, § 9: flagitium cum aliquo, id. Sull. 5, 16.—D. To draw up, comprise, express something in words, to compose (cf. comprehendo, II. C.):
quod ex animi tui sententiā juraris, sicut verbis concipiatur more nostro, Cic. Off. 3, 29, 108: vadimonium, id. Q. Fr. 2, 13 (15), 3: jusjurandum, Liv. 1, 32, 8; Tac. H. 4, 41; cf.: jurisjurandi verba, id. ib. 4, 31; and verba, Liv. 7, 5, 5: edictum, Dig. 13, 6, 1: libellos, ib. 48, 19, 9: stipulationem, ib. 41, 1, 38: obligationem in futurum, ib. 5, 1, 35: actionem in bonum et aequum, ib. 4, 5, 8: foedus, Verg. A. 12, 13 (id est conceptis verbis: concepta autem verba dicuntur jurandi formula, quam nobis transgredi non licet, Serv.): audet tamen Antias Valerius concipere summas (of the slain, etc.), to report definitely, Liv. 3, 5, 12.—T. t., of the lang. of religion, to make something (as a festival, auspices, war, etc.) known, to promulgate, declare in a set form of words, to designate formally: ubi viae competunt tum in competis sacrificatur: quotannis is dies (sc. Compitalia) concipitur, Varr. L. L. 6, § 25 Müll.: dum vota sacerdos Concipit, Ov. M. 7, 594: sic verba concipito, repeat the following prayer, Cato, R. R. 139, 1; 141, 4: Latinas sacrumque in Albano monte non rite concepisse (magistratus), Liv. 5, 17, 2 (cf. conceptivus): auspicia, id. 22, 1, 7: locus quibusdam conceptis verbis finitus, etc., Varr. L. L. 7, § 8 Müll.: ut justum conciperetur bellum, id. ib. 5, § 86 ib.—So of a formal repetition of set words after another person: senatus incohantibus primoribus jus jurandum concepit, Tac. H. 4, 41: vetus miles dixit sacramentum ... et cum cetera juris jurandi verba conciperent, etc., id. ib. 4, 31: verba jurationis concipit, with acc. and inf., he takes the oath, that, etc., Macr. S. 1, 6, 30.—Hence, conceptus, a, um, P. a., formal, in set form: verbis conceptissimis jurare, Petr. 113, 13.—Hence, absol.: mente concepta, things apprehended by the mind, perceptions: consuetudo jam tenuit, ut mente concepta sensus vocaremus, Quint. 8, 5, 2; cf. id. 5, 10, 4.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
concipiō cēpī, ceptus, ere
com- + capio, to take hold of, take up, take in, take, receive: inde pabula terrae concipiunt, V.: concipit Iris aquas, draws up, O.: terra Concepit lacrimas, O.: praecordiis conceptam mortem continere: conceptum motu ignem ferre, kindled, L.: ubi silices Concipiunt ignem, O.: flammam, Cs.: Bucina, quae concepit aëra (by blowing), O.: quem mens mea concipit ignem? O.—To conceive, become pregnant: cum concepit mula: ex illo, O.: id, quod conceperat: alqm ex alqo: quem pluvio Danaë conceperat auro, O.: omnia, quae terra concipiat semina: concepta crimina portat, the fruit of sin, O.— Fig., to imagine, conceive, think: quae concipiuntur animo: aliquid animo, L.: aethera mente, grasps in imagination, O.: quicquid concipitur nefas, H.—To understand, comprehend, perceive: principia rerum animo: alqd fieri oportere: lucos illic esse, O. — To adopt, harbor, entertain, conceive: inimicitiae ex aedilitate conceptae, Cs.: mente furores, O.: spem, O.: auribus cupiditatem: malum aut scelus: flagitium cum aliquo: ducis tu concipe curam, i. e. assume, V.—To draw up, comprisc, express in words, compose: sicut verbis concipiatur more nostro, as our phrase is: ius iurandum, L.: verba, quibus gratīs agit, a form, O.: conceptis verbis peierasse: foedus, V.: summas, to report definitely, L. — To promulgate, declare formally, phrase (in religious rites): vota sacerdos, O.: Latinas (ferias) sacrumque rite, L.
Origins
From con- + capiō. Calque of Ancient Greek σῠλλᾰμβᾰ́νω (sŭllămbắnō).
Descendants
- Catalanconcebre
- Germankonzipierenfrom Middle High German concipieren
- Italianconcepire
- Occitanconcéber
- Occitanconcebre
- Englishconceivefrom Old French concevoir
- Frenchconcevoirfrom Old French concevoir
- Portugueseconceber
- Romanianconcepe
- Spanishconcebir
In English words that came into English from concipiō
- conceptionconceptiō
- conceptconceptus
- conceiveconcipiō
- conceptualconceptuālis
- concettoconceptus