noun · masculinethird declension
cinis
cinis m or f (genitive cineris)
Classical[ˈkɪ.nɪs]Ecclesiastical[ˈt͡ʃiː.nis]
№ 779 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary
Meaning
- femininemasculinecold ashes
- femininefigurativelymasculineruins of a burned city
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quod post ignem in focō manet.cinis -eris m — in Mille Verba, Domus et Familia
quod post ignem manetcinis -eris (m) — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 3
pulvis igniscinis -eris (m) — in Epistulae, ch. 15
pulvis quī post ignem manetcinis -eris (m) — in Metamorphoses I, ch. 5, 16
quod ignis relinquitcinis -eris (m) — in Aeneis, ch. 8
ash
cinis -eris (m) — in De Bello Gallico III
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | cinis 🝗 | cinerēs 🝗rēs |
| genitive | cineris 🝗ris | cinerum 🝗rum |
| dative | cinerī 🝗rī | cineribus 🝗ribus |
| accusative | cinerem 🝗rem | cinerēs 🝗rēs |
| ablative | cinere 🝗re | cineribus 🝗ribus |
| vocative | cinis 🝗 | cinerēs 🝗rēs |
cĭnis, ĕris, m. (in
I. sing. fem., Lucr. 4, 926; Cat. 68, 90; 101, 4; Caesar, acc. to Non. p. 198, 11; Calvus ap. Non. l. l. and ap. Charis; p. 78 p; App. M. 9, 12, p. 222; Scrib. c. 226; 230; 232; 245, Ser. c. 44; Aus. Parent 27, 3; Inscr. Orell 4479; cf. Neue, Formenl. 1, p. 657; access. form: hoc cĭnus, Gloss. Labb.;
Sicul. Flacc. p. 140, 17, Agrim. p. 308, 3; p. 308, 5; cf. Lachm. ad Lucr 2, p. 190, and a nom. cĭ-ner is mentioned by Prisc. 5, p. 688: 6, p. 707) [kindr with κόνις; cf. also naucus], ashes, I. In gen. (while favilla is usually the ashes that is light like dust, or is still glowing; cf.:
corporis favillam ab reliquo separant cinere, Plin. 19, 1, 4, § 19: cinis e favillā et carbonibus ad calfaciendum triclinium illatis exstinctus et jam diu frigidus exarsit repente, Suet. Tib. 74), Lucr. 1, 872; cf. id. 1, 890, and 4, 927; Cato ap. Charis. p. 78 P.; Suet. Tib. 74; Col. 2, 15, 6; 11, 3, 28; 12, 22, 1; Hor. C. 4, 13, 28.— B. From the use of ashes for scouring vessels, the proverb is derived:
hujus sermo haut cinerem quaeritat, Plaut. Mil. 4, 2, 10. —II. Esp.
A. The ashes of a corpse that is burned; so very freq. in both numbers; in plur. esp. freq. in the poets and postAug. prose.
(a). In sing.:
cur hunc dolorem cineri ejus atque ossibus inussisti? Cic. Verr. 2, 1, 44, § 113: ex tuā calamitate cinere atque ossibus filii sui solacium reportare, id. ib. 2, 5, 49, § 128: dare poenas cineri atque ossibus clarissimi viri, id. Phil. 13, 10, 22: obsecravit per fratris sui mortui cinerem, id. Quint. 31, 97 (cf. in plur.: jura per patroni tui cineres, Quint. 9, 2, 95); Cat. 101, 4; Tib. 1, 3, 7; Verg. A. 3, 303; 4, 623; 10, 828; 11, 211; Hor. Epod. 17, 33; Ov. M. 7, 521; 12, 615; Sil. 8, 129.— Poet. for death, or the person after death: Troja virūm et virtutum omnium acerba cinis, Cat. 68, 90: et cedo invidiae, dummodo absolvar cinis, i. e. after my death, Phaedr. 3, 9, 4: et mea cum mutuo fata querar cinere, Tib. 2, 6, 34: nunc non cinis ille poëtae Felix? Pers. 1, 36: post cinerem (after burning the corpse) cineres haustos ad pectora pressant, Ov. M. 8, 538.—Figuratively: cineri nunc medicina datur, i. e. when it is too late, Prop. 2 (3), 14, 16.— (b). In plur., Cat. 68, 98; Verg. A. 5, 55:
expedit matris cineres opertos Fallere, Hor. C. 2, 8, 9; id. A. P. 471; Ov. M. 13, 426; Suet, Calig. 15; Quint. 7, 9, 5; 9, 2, 95; Inscr. Orell. 4834 al.—B. The ruins of a city laid waste and reduced to ashes:
cineres patriae, Verg. A. 10, 59: patriae cinis, Auct. Her. 4, 8, 12; cf. Ov. M. 2, 216.—C. Trop., an emblem of destruction, ruin, annihilation:
si argentum'st, omne id ut fiat cinis, Plaut. Rud. 4, 7, 31: quicquid erat nactus praedae majoris, ubi omne Verterat in fumum et cinerem, i. e. had consumed, spent, Hor. Ep. 1, 15, 39; cf. Tib. 1, 9, 12; Ov. Tr. 5, 12, 68.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
cinis eris, m
ashes, H. — Esp., of a corpse, the ashes: filii sui: Libabat cineri, V.: dum modo absolvar cinis, i. e. after my death, Ph.: Post cinerem cineres ad pectora pressant, after burning the corpse, O.—Plur: ad cineres parentis, V.: matris, H.—Of a burned city, the ashes: in cinere urbis consules futuri: cineres patriae, V. — Fig., destruction, ruin, annihilation: patriae: deflagrati imperi: ubi omne Verterat in fumum et cinerem, i. e. had consumed, H.
Origins
Inherited from Proto-Italic *kenis, from Proto-Indo-European *ken- (“dust, ashes”). Cognate with Ancient Greek κόνῐς (kónĭs, “dust; ash”), Sanskrit कण॑ (káṇa, “particle; small grain of dust or rice”), and Tocharian B kentse.
Southern Gallo-Romance
- Catalancenra
- Catalancendra
- Catalancendre
- Occitancendrefrom Old Occitan cenre
- Occitancendrafrom Old Occitan cenre
- Occitancenisa
- Gasconcénerfrom Old Occitan cenre
- Gasconcenafrom Old Occitan cenre
- Gasconcièrfrom Old Occitan cenre
- Languedociencenrefrom Old Occitan cenre
Italo-Dalmatian
- Italiancenere
- Italiancinigia
- Italiancinice
- Corsicancenere
- Corsicancenera
- Corsicancennera
- Corsicancendera
- Tuscan and Central Italiancenerefrom Italian cenere
- Tuscan and Central Italiancenderefrom Italian cenere
- Neapolitancennere
Insular Romance
- Sardinianchigina
- Sardinianchisina
Ibero-Romance
- Portuguesecinzafrom Old Galician-Portuguese cĩisa
- Spanishcenizafrom Old Spanish ceniza
- Aragonesecenisa
- Asturianceniza
- Galiciancinzafrom Old Galician-Portuguese cĩisa
- Galiciancinsafrom Old Galician-Portuguese cĩisa
- Kabuverdianusinzafrom Old Galician-Portuguese cĩisa
- Guinea-Bissau Creolesinsafrom Old Galician-Portuguese cĩisa
- Ladinosenizafrom Old Spanish ceniza
- Ladinoסיניזהfrom Old Spanish ceniza
Northern Gallo-Romance
- Frenchcendrefrom Old French cendre
- Franco-Provençalcindra
- Franco-Provençalcindre
- Bourguignonçarrefrom Old French cendre
- Lorraincentfrom Old French cendre
- Normanchendrefrom Old French cendre
- Picardchainefrom Old French cendre
- Wallooncindefrom Old French cendre
Balkano-Romance
- Romaniancenușă
- Aromaniancinushi
- Aromaniancinushe
- Aromaniantsinushã
- Istro-Romanianțerușe
- Megleno-Romanianciănușă
- Megleno-Romaniancinușă
- Megleno-Romaniantșănușă
Rhaeto-Romance
- Ladincender
- Ladinzendre
- Romanshtschendra
- Friuliancinise
Gallo-Italic
- Emilianzànnder
- Emiliansendra
- Emiliansanar
- Liguriançénie
- Liguriançènia
- Liguriançènre
- Liguriançène
- Lombardsendra
- Lombardsener
- Lombardsender