LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
adjectivefirst/second-declension adjective

sōbrius

sōbrius (feminine sōbria, neuter sōbrium)
Classical[ˈsoː.bri.ʊs]Ecclesiastical[ˈsɔː.bri.us]

Meaning

  1. adjectivesober (not drunk)
    Ecce suburbānā rediēns male sōbrius aedeSee! [Someone] barely sober, returning from the suburban shrine, …. (That is, someone having drank wine at the June festival of Fors Fortuna.)8 CE, Ovidius, Fasti 6.785

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Declension

singular
formmasculinefeminineneuter
nominativesōbriussōbriasōbrium
genitivesōbriīsōbriaesōbriī
dativesōbriōsōbriaesōbriō
accusativesōbriumsōbriamsōbrium
ablativesōbriōsōbriāsōbriō
vocativesōbriesōbriasōbrium
plural
formmasculinefeminineneuter
nominativesōbriīsōbriaesōbria
genitivesōbriōrumsōbriārumsōbriōrum
dativesōbriīssōbriīssōbriīs
accusativesōbriōssōbriāssōbria
ablativesōbriīssōbriīssōbriīs
vocativesōbriīsōbriaesōbria

sōbrĭus (sōbrĕus), a, um (
I. comp. sobrior, Laber. ap. Charis. p. 64; elsewhere not compared), adj. cf. Gr. σώφρων, σάος; Lat. sanus, not drunk, sober (freq. and class.).
I. Lit., opp. vinolentus, Cic. Ac. 2, 17, 52; so id. Or. 28, 99; opp. vino madens, Plaut. Truc. 4, 4, 2; opp. madidus, id. Am. 3, 4, 18; cf. Hor. S. 2, 3, 5; Cato Utic. ap. Suet. Caes. 53; and ap. Quint. 8, 2, 9; opp. ebrius, Sen. Ep. 18, 4 (with siccus); Mart. 3, 16, 3; opp. temulentus, Tac. A. 13, 15 et saep.: male sobrius, i. e. ebrius, Tib. 1, 10, 51; Ov. F. 6, 785.—
B. Transf., of things (poet. and post-Aug. prose; cf. ebrius): pocula, Tib. 1, 6, 28 (24): lympha mixta mero, id. 2, 1, 46: nox, in which there was no drinking, Prop. 3, 17 (4, 16), 11; cf. convictus, Tac. A. 13, 15: uva, not intoxicating, Plin. 14, 3, 4, § 31: rura, that furnish no wine, Stat. S. 4, 2, 37; cf. Suet. Dom. 7: sobrium vicum Romae dictum putant, vel quod in eo nulla taberna fuerit, vel quod in eo Mercurio lacte, non vino supplicabatur, Fest. pp. 296 and 297 Müll.: non sobria verba, i. e. of a drunken person, Mart. 1, 28, 5: paupertas, Claud. IV. Cons. Hon. 411: lares pauperes nostros, sed plane sobrios revisamus, App. M. 5, p. 163, 31.—
II. In gen., sober, moderate, temperate, continent: parcus ac sobrius, Ter. Ad. 1, 2, 15: vigilans ac sollers, sicca, sana, sobria, Afran. ap. Non. 21, 33 (Com. Rel. p. 148 Rib.): homines frugi ac sobrii, Cic. Verr. 2, 3, 27, § 67: auream quisquis mediocritatem Diligit ... caret invidendā Sobrius aulā, Hor. C. 2, 10, 8; Vell. 2, 63, 1: non aestimatur voluptas illa Epicuri, quam sobria et sicca sit, Sen. Vit. Beat. 12, 4: corda, Stat. S. 5, 1, 78: vetus illa Romana virtus et sobria, Amm. 15, 4, 3; opp. libidinosus, Lact. 3, 26, 7.—
B. Trop., of the mind, sober, even-minded, clever, sensible, prudent, reasonable, cautious (syn.: mentis compos, sanus): satin' sanus es aut sobrius? Ter. Heaut. 4, 3, 29; cf.: satis credis sobriam esse, id. Eun. 4, 4, 36: tu homo non es sobrius, id. And. 4, 4, 39: vigilantes homines, sobrii, industrii, Cic. Cael. 31, 74: diligentes et memores et sobrii oratores, id. de Or. 2, 32, 140; opp. iracundus, Vell. 2, 41, 1: alte sobria ferre pedem, prudently, Ov. Am. 1, 12, 6.—Of things: opera Proba et sapiens et sobria, Plaut. Pers. 4, 5, 2: ingenium siccum ac sobrium, Sen. Ep. 114, 3: violenta et rapida Carneades dicebat, modesta Diogenes et sobria, Gell. 7, 14, 10.—Hence, adv.: sōbrĭē (acc. to II. A. and B.).
1. Moderately, temperately, frugally: vivere (with parce, continenter, severe; opp. diffluere luxuriā), Cic. Off. 1, 30, 106.—
2. Prudently, sensibly, circumspectly, = prudenter: ut hoc sobrie agatur, Plaut. Capt. 2, 1, 29: curare aliquid, id. Mil. 3, 1, 215: hanc rem accurare, id. Ps. 4, 1, 29; id. Pers. 4, 1, 1.

Origins

From sē- (“without”) + ēbrius (“intoxicated”) "sōbrius" instead of "sēbrius" almost certainly because of Proto-Italic: *swē. Compare: Latin: sodalis, Latin: socors

Descendants
  • Catalansobri
  • Englishsoberfrom Old French sobre
  • Frenchsobrefrom Old French sobre
  • Italiansobrio
  • Portuguesesóbrio
  • Romaniansobru
  • Spanishsobrio
  • Dutchsoberfrom Old French sobre
  • Proto-West Germanic*sūbrī

Quick answers

What does sōbrius mean in Latin?
sōbrius, a adjective, means “sober (not drunk)”.
How do you pronounce sōbrius?
In classical Latin, [ˈsoː.bri.ʊs]; in ecclesiastical (church) Latin, [ˈsɔː.bri.us].