LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation

restituō

restituō (present infinitive restituere, perfect active restituī, supine restitūtum)
Classical[rɛsˈtɪ.tu.oː]Ecclesiastical[resˈtiː.tu.o]

Meaning

  1. to replace, restore, reinstate, re-establish
  2. to rebuild, revive
  3. to restitute

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Instituere · Instaurare · Restituere · Restaurare

Instituere means to establish a profane, instaurare, a sacred, or honorable, or generally important institution, such as sacrifices, sacred games, wars and battles. Hence is instituere itself a usual, instaurare, a solemn, select expression. In the same manner restituere is distinguished from restaurare. (iv. 300.)

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.restituōrestituēbamrestituamrestituīrestitueramrestituerō
2nd sg.restituisrestituēbāsrestituēsrestituistīrestituerāsrestitueris
3rd sg.restituitrestituēbatrestituetrestituitrestitueratrestituerit
1st pl.restituimusrestituēbāmusrestituēmusrestituimusrestituerāmusrestituerimus
2nd pl.restituitisrestituēbātisrestituētisrestituistisrestituerātisrestitueritis
3rd pl.restituuntrestituēbantrestituentrestituērunt
restituēre
restituerantrestituerint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.restituamrestitueremrestituerimrestituissem
2nd sg.restituāsrestituerēsrestituerīsrestituissēs
3rd sg.restituatrestitueretrestitueritrestituisset
1st pl.restituāmusrestituerēmusrestituerīmusrestituissēmus
2nd pl.restituātisrestituerētisrestituerītisrestituissētis
3rd pl.restituantrestituerentrestituerintrestituissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.restituorrestituēbarrestituar
2nd sg.restitueris
restituere
restituēbāris
restituēbāre
restituēris
restituēre
3rd sg.restituiturrestituēbāturrestituētur
1st pl.restituimurrestituēbāmurrestituēmur
2nd pl.restituiminīrestituēbāminīrestituēminī
3rd pl.restituunturrestituēbanturrestituentur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.restituarrestituerer
2nd sg.restituāris
restituāre
restituerēris
restituerēre
3rd sg.restituāturrestituerētur
1st pl.restituāmurrestituerēmur
2nd pl.restituāminīrestituerēminī
3rd pl.restituanturrestituerentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.restituerestituere
pres. 2nd pl.restituiterestituiminī
fut. 2nd sg.restituitōrestituitor
fut. 3rd sg.restituitōrestituitor
fut. 2nd pl.restituitōte—
fut. 3rd pl.restituuntōrestituuntor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiverestituererestituī
perfect infinitiverestituisserestitūtum esse
future infinitiverestitūtūrum esserestitūtum īrī
present participlerestituēns—
perfect participle—restitūtus
restitūta, restitūtā, restitūtae, restitūtam, restitūtārum, restitūtās, restitūte, restitūtī, restitūtīs, restitūtō, restitūtōrum, restitūtōs
future participlerestitūtūrus
restitūtūra, restitūtūrā, restitūtūrae, restitūtūram, restitūtūrārum, restitūtūrās, restitūtūre, restitūtūrī, restitūtūrīs, restitūtūrō, restitūtūrōrum, restitūtūrōs, restitūtūrum
restituendus
restituenda, restituendā, restituendae, restituendam, restituendārum, restituendās, restituende, restituendīs, restituendōrum, restituendōs
gerundrestituendī, restituendō, restituendumsupinerestitūtum, restitūtū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

res restituere
to give restitution, satisfaction.
regem restituere
to restore a king to his throne (not in solium).
proelium restituere
to renew the battle with success.
bona alicui restituere
to restore to a person his confiscated property.
aliquem in regnum restituere
to restore a king to his throne (not in solium).
aliquem (in patriam) restituere
to recall from exile.
rem publicam in pristinum statum restituere
to restore the ancient constitution.
aliquem in antiquum statum, in pristinum restituere
to restore a man to his former position.
1 more phrases
aliquem in integrum (vid. sect. V. 4, note The proper...) restituere
to reinstate a person in his right.

rē-stĭtŭo, ŭi, ūtum, 3, v. a. statuo,
I. to put or set up again, i. e. either to replace in its former position, or (more freq.) to restore to its former condition, to rebuild, revive, etc. (freq. and class.; syn.: restauro, renovo, reficio).
I. In gen.
A. Lit.: senatus decrevit, ut Minerva nostra, quam turbo dejecerat, restitueretur, Cic. Fam. 12, 25, a, 1: arborem, Verg. G. 2, 272: luxatum femur ex toto, Cels. 8, 20: aedes (with reficere), Cic. Top. 3, 15: domum a Clodio disjectam, i. e. to rebuild, Vell. 2, 45, 3; cf. domum, Suet. Ner. 31: theatrum, id. Claud. 21: statuas (disjectas), id. Calig. 34: tropaea disjecta, id. Caes. 11: fores effractas, Ter. Ad. 1, 2, 40: oppida vicosque, quos incenderant, Caes. B. G. 1, 28: fontes et Flumina, Ov. M. 2, 407: turbatas comas, id. F. 3, 16: ordines, Sall. J. 51, 3; cf. aciem, Liv. 5, 18; 29, 2 al.: inclinatam aciem, Suet. Caes. 62: (eos, qui) quaedam contra naturam depravata habent, restituere et corrigere, Cic. Div. 2, 46, 96: oculos (luminibus orbati), Suet. Vesp. 7: visum, Plin. 25, 8, 50, § 89: pilos, id. 32, 10, 40, § 119: se (apes, with reviviscere), Varr. R. R. 3, 16 fin.; cf.: aliquem a limine mortis, Cat. 68, 4; Verg. Cul. 223; and restinctos, to raise the dead, Ov. P. 3, 6, 35: apes restituunt se ac reviviscunt, Varr. R. R. 3, 16, 38.—
B. Trop., to restore, revive, renew, reform, etc.: unus homo nobis cunctando restituit rem, Enn. ap. Cic. Off. 1, 24, 84; Cic. Att. 2, 19, 2; Liv. 30, 26; Verg. A. 6, 846 Serv.; Macr. S. 6, 1; Ov. F. 2, 242; Aug. ap. Suet. Tib. 21 al. (Ann. v. 313 Vahl.); cf.: rem prolapsam, Liv. 2, 63: res perditas, id. 25, 37; 6, 22: rem impeditam et perditam, Ter. And. 3, 5, 13; and simply rem, Liv. 3, 12 Drak.; 8, 11; 25, 37: veteres clientelas, Caes. B. G. 6, 12: veterem tuam illam calliditatem atque prudentiam, Cic. Rosc. Am. 22, 61: tribuniciam potestatem, id. Agr. 2, 14, 36: tribuniciam intercessionem armis, Caes. B. C. 1, 7: proelium, Poet. ap. Cic. Tusc. 4, 23, 52; Caes. B. G. 7, 87; 1, 53; Liv. 6, 8; cf.: pugnam omnibus locis, id. 4, 38 fin.; 2, 19: damna Romano accepta bello, id. 31, 43: sanitatem, Just. 6, 4, 13: bellum, id. 35, 1, 10; Plin. 20, 6, 23, § 56; cf. vires, Val. Fl. 2, 70: adulescentem corruptum, to reform, Plaut. Trin. 1, 2, 81: suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi, restored, revived, Liv. 35, 27: consolando aliquorum restituere voluntatem aut benevolentiam in dominum, Varr. R. R. 1, 17, 7.—
II. In partic., to give back, deliver up, return, restore a thing belonging to a person or place (syn. reddo).
A. Lit.: Mi. Paterna oportet reddi filio bona. Ha. Restituentur omnia, Plaut. Poen. 5, 2, 122: tribuni vobis amissa reddent ac restituent? Liv. 3, 68.— With a personal object: virginem suis Restituere ac reddere, Ter. Eun. 1, 2, 67; 4, 6, 8: alicui filium, id. Heaut. 3, 1, 83; id. And. 3, 3, 38; id. Hec. 5, 3, 20: amissa cuique, Caes. B. C. 1, 87: bona iis, id. ib. 2, 21: majorum locum huic, id. B. G. 5, 25: agrum Veientibus, Liv. 2, 13 et saep.: alicui suum familiarem et hospitem, ereptum e manibus hostium, Caes. B. G. 1, 53: Sextus Pompeius civitati restitutus, Cic. Phil. 5, 15, 41: captum victori, Liv. 9, 11: apibus fructum suum, Phaedr. 3, 13, 15: Caesaris imperio restituendus erat, Ov. P. 4, 13, 38: illum restituam huic, hic autem in Alidem me meo patri, Plaut. Capt. 3, 4, 56: aliquem natalibus, to set free, Dig. 40, tit. 40; v. natalis.— With abstr. object: sed etiam meam vocem et auctoritatem et vobis et rei publicae conservatam ac restitutam puto, Cic. Marcell. 1, 2: lucem salutemque redditam sibi ac restitutam, id. Dom. 28, 75.—Without dat.: amissa (opp. adimere), Caes. B. C. 1, 7: fraudata, id. ib. 3, 60 fin. al.: Arpi restituti ad Romanos, Liv. 24, 47; cf.: (Cloelia) sospites omnes Romam ad propinquos restituit, id. 2, 13; 49: aliquem in aliquem locum, Ter. And. 4, 1, 58; cf. Plaut. Mil. 3, 1, 108: (Siciliam) in antiquum statum, Cic. Verr. 1, 4, 12; cf.: civitates afflictas in melius, Suet. Vesp. 17. —
2. Publicists' and jurid. t. t., to bring back or restore to his previous state or condition; to recall, reinstate a person condemned, banished, deprived of his property, etc. (cf. reduco): restituebat multos calamitosos ... Licinium Denticulam de aleā condemnatum restituit, Cic. Phil. 2, 23, 56: omnes, qui lege Pompeiā condemnati essent, id. Att. 10, 4, 8: quae fuisset justa causa restituendi mei, nisi fuisset injusta eiciendi? id. Mil. 14, 36; cf. id. ib. 15, 39: aliquem (damnatum), Suet. Caes. 41; id. Calig. 15: exsulem, id. Claud. 12: legionem totam cum ignominiā missam, id. Caes. 69: neque enim praetor, si ex eo fundo essem dejectus, ita me restitui jussit, Cic. Caecin. 29, 82; cf. id. ib. 8, 23: nonnullos ambitus Pompeiā lege damnatos in integrum restituit, Caes. B. C. 3, 1: aliquem in integrum, Cic. Clu. 36, 98; Dig. 4, 1, 4; 4, 15 (cf. the whole section, ib. 4, 1: De in integrum restitutionibus); cf.: Sampsiceramum restitui in eum locum cupere, ex quo decidit, Cic. Att. 2, 23, 2: equites Romanos in tribunicium honorem, Caes. B. C. 1, 77 fin.: tribunos plebis in suam dignitatem, id. ib. 1, 22: restitutus in patriam (Camillus) patriam ipsam restituit, Liv. 7, 1 fin.; so, in patriam, Suet. Ner. 3.—
b. Transf.
(a). Of things, to deliver up again, to make restitution of, restore: in utriusque bonis nihil erat, quod restitui posset, nisi quod moveri loco non poterat, Cic. Verr. 2, 2, 25, § 62; Dig. 43, 8, 2, § 34; 43, 12, 1, § 19 al.—
(b). Of a previous judicial sentence or of injustice committed, to reverse, i. e. to make null and void, to make good again, repair (cf.: rescindo, resolvo): alia judicia Lilybaei, alia Agrigenti, alia Panhormi restituta sunt, Cic. Verr. 2, 2, 26, § 63: qui (praetor) dies totos aut vim fieri vetat aut restitui factam jubet, etc., id. Caecin. 13, 36: ut si ego eum condemnaro, tu restituas, id. Fam. 9, 10, 2; cf.: restitui in integrum aequom est, Ter. Phorm. 2, 4, 11.—
(g). To compensate for, make good (rare): damnum, Liv. 31, 43, 4; Vulg. Exod. 22, 12: jacturam, Col. 11, 1, 28. —
B. Trop., to restore to a former condition, to re-establish, etc.: ut anno XVI. post reges exactos secederent, leges sacratas ipsi sibi restituerent, restored for themselves, re-established, Cic. Corn. 1, Fragm. 23, p. 450 fin. Orell.: restituit his animos parva una res, Liv. 25, 18; cf. id. 21, 53: ut interfecto Punico praesidio restituerent se Romanis, join themselves again to the Romans, id. 23, 7: ulcera sanitati restituens, restoring, Plin. 20, 6, 23, § 51; cf. id. 14, 18, 22, § 118: Bacchus peccasse fatentem Restituit, restored to his former condition, Ov. M. 11, 135; cf.: cum semel occideris ... Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Restituet pietas, Hor. C. 4, 7, 24: restituam jam ego te in gaudia, Plaut. Merc. 5, 2, 44: haud facile te in eundem rursus restitues locum, Cic. Prov. Cons. 9, 23; Plaut. Mil. 3, 1, 108; cf.: cives ex servitute in libertatem, Liv. 28, 39: poëtam in locum, Ter. Hec. prol. alt. 13: aliquem rursus in gratiam, id. ib. 3, 1, 11; cf.: fratrem in antiquum locum gratiae et honoris, Caes. B. G. 1, 18: fratrem (sc. in gratiam), Curt. 8, 6, 26: Acarnanas in antiquam formulam jurisque ac dicionis eorum, Liv. 26, 24: vos in amicitiam societatemque nostram, id. 31, 31 fin. et saep.: cum praecipitata raptim consilia neque revocari neque in integrum restitui possint, id. 31, 32: patientiae veteri (Britanniam), Tac. Agr. 16.

Origins

  1. Proto-Italic*wre-
  2. Latinrestituō

Proto-Indo-European *steh₂- Proto-Indo-European *-tus Proto-Indo-European *stéh₂-tu-s ~ *sth₂-téw-s Proto-Italic *status Proto-Indo-European *-yéti Proto-Italic *statujō Proto-Italic *statuō Latin statuō Latin restituō From re- (“again”) + statuō (“set up”).

Descendants
  • Catalanrestituir
  • Englishrestitute
  • Frenchrestituer
  • Germanrestituieren
  • Italianrestituire
  • Portugueserestituir
  • Romanianrestitui
  • Spanishrestituir
  • Galicianrestituír
  • Piedmonteserestituì

Quick answers

What does restituō mean in Latin?
restituō, a verb, means “to replace, restore, reinstate, re-establish; to rebuild, revive; to restitute”.
What are the principal parts of restituō?
restituō, restituere, restituī, restitūtum (third conjugation).
How do you pronounce restituō?
In classical Latin, [rɛsˈtɪ.tu.oː]; in ecclesiastical (church) Latin, [resˈtiː.tu.o].
Where does restituō come from?
Proto-Italic *wre- → Latin restituō.