verbthird conjugation
trādō
trādō (present infinitive trādere, perfect active trādidī, supine trāditum)
Classical[ˈtraː.doː]Ecclesiastical[ˈtraː.do]
№ 297 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary
Meaning
- to hand over, give up, deliver, transmit, surrender; impart; entrust, confide
- to leave behind, bequeath
- to give up or surrender (treacherously), betray
- to deliver by teaching, propound, propose, teach
- to hand down (to posterity by written communication), narrate, recount
Latīnē defined in Latin in our graded readers
in manūs alterīus dō.trādō -ere -didī — in Mille Verba, Nāvāle
nārrātur, dīciturtrāditur — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 11
in manūs aliēnās dō, prōdōtrādō -ere — in Evangelium secundum Matthaeum, ch. 8, 18
in manūs hostium dōtrādō -ere — in Evangelium secundum Marcum, ch. 5, 14, 20
Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | trādō | trādēbam | trādam | trādidī | trādideram | trādiderō |
| 2nd sg. | trādis | trādēbās | trādēs | trādidistī | trādiderās | trādideris |
| 3rd sg. | trādit | trādēbat | trādet | trādidit | trādiderat | trādiderit |
| 1st pl. | trādimus | trādēbāmus | trādēmus | trādidimus | trādiderāmus | trādiderimus |
| 2nd pl. | trāditis | trādēbātis | trādētis | trādidistis | trādiderātis | trādideritis |
| 3rd pl. | trādunt | trādēbant | trādent | trādidērunt trādidēre | trādiderant | trādiderint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | trādam | trāderem | trādiderim | trādidissem |
| 2nd sg. | trādās | trāderēs | trādiderīs | trādidissēs |
| 3rd sg. | trādat | trāderet | trādiderit | trādidisset |
| 1st pl. | trādāmus | trāderēmus | trādiderīmus | trādidissēmus |
| 2nd pl. | trādātis | trāderētis | trādiderītis | trādidissētis |
| 3rd pl. | trādant | trāderent | trādiderint | trādidissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | trādor | trādēbar | trādar |
| 2nd sg. | trāderis trādere | trādēbāris trādēbāre | trādēris trādēre |
| 3rd sg. | trāditur | trādēbātur | trādētur |
| 1st pl. | trādimur | trādēbāmur | trādēmur |
| 2nd pl. | trādiminī | trādēbāminī | trādēminī |
| 3rd pl. | trāduntur | trādēbantur | trādentur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | trādar | trāderer |
| 2nd sg. | trādāris trādāre | trāderēris trāderēre |
| 3rd sg. | trādātur | trāderētur |
| 1st pl. | trādāmur | trāderēmur |
| 2nd pl. | trādāminī | trāderēminī |
| 3rd pl. | trādantur | trāderentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | trāde | trādere |
| pres. 2nd pl. | trādite | trādiminī |
| fut. 2nd sg. | trāditō | trāditor |
| fut. 3rd sg. | trāditō | trāditor |
| fut. 2nd pl. | trāditōte | — |
| fut. 3rd pl. | trāduntō | trāduntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | trādere | trādī |
| perfect infinitive | trādidisse | trāditum esse |
| future infinitive | trāditūrum esse | trāditum īrī |
| present participle | trādēns trādente, trādentem, trādentēs, trādentī, trādentia, trādentibus, trādentis, trādentīs, trādentium | — |
| perfect participle | — | trāditus trādita, trāditā, trāditae, trāditam, trāditārum, trāditās, trāditī, trāditōrum, trāditōs |
| future participle | trāditūrus trāditūra, trāditūrā, trāditūrae, trāditūram, trāditūrārum, trāditūrās, trāditūre, trāditūrī, trāditūrīs, trāditūrō, trāditūrōrum, trāditūrōs, trāditūrum | trādendus trādundus |
gerundtrādendī, trādendō, trādendumsupinetrāditum, trāditū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- arma tradere
- to surrender weapons.
- artem tradere, docere
- to teach an art.
- tradunt, dicunt, ferunt
- they say; it is commonly said.
- dicendi praecepta tradere
- to teach rhetoric.
- somno or quieti se tradere
- to lay oneself down to sleep
- disserendi praecepta tradere
- to teach logic.
- tradere (aliquid de aliqua re)
- to teach
- alicui regnum deferre, tradere
- to invest some one with royal power.
13 more phrases
- morum praecepta tradere alicui
- to give moral advice, rules of conduct.
- artificio et via tradere aliquid
- to give a scientific explanation of a thing.
- se totum litteris tradere, dedere
- to devote oneself entirely to literature.
- totum se committere, tradere alicui
- to put oneself entirely in some one's hands.
- praecepta dare, tradere de aliqua re
- to give advice, directions, about a matter.
- se totum voluptatibus dedere, tradere
- to devote oneself absolutely to the pursuit of pleasure.
- de manu in manus or per manus tradere aliquid
- to pass a thing from hand to hand.
- puerum alicui erudiendum or in disciplinam tradere
- to entrust a child to the tuition of...
- se conferre, se tradere, se permittere in alicuius fidem
- to put oneself under some one's protection.
- imperii summam deferre alicui or ad aliquem, tradere alicui
- to appoint some one commander-in-chief.
- memoriam nominis sui immortalitati tradere, mandare, commendare
- to immortalise one's name.
- memoriae traditum est, memoriae (memoria) proditum est (without nobis)
- tradition, history tells us.
- operam dare or simply se dare alicui, se tradere in disciplinam alicuius, se conferre, se applicare ad aliquem
- to become a pupil, disciple of some one.
trādo (transdo, C. I. L. 1, 198, 54 and 58; Ter. Phorm. prol. 2, and most freq. in Cæs.;
I. v. infra; cf. Neue, Formenl. 2, 734), dĭdi, dĭtum, 3 (in tmesi: transque dato endoque plorato, i. e. tradito et implorato, Vet. Lex ap. Fest. s. v. sub vos, p. 309 Müll.), v. a. trans-do, to give up, hand over, deliver, transmit, surrender, consign (syn.: dedo, remitto).
I. Lit.
A. In gen.
(a). Form trado:
ut amico traderem (thesaurum), Plaut. Trin. 1, 2, 143: mihi trade istuc (argentum), id. As. 3, 3, 99; id. Curc. 3, 15: aliquid in manum, id. Merc. 2, 2, 7: poculum alicui, Cic. Tusc. 1, 40, 96: aedem Castoris sartam tectam, Cic. Verr. 2, 1, 50, § 131: magistris traditi, id. Tusc. 3, 1, 2: pecuniam regiam quaestoribus, Liv. 24, 23, 3: pueros magistris, Ov. Am. 1, 13, 17: equos domitoribus, Cic. Off. 1, 26, 90: testamentum tibi legendum, Hor. S. 2, 5, 51: ademptus Hector Tradidit fessis leviora tolli Pergama Graiis, id. C. 2, 4, 11: miserat ad legatum Romanum, traditurum se urbem, Liv. 34, 29, 9: armis traditis, Caes. B. G. 1, 27; 2, 13: obsides, arma, perfugae traditi, id. ib. 1, 28: hunc ad carnificem. Plaut. Rud. 3, 6, 19: in pistrinum tradier, id. Most. 1, 1, 16: aliquem in custodiam vel in pistrinum, Cic. Q. Fr. 1, 2, 4, § 14: aliquem supplicio, Suet. Vit. 14: Augustus filiam suam equiti Romano tradere meditatus est, to give in marriage, Tac. A. 4, 40 med.—With acc. of place: ea quae in Insulā erat Achradinam tradita est, Liv. 24, 23, 4.—(b). Form transdo: tot tropaea transdes, Att. ap. Non. 517, 26 (Trag. Rel. v. 366 Rib.):
navem in fugam transdunt, id. ib. 155, 8 (Trag. Rel. v. 630 ib.): ut arma per manus necessario transderentur, Caes. B. C. 1, 68: per manus sevi ac picis transditas glebas, id. B. G. 7, 25; Hirt. B. G. 8, 15: sibi captivos transdi, Caes. B. C. 3, 71: neque se hostibus transdiderunt, id. B. G. 7, 77: se (alicui), id. ib. 7, 47; Hirt. B. G. 8, 43: se adversariis ad supplicium, Caes. B. C. 1, 76.—B. In partic.
1. Pregn., to deliver, commit, intrust, confide for shelter, protection, imprisonment, etc. (syn.: commendo, committo).
(a). Form trado:
sic ei te commendavi et tradidi, Cic. Fam. 7, 17, 2: totum denique hominem tibi ita trado de manu, ut aiunt, in manum tuam, id. ib. 7, 5, 3: alicui se laudare et tradere, Hor. Ep. 1, 9, 3: hunc hominem velles si tradere, id. S. 1, 9, 47; id. Ep. 1, 18, 78: hos (obsides) Aeduis custodiendos tradit, Caes. B. G. 6, 4; Liv. 22, 22, 4: catenis ligatus traditur, id. 24, 45, 9: in tuam custodiam meque et meas spes trado, Plaut. Most. 2, 1, 59.—(b). Form transdo:
ab illo transditum initio et commendatum, Caes. B. C. 3, 57: sibi a Divitiaco transditus, id. B. G. 7, 39. —2. To give up or surrender treacherously, to betray:
causam tradere advorsariis, Ter. Phorm. 2, 1, 7: quos tradituros sperabas, vides judicare, Cic. Rosc. Am. 22, 61: tibi trado patriosque meosque Penates, Ov. M. 8, 91: ferisne paret populandas tradere terras? id. ib. 1, 249: tradimur, heu! Claud. in Rufin. 2, 261: Judas ausus magistrum tradere, Sedul. 2, 74.—II. Trop.
A. In gen., to give up, surrender, hand over, deliver, intrust, etc.
(a). Form trado:
et meam partem loquendi et tuam trado tibi, Plaut. As. 3, 1, 14: eo ego, quae mandata, amicus amicis tradam, id. Merc. 2, 3, 51: quae dicam trade memoriae, Cic. Rep. 6, 10, 10 (different from tradere memoriae, B. 2. b.): si liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, Caes. B. G. 1, 44: Cingetorigi principatus atque imperium est traditum, id. ib. 6, 8.—Poet., with inf.: tristitiam et metus Tradam protervis in mare Creticum Portare ventis, Hor. C. 1, 26, 2.—(b). Form transdo:
summa imperii transditur Camulogeno Aulerco, Caes. B. G. 7, 57: Vergasillauno Arverno summa imperii transditur, id. ib. 7, 76.—B. In partic.
1. Pregn., with se, to give one's self up, to yield, surrender, or devote one's self to any thing:
se totos voluptatibus, Cic. Lael. 23, 86: se quieti, id. Div. 1, 29, 61: se lacrimis ac tristitiae, Luccei. ap. Cic. Fam. 5, 14, 2: se studiis vel otio, Plin. Ep. 1, 9, 7: si se consiliis ejus (rex) tradidisset, Flor. 2, 8, 6: se in studium aliquod quietum, Cic. Inv. 1, 3, 4: se in disciplinam alicujus, id. Phil. 2, 2, 3; cf.: cogitationibus suis traditus, Sen. Ep. 9, 16.—2. To make over, transmit, as an inheritance; to leave behind, bequeath (syn. lēgo):
qui in morte regnum Hieroni tradidit, Plaut. Men. 2, 3, 59: inimicitias posteris, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13, A, 3: consuetudo a majoribus tradita, Cic. Div. 2, 72, 150: morbi per successiones traduntur, Plin. Ep. 1, 12, 4: traduntque metus. Sil. 4, 32: traditumque inde fertur, ut in senatum vocarentur, it is said that this was the origin of the custom, Liv. 2, 1, 11.—b. To hand down or transmit to posterity by written communication; to relate, narrate, recount:
quarum nomina multi poëtae memoriae tradiderunt, Cic. Inv. 2, 1, 3: pugnae memoriam posteris, Liv. 8, 10, 8: cujus (Socratis) ingenium variosque sermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit, Cic. de Or. 3, 16, 60: qualia permulta historia tradidit, id. Div. 1, 53, 121: aliquid posteris, Plin. Ep. 6, 16, 1: tradit Fabius Pictor in Annalibus suis, hirundinem, etc., Plin. 10, 24, 34, § 71: ipsum regem tradunt ... operatum his sacris se abdidisse, Liv. 1, 31, 8.—Esp., pass. pers. or impers., it is said, is recorded, they say, etc.: qui (Aristides) unus omnium justissimus fuisse traditur, Cic. Sest. 67, 141: cujus (Lycurgi) temporibus Homerus etiam fuisse traditur. id. Tusc. 5, 3, 7: nec traditur certum, nec interpretatio est facilis, Liv. 2, 8, 8; cf. id. 9, 28, 5: sic enim est traditum, Cic. Leg. 1, 1, 3; cf.: hoc posteris memoriae traditum iri, Aequos et Volscos, etc., Liv. 3, 67, 1: Galbam, Africanum, Laelium doctos fuisse traditum est, Cic. Tusc. 1, 3, 5: ut Isocratem dixisse traditum est, id. Brut. 56, 204: unguenta quis primus invenerit, non traditur, Plin. 13, 1, 1, § 2: de hoc constantius traditur, Front. Aquaed. 7; cf.: traditur memoriae, with subj.-clause, Liv. 5, 21, 16. — 3. To deliver by teaching; to propose, propound, teach any thing (syn. praecipio).
(a). Form trado:
ea, quae dialectici nunc tradunt et docent, Cic. Fin. 4, 4, 9: elementa loquendi, id. Ac. 2, 28, 92: praecepta dicendi, id. de Or. 1, 18, 84: optimarum artium vias meis civibus, id. Div. 2, 1, 1: aliquid artificio et viă, id. Fin. 4, 4, 10: haec subtilius, id. ib. 1, 9, 31: aliquid, Caes. B. G. 7, 22: virtutem hominibus, Cic. de Or. 1, 58, 247: eodem tempore tradi omnia et percipi possint, Quint. 1, 12, 1: nec tamquam tradita sed tamquam innata, id. 7, 10, 14: praecepta, Sen. Ep. 40, 3.—Absol.: si qua est in his culpa, tradentis (i.e. magistri) est, Quint. 3, 6, 59.—(b). Form transdo:
multa praeterea de sideribus atque eorum motu ... disputant et juventuti transdunt, Caes. B. G. 6, 14: Minervam operum atque artificiorum initia transdere, id. ib. 6, 17.—4. Aliquid oblivioni, to forget utterly (late Lat.):
omnes justitiae ejus oblivioni tradentur, Vulg. Ezech. 33, 13; Greg. Mag. in Job, 25, 8.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
trādō (old also trānsdō, T.), didī, ditus, ere
trans+do, to give up, hand over, deliver, transmit, surrender, consign : ut arma per manūs necessario traderentur, Cs.: se hostibus, Cs.: nominare cui poculum tradituri sint: pecuniam regiam quaestoribus, L.: pueros magistris, O.: testamentum tibi legendum, H.: urbem, L.: armis traditis, Cs.: transdere hominem in otium, i. e. drive , T.— To deliver, commit, intrust, confide : ei te: totum denique hominem tibi: hos (obsides) Aeduis custodiendos tradit, Cs.— To surrender treacherously, betray : causam advorsariis, T.: quos tradituros sperabas, vides iudicare.—Fig., to give up, surrender, hand over, deliver, intrust : quae dicam memoriae: possessionem Galliae sibi, Cs.: Vercassivellauno summa imperi traditur, Cs.: tristitiam et metūs Tradam protervis in mare Portare ventis, H.—With pron reflex., to give oneself up, yield, surrender, devote oneself : se totos voluptatibus: te in disciplinam meam.— To make over, transmit, leave, bequeath (cf. lēgo): posteris inimicitias: traditumque inde fertur, ut in senatum vocarentur, it is said that from this arose the custom , etc., L.— To hand down, transmit, pass on, relate, narrate, recount : hunc (clamorem) excipere et proxumis tradere, Cs.: pugnae memoriam posteris, L.: ipsum regem tradunt . . . operatum iis sacris se abdidisse, L.: qui (Aristides) unus omnium iustissimus fuisse traditur: sic enim est traditum, such is the tradition : ut Isocratem dixisse traditum est: convertentem se . . . traditur memoriae cecidisse, L.—Of a teacher, to deliver, propose, propound, teach : ea, quae dialectici nunc tradunt et docent: ad omnia imitanda, quae ab quoque traduntur, Cs.: virtutem hominibus: multa de sideribus iuventuti, Cs.
Origins
From trāns (“across, beyond”) + dō (“give”).
Gallo-Romance
- Catalantrair
- Frenchtrahirfrom Old French trair
- Englishtrayfrom Old French trair
- Normantrahifrom Old French trair
Italo-Romance
- Italiantradere
- Italiantradire
- Neapolitantradere
- Neapolitantradiscere
- Siciliantradiri
Balkano-Romance
- Romaniantrăda
Ibero-Romance
- Portuguesetrair
- Old Spanishtraer
Borrowings
- Albaniantradhtoj