noun · neutersecond declension
stīpendium
stīpendium n (genitive stīpendiī or stīpendī)
Classical[stiːˈpɛn.di.ũː]Ecclesiastical[stiˈpɛn.di.um]
Mille Verba core vocabulary
Meaning
- tax, impost, tribute, contribution
Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint.
If they chose to make a second trial, he was ready to encounter them again; but if they chose to enjoy peace, it was unfair to refuse the tribute, which of their own free-will they had paid up to that time.c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 1.44[…]Poenī stīpendia pendunt
239 BCE – 169 BCE, Ennius, Annales (in Varronis de lingua latina 5.183) - dues
- pay, stipend (military)
- in pluralmilitary service
facere stipendia
to be a soldier/ to perform the military serviceBellum me gerere cum Iugurtha iußiſtis: quam rem nobilitas ægerrimè tulit. Quæſo, reputate cum animis ueſtris, num id mutari metari melius ſit, écquem ex illo globo nobilitatis ad hoc, aut aliud tale negotium mittatis hominem, ueteris proſapiæ, ac multarum imaginum, et nullius ſtipendij: ſcilicet ut in tanta re ignarus omnium trepidet, feſtinet, ſumat aliquem ex populo monitorem ſui officij.
86 BCE – c. 35 BCE, Gaius Sallustius Crispus, Bellum Jugurthinum 85.10 (“Oratio Marij”) - broadlya (military) campaign
Latīnē defined in Latin in our graded readers
pecūnia quam mīles accipit; multa stīpendia = multī annī mīlitis.stīpendium -ī n — in Mille Verba, Bellum et Arma
mercēs mīlitisstipendium -ī (n) — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 19
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | stīpendium | stīpendia |
| genitive | stīpendiī stīpendī | stīpendiōrum |
| dative | stīpendiō | stīpendiīs |
| accusative | stīpendium | stīpendia |
| ablative | stīpendiō | stīpendiīs |
| vocative | stīpendium | stīpendia |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- stipendia facere, merere
- to serve.
- emeritis stipendiis (Sall. Iug. 84. 2)
- after having completed one's service.
- stipendium dare, numerare, persolvere militibus
- to pay the troops.
stīpendĭum, ii, n. contr. from stipipendium, from stips-pendo.
I. In publicists' lang., a tax, impost, tribute, contribution (payable in money; whereas vectigal in kind; the former being regarded as the more humiliating; v. stipendiarius, I.): Poeni stipendia pendunt, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 182 Müll. (Ann. v. 269 Vahl.); so,
pendere, Caes. B. G. 1, 44; 5, 27; Sall. C. 20, 7; Liv. 2, 9; 21, 10: conferre, id. 33, 42: solvere, id. 39, 7: imponere victis, Caes. B. G. 1, 44; 7, 54: stipendio liberare aliquem, id. 5, 27: de stipendio recusare, id. ib. 1, 44: stipendi spem facere, Liv. 28, 25, 9.—B. Transf.
1. In gen., tribute, dues (poet. and in post-Aug. prose):
indomito nec dira ferens stipendia tauro (sc. Minotauro), Cat. 64, 173: quae finis aut quod me manet stipendium? penalty, Hor. Epod. 17, 36: alii tamen obscuriores (scriptores) aliquod stipendium nostro studio contulerunt, contribution, Col. 1, 1, 10.—2. Income, subsistence, salary:
iis, ut adsiduae templi antistites essent, stipendium de publico statuit, Liv. 1, 20, 3.—II. In milit. lang., pay, stipend in full:
stipendium militare, Liv. 4, 60, 5; Plin. 33, 3, 13, § 45; commonly stipendium alone: militis stipendia ideo, quod eam stipem pendebant, Varr. L. L. 5, § 182 Müll.; cf. Plin. 33, 3, 13, § 43; Liv. 4, 59 and 60: cum stipendium ab legionibus flagitaretur, Caes. B. C. 1, 87: numerare militibus, Cic. Pis. 36, 88: persolvere, id. Att. 5, 14, 1: dare, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 26; Liv. 2, 12; 5, 12; cf.: dare pecuniam in stipendium, Caes. B. C. 1, 23; Liv. 27, 9 fin.: accipere, id. 5, 4: stipendio afficere exercitum, Cic. Balb. 27, 61: augere, Caes. B. C. 3, 110: fraudare, id. ib. 3, 59: stipendium duum mensium, Curt. 5, 1, 45: dum in calamitosis stipendiis versaretur, might get pay by the misfortunes of others, Amm. 19, 12, 2.—B. Transf., military service (mostly in plur.):
merere stipendia, Cic. Mur. 5, 12: stipendia merere (mereri), to perform military service, to serve, id. Cael. 5, 11; id. de Or. 2, 64, 258; also, facere, Sall. J. 63, 3; Liv. 3, 27; 5, 7; 42, 34 al.; cf.: opulenta ac ditia facere, id. 21, 43: emereri, to complete the time of service, to serve out one's time, id. 25, 6; Cic. Sen. 14, 49; Sall. J. 84, 2; Liv. 3, 57; Val. Max. 6, 1, 10; v. emereo, II.: auxiliaria stipendia mereri, Tac. A. 2, 52: numerare, Liv. 4, 58: enumerare, id. 3, 58: qui (milites) jam stipendiis confecti erant, Cic. Imp. Pomp. 9, 26; cf.: stipendiis exhausti, Liv. 27, 9: adulescentuli statim castrensibus stipendiis imbuebantur, Plin. Ep. 8, 14, 5.— Sing.: homo nullius stipendii, Sall. J. 85, 10: exercitui dare, id. H. 2, 96, 6 Dietsch: sextus decimus stipendii annus, Tac. A. 1, 17.—2. In partic., military service of a year, a year's service, a campaign:
si in singulis stipendiis is ad hostes exuvias dabit, Plaut. Ep. 1, 1, 36: quod tricena aut quadragena stipendia senes tolerent, Tac. A. 1, 17: vicena stipendia meritis, id. ib. 1, 36: stipendia sua numerari jubebant, Just. 12, 11, 4: qui eorum minime multa stipendia haberet, Liv. 31, 8 fin.—Sing.: (juventus) octavo jam stipendio functa, Hirt. B. G. 8, 8, 2; cf. with both numbers together: secundo stipendio dextram manum perdidit, stipendiis duobus ter et vicies vulneratus est, Plin. 7, 28, 29 § 104.—C. Trop., in gen., service (very rare):
functus omnibus humanae vitae stipendiis, i. e. duties, Sen. Ep. 93, 4: tamquam emeritis stipendiis libidinis, Cic. Sen. 14, 49: plurium velut emeritis annorum stipendiis, Col. 3, 6, 4: rex cui (Hercules) duodecim stipendia debebat, services, labors, Just. 2, 4, 18.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
stīpendium ī, n
stips+PAND-, a paying of tax, tax, impost, tribute, contribution (usu. in money): pendere, Cs.: conferre, L.: stipendio liberatus, Cs.: stipendi spem facere, L.— Tribute, dues : Quae finis aut quod me manet stipendium? penalty , H.— An income, stipend, salary, pay : iis stipendium de publico statuit, L.—Of soldiers: militare, L.: cum stipendium ab legionibus flagitaretur, Cs.: numerare militibus: exercitum stipendio adficere: trium mensium, Cu.— Military service, campaigning : meruisse stipendia in eo bello, to have served : stipendiis faciundis sese exercuit, S.: emereri, to serve out one's time , L.: emeritis stipendiis, i. e. at the end of their service , S.; cf. animum tamquam emeritis stipendiis libidinis secum vivere, i. e. released from the service of , etc.: homo nullius stipendi, S.: qui eorum minime multa stipendia haberet, i. e. campaigns , L.: septem et viginti enumeratis stipendiis, i. e. years of service , L.
Origins
Haplologized from *stipipendium, from stips (“alms, small payment”) + pendō (“to pay, to weigh out”) + -ium (abstract suffix).
Descendants
- Englishstipend
- GermanStipendium
- Italianstipendio
- Romanianstipendiu
- Portugueseestipêndio
- Spanishestipendio
- Danishstipendium
- Ladinstipendium
- Piedmontesestipendi
- Polishstypendium
In English words that came into English from stīpendium
- stipendstīpendium
- stipendiumstīpendium