adjectivethird-declension one-termination adjective
simplex
simplex (genitive simplicis, comparative simplicior, superlative simplicissimus, adverb simpliciter)
Classical[ˈsɪm.pɫɛks]Ecclesiastical[ˈsim.pleks]
Meaning
- one terminationsingle
- one terminationsimple, plain, uncompounded
- one terminationpure, unmixed
- one terminationsincere, naive, frank, open, without guile, guileless, unsuspecting, innocent
male crēditis hostī: simplex nōbilitās, perfida tēla cavē!
You do wrong to trust the enemy: Guileless nobles, beware of treacherous weapons!8 CE, Ovidius, Fasti 2.225–226 - one terminationprime
Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam. His enim una pars sola est.
Prime numbers cannot be partitioned by any other number except one; three has only three, five only five, and seven only seven. For these numbers there is one sole part.Isidore of Seville, Etymologies 3.5.7
Latīnē defined in Latin in our graded readers
ūnus, sine dolōsimplex -icis — in Evangelium secundum Matthaeum, ch. 3, 4, 8
single, simple
simplex -icis — in De Bello Gallico II
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | simplex | simplex | simplex |
| genitive | simplicis | simplicis | simplicis |
| dative | simplicī | simplicī | simplicī |
| accusative | simplicem | simplicem | simplex |
| ablative | simplicī simplice | simplicī simplice | simplicī simplice |
| vocative | simplex | simplex | simplex |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | simplicēs | simplicēs | simplicia |
| genitive | simplicium simplicum | simplicium simplicum | simplicium simplicum |
| dative | simplicibus | simplicibus | simplicibus |
| accusative | simplicīs simplicēs | simplicīs simplicēs | simplicia |
| ablative | simplicibus | simplicibus | simplicibus |
| vocative | simplicēs | simplicēs | simplicia |
simplex, ĭcis (abl., regul. simplici;
I.
simplice, Lucr. 1, 1013), adj. sim-; cf. Sanscr. sam, Gr. ἅμα, with Lat. sin-guli, semel, sem-per; and plico. I. In gen., simple, plain, uncompounded, unmixed, = ἁπλοῦς (cf.:
sincerus, purus): aut simplex est natura animantis, ut vel terrena sit, vel ignea, etc. ... aut concreta est ex pluribus naturis, Cic. N. D. 3, 14, 34: natura (opp. mixta, conexa, etc.), Lucr. 3, 231; Cic. N. D. 2, 11, 29; id. Sen. 21, 78: si unum ac simplex (genus inperii) probandum sit, regium probem, id. Rep. 1, 35, 54; cf. id. ib. 2, 23, 43: finis bonorum, qui simplex esse debet, ex dissimillimis rebus misceri et temperari potest, id. Off. 3, 33, 119: (comoedia) Duplex quae ex argumento facta'st simplici, Ter. Heaut. prol. 6: (auditus) iter simplex et directum (opp. flexuosum), Cic. N. D. 2, 57, 144: simplex est manere, illud (in Hispaniam ire) anceps, free from risk, id. Att. 12, 7, 1: unum est et simplex aurium judicium, free from complication, id. Font. 10, 22 (6, 12): necessitudines, unqualified, absolute, id. Inv. 2, 57, 171; cf.: simplex officium atque una est bonorum omnium causa, id. Sull. 3, 9: nihil simplici in genere omnibus ex partibus perfectum natura expolivit, id. Inv. 2, 1, 3: res aperta ac simplex, id. Caecin. 2, 5: ratio veritatis, id. de Or. 1, 53, 229; Quint. 8, 3, 87: decem regii lembi simplici ordine intrarunt urbem, i. e. one by one, Liv. 44, 12, 6; Tac. H. 5, 23; cf.: simplici directā acie, simplicibus ordinibus, single, Auct. B. Alex. 37, 3 sq.: acies, id. B. Afr. 13, 2: simplex acies media, cornibus duplex, id. ib. 59, 2: simplici caule, Plin. 25, 7, 36, § 74: cum in eo ne simplici quidem genere mortis contenti inimici fuissent, i. e. not with his simple death, but must have torture, Liv. 40, 24, 8: qui necem suam per venenum inimicis promiserat, non gravius quam simplici morte puniit, Suet. Caes. 74: qui proculcari nepotem, quam simplici morte interfici maluit, Just. 44, 4, 4 al.: nec via mortis erat simplex, they died in various ways, Verg. G. 3, 482; cf.: ne simplici quidem morte moriebantur, Sall. ap. Serv. ad Verg. l. l. (H. 3, 25 Dietsch ad loc.): nec modus inserere atque oculos inponere simplex, Verg. G. 2, 73: vulnus, Ov. M. 6, 254: (tibia) tenuis simplexque foramine pauco, Hor. A. P. 203: simplici myrto nihil allabores, id. C. 1, 38, 5: esca, id. S. 2, 2, 73: jus, id. ib. 2, 4, 64: cibus, Plin. 11, 53, 117, § 282: aqua, Ov. Am. 2, 6, 32; Tac. G. 23: arces dejecit plus vice simplici, more than once, Hor. C. 4, 14, 13: verba, uncompounded, Quint. 1, 5, 3: voces, id. 1, 5, 65; but: ornatus verborum duplex, unus simplicium, alius conlocatorum, single, Cic. Or. 24, 80; cf.: quaedam sunt in rebus simplicia, quaedam complicata, id. Fat. 13, 30.—Comp.: quantitas simplicior, Quint. 11, 3, 15.—Sup.: ex simplicissimā quāque materiā (opp. multiplex), Quint. 10, 5, 10: res, id. 10, 2, 10.—II. In partic., simple in a moral sense, without dissimulation, open, frank, straightforward, direct, guileless, artless, honest, sincere, ingenuous, etc. (cf. candidus).—Of persons:
cum de viro bono quaeritur, quem apertum et simplicem volumus esse, non sunt in disputando vafri, non veteratores, non malitiosi, Cic. Rep. 3, 16, 26; id. Off. 1, 19, 63: simplicem et communem et consentientem ... eligi par est (opp. multiplex ingenium et tortuosum), id. Lael. 18, 65; id. Ac. 2, 35, 112: tuum hominis simplicis pectus vidimus, id. Phil. 2, 43, 111; Liv. 24, 10; Hor. S. 1, 3, 52; 2, 2, 68; id. C. 2, 8, 14; Ov. H. 12, 90; 16, 285: credebant simplices ac religiosi homines, Liv. 24, 10, 6.—Of things: fidelis et simplex et fautrix suorum regio, Cic. Planc. 9, 22: animal sine fraude dolisque, Innocuum, simplex, Ov. M. 15, 121: animus, Matius ap. Cic. Fam. 11, 28, 8: nihil simplex, nihil sincerum, Cic. Att. 10, 6, 2: virtus, Vell. 2, 129, 1: verba, Suet. Tib. 61: cogitationes, Tac. G. 22.—Comp.: simplicior quis, too straightforward, too blunt, Hor. S. 1, 3, 63.—Sup.: simplicissimi omnium habentur iracundi, Sen. Ira, 2, 16, 3: dux, Vell. 2, 116, 4: mens, Petr. 101, 3.—Hence, adv.: simplĭcĭter (acc. to I.), simply, plainly, straightforwardly, naturally, directly, utterly, without reserve, = ἁπλῶς: quorum (verborum) primum nobis ratio simpliciter videnda est, deinde conjuncte, Cic. de Or. 3, 37, 149: quaedam genera causarum simpliciter ex suā vi considerantur, id. Inv. 2, 33, 102: ipsa inventa exponentur simpliciter sine ullā exornatione, id. ib. 2, 3, 11: locuti sunt simpliciter et splendide, id. de Or. 2, 16, 68: aut simpliciter quaeritur aut comparate, id. Top. 22, 84: si est simpliciter breviterque dicendum, id. Off. 2, 9, 31; so (with breviter) id. Arch. 12, 32: illud nomen simpliciter positum, hoc ad aliquid esse, Quint. 1, 6, 13: frondes Simpliciter positae, scaena sine arte fuit, Ov. A. A. 1, 106; Tac. G. 5; cf. comp.: brevius ac simplicius tradi, Quint. 8, prooem. § 1: ignorare se dixit, quidnam perplexi sua legatio haberet, cum simpliciter ad amicitiam petendam venissent, simply, purely, only, Liv. 34, 57, 6: quidam ludere eum simpliciter, quidam haud dubie insanire, aiebant, merely, only, id. 41, 20, 4: Cyrenaica philosophia, quam ille et ejus posteri simpliciter defenderunt, Cic. de Or. 3, 17, 62: in sententiā simpliciter e re publicā ferendā, id. Red. ad Quir. 10, 24 B. and K.—Comp.: molluscum simplicius sparsum, Plin. 16, 16, 27, § 68.—2. (Acc. to II.) Plainly, openly, frankly, artlessly, ingenuously, uprightly, honestly, candidly: simpliciter et candide, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 1:
simpliciter scripserat quae sentiebat, Curt. 7, 2, 36: simpliciter et libere (opp. dissimulanter et furtim), Plin. Ep. 1, 13, 2: simpliciter et palam lusit, Suet. Aug. 71: me amice simpliciterque reprehenderent, Plin. Ep. 5, 3, 1: qui se simpliciter credunt amicis, id. ib. 6, 22, 1.—Comp.: simultates simplicius nutrire (opp. callide), Tac. H. 3, 53 fin.: quo simplicius tibi confitebor, Plin. Ep. 5, 19, 1; Quint. 1, 13, 2; Tac. H. 3, 53. —Sup.: simplicissime loqui, Tac. H. 1, 15 fin.—3. In the singular number:
dicere, Hier. in Matt. 1, 2 fin.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
simplex icis, adj. with comp.
PARC-, simple, single, plain, uncompounded, unmixed : natura animantis: genus inperi: (comoedia) Duplex quae ex argumento factast simplici, T.: simplex est manere, illud (in Hispaniam ire) anceps, free from risk : necessitudines, absolute : simplici ordine intrare urbem, i. e. one by one , L.: ne simplici quidem genere mortis contenti, i. e. without torture , L.: Nec via mortis erat simplex, i. e. they met death in various ways , V.: volnus, O.: esca, H.: aqua, O.: plus vice simplici, more than once , H.: ornatus simplicium (verborum), single .—Fig., simple, without dissimulation, open, frank, straightforward, direct, guileless, artless, sincere, ingenuous : vir: homo: Nymphae, H.: puella, O.: simplex et fautrix suorum regio: animal Innocuum, simplex, O.: nihil simplex, nihil sincerum: cogitationes, Ta.: Simplicior quis, too straightforward , H.
Origins
- Proto-Indo-European*sem-
- Latinsimplex
Proto-Indo-European *sm̥-der. Latin sem- Proto-Indo-European *pel-der.? Latin -plex Latin simplex From sem- (“one; single-”) + -plex (“-fold”). The first element (from Proto-Indo-European *sem-, *sm̥-) does not occur independently in Latin, but is also seen in semel (“once”) and semper (“always, forever”). De Vaan reconstructs Proto-Italic *sm̥-plak-s, but also reconstructs Proto-Italic *-plek-s.
Italo-Romance
- Italiansempice
- Italiansemprice
- Italiansemplice
- Friuliansempliçfrom Italian sempice
- Siciliansìmprici
Elsewhere
- Englishsimplex
- Portuguesesimplesfrom Old Galician-Portuguese simplez
- Portuguesesímplicefrom Old Galician-Portuguese simplez