sānitās
Meaning
- health, soundness of body, healing
- sanity, soundness of mind
Nōn respuit condiciōnem Caesar, iamque eum ad sānitātem revertī arbitrābātur.
Caesar did not reject the proposal, and was now supposing that he (Ariovistus) had returned to his good senses.c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 1.42 - correctness of style, propriety
Latīnē defined in Latin in our graded readers
Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Salus · Sanitas · Valens · Saluber · Sanus · Salutaris
1. Salus denotes existence in general, in opp. to interitus; whereas sanitas, the health of the person existing, in opp. to ægritudo; first of the body, then, in a higher degree, of the soul. 2. Sanus and valens denote health as a temporary state, and are allied in sense with integer; whereas saluber and validus denote habitual qualities, and are allied in sense with robustus. Hence salubris oratio means a speech sound in matter, possessing original strength; sana, a temperate and discreet speech. Cic. Brut. 13. 51. Tac. Dial. 25. Plin. Ep. ix. 26. 3. Sanus and saluber represent health, merely as finding one’s self well; valens and validus, as possessing strength to act. 4. Saluber in a transitive sense means, what brings sanitas, in opp. to pestilens, like ὑγιεινός; whereas salutaris, what brings salus, in opp. to pestiferus, like σωτήριος. Cato, apud Plin. H. N. xviii. 6. Nihil salutare est nisi quod toto anno salubre. (i. 31.)
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | sānitās | sānitātēs |
| genitive | sānitātis | sānitātum |
| dative | sānitātī | sānitātibus |
| accusative | sānitātem | sānitātēs |
| ablative | sānitāte | sānitātibus |
| vocative | sānitās | sānitātēs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- siccitas, sanitas orationis
- the plain style.
- ad sanitatem reverti, redire
- to recover one's reason, be reasonable again.
- ad sanitatem adducere, revocare aliquem
- to bring some one back to his senses.
also salus): est enim corporis temperatio, cum ea congruunt inter se, e quibus constamus, sanitas: sic animi dicitur, cum ejus judicia opinionesque concordant, Cic. Tusc. 4, 13, 30; cf. id. ib. 3, 5, 10. Apollo, quaeso te, ut des Salutem et sanitatem nostrae familiae, Plaut. Merc. 4, 1, 13 (for which, in the old formula of prayer in Cato, R. R. 141, 3: duis bonam salutem valetudinemque; v. salus, I. A. init.): ut alimenta sanis corporibus agricultura, sic sanitatem aegris medicina promittit, Cels. prooem. init.: qui incorruptā sanitate sunt, Cic. Opt. Gen. 3, 8 (for which, shortly before: contenti bonā valetudine): aegro interim nil ventura sanitas prodest, Sen. Ep. 117, 26; Tac. A. 1, 68 fin.: si robur corporibus bonum, non est minus sanitas, Quint. 5, 10, 89 N. cr.; so, corporis (with integritas), Gell. 18, 1, 5: pecoris, Varr. R. R. 2, 1, 21: hostiae, id. ib. 2, 5, 11: donec sanitate ossis dolor finiatur, by the healthy condition of the bone, i. e. by the bone's being completely healed, Cels. 8, 8 fin.: ad sanitatem dum venit curatio, while the cure is being perfected, Phaedr. 5, 7, 12; cf.: folia ligni ad sanitatem gentium, Vulg. Apoc. 22, 2: redire in statum pristinum sanitatis, Ambros. in Psa. 40, 12: restitui sanitati, to recover, Vulg. Matt. 12, 13; Sulp. Sev. Chron. 1, 13 fin.: sanitatem reddere, Cels. 2, 8; Arn. 7, 39: pristinae aliquem sanitati restituere, Hier. Ep. 76, 8; Sulp. Sev. Vit. St. Mart. 21: recipere sanitatem, Just. 11, 8, 9; Cels. 6, 15 fin.: recuperare sanitatem, Just. 20, 2, 9; 32, 3, 9.—sanitatem enim animorum positam in tranquillitate quādam constantiāque censebant,...quod in perturbato animo, sicut in corpore, sanitas esse non posset, Cic. Tusc. 3, 4, 9: sua quemque fraus, suum scelus de sanitate ac mente deturbat, id. Pis. 20, 46; pravarum opinionum conturbatio et ipsarum inter se repugnantia sanitate spoliat animum morbisque perturbat, id. Tusc. 4, 10, 23: plebem ad furorem impellit, ut facinore admisso ad sanitatem pudeat reverti, Caes. B. G. 7, 42; 1, 42: ad sanitatem se convertere, Cic. Sull. 5, 17: ad sanitatem redire, id. Fam. 12, 10, 1: ad sanitatem reducere, Cic. Verr. 2, 2, 40, § 98: perducere ad sanitatem, Hirt. B. G. 8, 22; Cic. Phil. 11, 14, 37; Liv. 2, 29; 2, 45; Phaedr. 4, 25, 35: est omnino Priscus dubiae sanitatis, Plin. Ep. 6, 15, 3.—insulsitatem et insolentiam, tamquam insaniam orationis odit, sanitatem autem et integritatem quasi religionem et verecundiam orationis probat, Cic. Brut. 82, 284: summi oratoris vel sanitate vel vitio, id. ib. 80, 278: ut (eloquentia) omnem illam salubritatem Atticae dictionis et quasi sanitatem perderet, lost all the healthy vigor and soundness, as it were, of Attic speech, id. ib. 13, 51 (v. salubritas, I. fin.; and cf. id. Opt. Gen. 3, 8): qui suae imbecillitati sanitatis appellationem, quae est maxime contraria, obtendunt, Quint. 12, 10, 15; cf. Tac. Or. 23: eloquentiae, id. ib. 25.—victoriae, solidity, permanence, Tac. H. 2, 28 fin.: metri, regularity, correctness, Macr. S. 5, 17 fin.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Italic*sānos
- Latinsānitās
Proto-Indo-European *-teh₂ Proto-Indo-European *-ts Proto-Indo-European *-teh₂ts Proto-Italic *-tāts Latin -tās Latin sānitās From sānus (“healthy; sane”) + -tās.
- Catalansanitat
- Englishsanity
- Frenchsanté
- GermanSanität
- Italiansanità
- Occitansantat
- Romaniansănătate
- Sardiniansanidade
- Sardiniansanidadi
- Spanishsanidad
- Portuguesesanidade
- Portuguesesanita
- Galiciansanidade
In English words that came into English from sānitās
- sanitarysānitās
- insanityīnsānus
- sanitysānitās
- sanitatesānitās