LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
adjectivethird-declension two-termination adjective

auxiliāris

auxiliāris (neuter auxiliāre)
Classical[au̯k.sɪ.liˈaː.rɪs]Ecclesiastical[au̯k.si.liˈaː.ris]

Meaning

  1. two terminationassisting, helping, aiding
  2. two terminationauxiliary

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Auxilium · Opem ferre · Opitulari · Juvare · Adjuvare

1. Auxilium, opem ferre, and opitulari, suppose a person in a strait, whom one would rescue from necessity and danger, in opp. to deserere, destituere, and so forth; the auxilium ferens is to be considered as an ally, who makes himself subservient to the personal safety, or to the interest of him who is in a strait; the opem ferens, as a benefactor, who employs his power and strength for the benefit of the weak; whereas juvare and adjuvare (ἰᾶσθαι) suppose only a person striving to do something, which he may be enabled to do better and quicker by help, in opp. to impedire, Cic. Verr. i. 6. Ter. Heaut. v. 2, 39. Matres solent esse filiis in peccato adjutrices, auxilio in paterna injuria. When in Liv. ii. 6, Tarquin entreats the Veientes, ferrent opem, adjuvarent, he is first considered as exulans, then as regnum repetiturus. 2. Opem and auxilium ferre derive their emphasis from the noun, to bring help, and nothing else; whereas opitulari, and the poetical word, auxiliari, derive their emphasis from their verbal form, and mean to bring help, and not to refuse. (v. 70.)

Declension

singular
formmasculinefeminineneuter
nominativeauxiliārisauxiliārisauxiliāre
genitiveauxiliārisauxiliārisauxiliāris
dativeauxiliārīauxiliārīauxiliārī
accusativeauxiliāremauxiliāremauxiliāre
ablativeauxiliārīauxiliārīauxiliārī
vocativeauxiliārisauxiliārisauxiliāre
plural
formmasculinefeminineneuter
nominativeauxiliārēsauxiliārēsauxiliāria
genitiveauxiliāriumauxiliāriumauxiliārium
dativeauxiliāribusauxiliāribusauxiliāribus
accusativeauxiliārīs
auxiliārēs
auxiliārīs
auxiliārēs
auxiliāria
ablativeauxiliāribusauxiliāribusauxiliāribus
vocativeauxiliārēsauxiliārēsauxiliāria

auxĭlĭāris (AVXSILIARIS, Inscr. Momm. 5778), e, adj. auxilium.
I. Bringing help or aid, aiding, helping, assisting, auxiliary (syn.: auxiliarius, opem ferens): undae, Ov. M. 1, 275: Dea (sc. Lucina), id. ib. 9, 699: numen, Luc. 6, 523: carmen, a formula of incantation in aid of Jason, Ov. M. 7, 138; cf. Plin. 28,2,4, § 21: arma (poet. periphrastically for the prose auxilia; v. infra), auxiliaries, Ov. M.6,424: aera, the cymbals, trumpets, kettles, etc., by rattling which the ancients believed that they were able to drive away an eclipse of the moon, id. ib. 4, 333: oleum auxiliare lethargicis, Plin. 23, 4, 40, § 82 al.: auxiliaria fulmina, quae advocata seu advocantium bono veniunt, Sen. Q. N. 2, 49 fin.: auxiliares milites, cohortes, etc.; or absol.: auxĭlĭāres, ium, m., auxiliary troops, auxiliaries (freq. opp. legiones): auxiliares dicuntur in bello socii Romanorum exterarum nationum, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.: cohortes, Caes. B. C. 1, 63; Tac. A. 12, 39: equites, id. ib. 1, 39 fin.: auxiliares, Caes. B. G. 3, 25; id. B. C. 1, 78; Vell. 2, 112; Liv. 30, 34, 5; Tac Agr. 18; Just. 2, 9, 9; and sing.: qui (Gannascus) auxiliaris et diu meritus Gallorum oram vastabat, Tac. A. 11, 18 Halm.—
II. Of or pertaining to auxiliaries: auxiliaria stipendia, Tac. A. 2, 52.

Origins

Proto-Indo-European *h₂ewg-der. Proto-Indo-European *h₂owg-éye-ti Proto-Italic *augejō Proto-Italic *augeōder. Latin auxilium Proto-Indo-European *h₂el- Proto-Indo-European *-is Proto-Indo-European *h₂élisder.? Proto-Italic *-ālis Latin -ālis Latin -āris Latin auxiliāris From auxilium + -āris.

Descendants
  • Englishauxiliar
  • Frenchauxiliaire
  • Italianausiliare
  • Portugueseauxiliar
  • Romanianauxiliar
  • Spanishauxiliar
  • Galicianauxiliar

In English words that came into English from auxiliāris

  • auxiliarauxiliāris

Quick answers

What does auxiliāris mean in Latin?
auxiliāris, a adjective, means “assisting, helping, aiding; auxiliary”.
How do you pronounce auxiliāris?
In classical Latin, [au̯k.sɪ.liˈaː.rɪs]; in ecclesiastical (church) Latin, [au̯k.si.liˈaː.ris].