restituō
Meaning
- to replace, restore, reinstate, re-establish
- to rebuild, revive
- to restitute
Latīnē defined in Latin in our graded readers
in prīstinum redūcōreddō, in locum repōnōin prīstinum reddō, sānōreddō, ut ante fuitChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Instituere · Instaurare · Restituere · Restaurare
Instituere means to establish a profane, instaurare, a sacred, or honorable, or generally important institution, such as sacrifices, sacred games, wars and battles. Hence is instituere itself a usual, instaurare, a solemn, select expression. In the same manner restituere is distinguished from restaurare. (iv. 300.)
Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | restituō | restituēbam | restituam | restituī | restitueram | restituerō |
| 2nd sg. | restituis | restituēbās | restituēs | restituistī | restituerās | restitueris |
| 3rd sg. | restituit | restituēbat | restituet | restituit | restituerat | restituerit |
| 1st pl. | restituimus | restituēbāmus | restituēmus | restituimus | restituerāmus | restituerimus |
| 2nd pl. | restituitis | restituēbātis | restituētis | restituistis | restituerātis | restitueritis |
| 3rd pl. | restituunt | restituēbant | restituent | restituērunt restituēre | restituerant | restituerint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | restituam | restituerem | restituerim | restituissem |
| 2nd sg. | restituās | restituerēs | restituerīs | restituissēs |
| 3rd sg. | restituat | restitueret | restituerit | restituisset |
| 1st pl. | restituāmus | restituerēmus | restituerīmus | restituissēmus |
| 2nd pl. | restituātis | restituerētis | restituerītis | restituissētis |
| 3rd pl. | restituant | restituerent | restituerint | restituissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | restituor | restituēbar | restituar |
| 2nd sg. | restitueris restituere | restituēbāris restituēbāre | restituēris restituēre |
| 3rd sg. | restituitur | restituēbātur | restituētur |
| 1st pl. | restituimur | restituēbāmur | restituēmur |
| 2nd pl. | restituiminī | restituēbāminī | restituēminī |
| 3rd pl. | restituuntur | restituēbantur | restituentur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | restituar | restituerer |
| 2nd sg. | restituāris restituāre | restituerēris restituerēre |
| 3rd sg. | restituātur | restituerētur |
| 1st pl. | restituāmur | restituerēmur |
| 2nd pl. | restituāminī | restituerēminī |
| 3rd pl. | restituantur | restituerentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | restitue | restituere |
| pres. 2nd pl. | restituite | restituiminī |
| fut. 2nd sg. | restituitō | restituitor |
| fut. 3rd sg. | restituitō | restituitor |
| fut. 2nd pl. | restituitōte | — |
| fut. 3rd pl. | restituuntō | restituuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | restituere | restituī |
| perfect infinitive | restituisse | restitūtum esse |
| future infinitive | restitūtūrum esse | restitūtum īrī |
| present participle | restituēns | — |
| perfect participle | — | restitūtus restitūta, restitūtā, restitūtae, restitūtam, restitūtārum, restitūtās, restitūte, restitūtī, restitūtīs, restitūtō, restitūtōrum, restitūtōs |
| future participle | restitūtūrus restitūtūra, restitūtūrā, restitūtūrae, restitūtūram, restitūtūrārum, restitūtūrās, restitūtūre, restitūtūrī, restitūtūrīs, restitūtūrō, restitūtūrōrum, restitūtūrōs, restitūtūrum | restituendus restituenda, restituendā, restituendae, restituendam, restituendārum, restituendās, restituende, restituendīs, restituendōrum, restituendōs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- res restituere
- to give restitution, satisfaction.
- regem restituere
- to restore a king to his throne (not in solium).
- proelium restituere
- to renew the battle with success.
- bona alicui restituere
- to restore to a person his confiscated property.
- aliquem in regnum restituere
- to restore a king to his throne (not in solium).
- aliquem (in patriam) restituere
- to recall from exile.
- rem publicam in pristinum statum restituere
- to restore the ancient constitution.
- aliquem in antiquum statum, in pristinum restituere
- to restore a man to his former position.
1 more phrases
- aliquem in integrum (vid. sect. V. 4, note The proper...) restituere
- to reinstate a person in his right.
senatus decrevit, ut Minerva nostra, quam turbo dejecerat, restitueretur, Cic. Fam. 12, 25, a, 1: arborem, Verg. G. 2, 272: luxatum femur ex toto, Cels. 8, 20: aedes (with reficere), Cic. Top. 3, 15: domum a Clodio disjectam, i. e. to rebuild, Vell. 2, 45, 3; cf. domum, Suet. Ner. 31: theatrum, id. Claud. 21: statuas (disjectas), id. Calig. 34: tropaea disjecta, id. Caes. 11: fores effractas, Ter. Ad. 1, 2, 40: oppida vicosque, quos incenderant, Caes. B. G. 1, 28: fontes et Flumina, Ov. M. 2, 407: turbatas comas, id. F. 3, 16: ordines, Sall. J. 51, 3; cf. aciem, Liv. 5, 18; 29, 2 al.: inclinatam aciem, Suet. Caes. 62: (eos, qui) quaedam contra naturam depravata habent, restituere et corrigere, Cic. Div. 2, 46, 96: oculos (luminibus orbati), Suet. Vesp. 7: visum, Plin. 25, 8, 50, § 89: pilos, id. 32, 10, 40, § 119: se (apes, with reviviscere), Varr. R. R. 3, 16 fin.; cf.: aliquem a limine mortis, Cat. 68, 4; Verg. Cul. 223; and restinctos, to raise the dead, Ov. P. 3, 6, 35: apes restituunt se ac reviviscunt, Varr. R. R. 3, 16, 38.— rem prolapsam, Liv. 2, 63: res perditas, id. 25, 37; 6, 22: rem impeditam et perditam, Ter. And. 3, 5, 13; and simply rem, Liv. 3, 12 Drak.; 8, 11; 25, 37: veteres clientelas, Caes. B. G. 6, 12: veterem tuam illam calliditatem atque prudentiam, Cic. Rosc. Am. 22, 61: tribuniciam potestatem, id. Agr. 2, 14, 36: tribuniciam intercessionem armis, Caes. B. C. 1, 7: proelium, Poet. ap. Cic. Tusc. 4, 23, 52; Caes. B. G. 7, 87; 1, 53; Liv. 6, 8; cf.: pugnam omnibus locis, id. 4, 38 fin.; 2, 19: damna Romano accepta bello, id. 31, 43: sanitatem, Just. 6, 4, 13: bellum, id. 35, 1, 10; Plin. 20, 6, 23, § 56; cf. vires, Val. Fl. 2, 70: adulescentem corruptum, to reform, Plaut. Trin. 1, 2, 81: suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi, restored, revived, Liv. 35, 27: consolando aliquorum restituere voluntatem aut benevolentiam in dominum, Varr. R. R. 1, 17, 7.— tribuni vobis amissa reddent ac restituent? Liv. 3, 68.— With a personal object: virginem suis Restituere ac reddere, Ter. Eun. 1, 2, 67; 4, 6, 8: alicui filium, id. Heaut. 3, 1, 83; id. And. 3, 3, 38; id. Hec. 5, 3, 20: amissa cuique, Caes. B. C. 1, 87: bona iis, id. ib. 2, 21: majorum locum huic, id. B. G. 5, 25: agrum Veientibus, Liv. 2, 13 et saep.: alicui suum familiarem et hospitem, ereptum e manibus hostium, Caes. B. G. 1, 53: Sextus Pompeius civitati restitutus, Cic. Phil. 5, 15, 41: captum victori, Liv. 9, 11: apibus fructum suum, Phaedr. 3, 13, 15: Caesaris imperio restituendus erat, Ov. P. 4, 13, 38: illum restituam huic, hic autem in Alidem me meo patri, Plaut. Capt. 3, 4, 56: aliquem natalibus, to set free, Dig. 40, tit. 40; v. natalis.— With abstr. object: sed etiam meam vocem et auctoritatem et vobis et rei publicae conservatam ac restitutam puto, Cic. Marcell. 1, 2: lucem salutemque redditam sibi ac restitutam, id. Dom. 28, 75.—Without dat.: amissa (opp. adimere), Caes. B. C. 1, 7: fraudata, id. ib. 3, 60 fin. al.: Arpi restituti ad Romanos, Liv. 24, 47; cf.: (Cloelia) sospites omnes Romam ad propinquos restituit, id. 2, 13; 49: aliquem in aliquem locum, Ter. And. 4, 1, 58; cf. Plaut. Mil. 3, 1, 108: (Siciliam) in antiquum statum, Cic. Verr. 1, 4, 12; cf.: civitates afflictas in melius, Suet. Vesp. 17. — restituebat multos calamitosos ... Licinium Denticulam de aleā condemnatum restituit, Cic. Phil. 2, 23, 56: omnes, qui lege Pompeiā condemnati essent, id. Att. 10, 4, 8: quae fuisset justa causa restituendi mei, nisi fuisset injusta eiciendi? id. Mil. 14, 36; cf. id. ib. 15, 39: aliquem (damnatum), Suet. Caes. 41; id. Calig. 15: exsulem, id. Claud. 12: legionem totam cum ignominiā missam, id. Caes. 69: neque enim praetor, si ex eo fundo essem dejectus, ita me restitui jussit, Cic. Caecin. 29, 82; cf. id. ib. 8, 23: nonnullos ambitus Pompeiā lege damnatos in integrum restituit, Caes. B. C. 3, 1: aliquem in integrum, Cic. Clu. 36, 98; Dig. 4, 1, 4; 4, 15 (cf. the whole section, ib. 4, 1: De in integrum restitutionibus); cf.: Sampsiceramum restitui in eum locum cupere, ex quo decidit, Cic. Att. 2, 23, 2: equites Romanos in tribunicium honorem, Caes. B. C. 1, 77 fin.: tribunos plebis in suam dignitatem, id. ib. 1, 22: restitutus in patriam (Camillus) patriam ipsam restituit, Liv. 7, 1 fin.; so, in patriam, Suet. Ner. 3.—in utriusque bonis nihil erat, quod restitui posset, nisi quod moveri loco non poterat, Cic. Verr. 2, 2, 25, § 62; Dig. 43, 8, 2, § 34; 43, 12, 1, § 19 al.—rescindo, resolvo): alia judicia Lilybaei, alia Agrigenti, alia Panhormi restituta sunt, Cic. Verr. 2, 2, 26, § 63: qui (praetor) dies totos aut vim fieri vetat aut restitui factam jubet, etc., id. Caecin. 13, 36: ut si ego eum condemnaro, tu restituas, id. Fam. 9, 10, 2; cf.: restitui in integrum aequom est, Ter. Phorm. 2, 4, 11.— damnum, Liv. 31, 43, 4; Vulg. Exod. 22, 12: jacturam, Col. 11, 1, 28. —ut anno XVI. post reges exactos secederent, leges sacratas ipsi sibi restituerent, restored for themselves, re-established, Cic. Corn. 1, Fragm. 23, p. 450 fin. Orell.: restituit his animos parva una res, Liv. 25, 18; cf. id. 21, 53: ut interfecto Punico praesidio restituerent se Romanis, join themselves again to the Romans, id. 23, 7: ulcera sanitati restituens, restoring, Plin. 20, 6, 23, § 51; cf. id. 14, 18, 22, § 118: Bacchus peccasse fatentem Restituit, restored to his former condition, Ov. M. 11, 135; cf.: cum semel occideris ... Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Restituet pietas, Hor. C. 4, 7, 24: restituam jam ego te in gaudia, Plaut. Merc. 5, 2, 44: haud facile te in eundem rursus restitues locum, Cic. Prov. Cons. 9, 23; Plaut. Mil. 3, 1, 108; cf.: cives ex servitute in libertatem, Liv. 28, 39: poëtam in locum, Ter. Hec. prol. alt. 13: aliquem rursus in gratiam, id. ib. 3, 1, 11; cf.: fratrem in antiquum locum gratiae et honoris, Caes. B. G. 1, 18: fratrem (sc. in gratiam), Curt. 8, 6, 26: Acarnanas in antiquam formulam jurisque ac dicionis eorum, Liv. 26, 24: vos in amicitiam societatemque nostram, id. 31, 31 fin. et saep.: cum praecipitata raptim consilia neque revocari neque in integrum restitui possint, id. 31, 32: patientiae veteri (Britanniam), Tac. Agr. 16.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Italic*wre-
- Latinrestituō
Proto-Indo-European *steh₂- Proto-Indo-European *-tus Proto-Indo-European *stéh₂-tu-s ~ *sth₂-téw-s Proto-Italic *status Proto-Indo-European *-yéti Proto-Italic *statujō Proto-Italic *statuō Latin statuō Latin restituō From re- (“again”) + statuō (“set up”).
- Catalanrestituir
- Englishrestitute
- Frenchrestituer
- Germanrestituieren
- Italianrestituire
- Portugueserestituir
- Romanianrestitui
- Spanishrestituir
- Galicianrestituír
- Piedmonteserestituì