noun · masculinefourth declension
ortus
ortus m (genitive ortūs)
Classical[ˈɔr.tʊs]Ecclesiastical[ˈɔr.tus]
Meaning
- masculinea birth
- masculinea sunrise
- broadlymasculineeast
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | ortus | ortūs |
| genitive | ortūs | ortuum |
| dative | ortuī | ortibus |
| accusative | ortum | ortūs |
| ablative | ortū | ortibus |
| vocative | ortus | ortūs |
ortus, a, um, Part. and P. a., from orior, q. v.
I. fin. B.
ortus, ūs, m. orior.
I. A rising of the heavenly bodies (opp. occasus; class.): solis et lunae reliquorumque siderum ortus, obitus motusque cognoscere, Cic. Div. 1, 56, 128:
primi sub lumina solis et ortus, Verg. A. 6, 255: (sol) ab ortu ad occasum commeans, from east to west, Cic. N. D. 2, 19, 49: solis, sunrise, i. e. the orient, the east, id. Cat. 3, 8: tum bis ad occasum, bis se convertit ad ortus, Ov. M. 14, 386: nitido ab ortu, id. ib. 2, 112: signorum, Verg. E. 9, 46: ortus lucis, Vulg. Sap. 16, 28.—II. A rise, beginning, origin (cf. origo):
tribuniciae potestatis, Cic. Leg. 3, 8, 19: juris, id. ib. 1, 6, 20: Favonii, Plin. 17, 9, 8, § 57: materno ortu, Ov. M. 13, 148: ab Elide ducimus ortum, we are sprung, derive our origin, id. ib. 5, 494: ortus nascentium, the birth, Cic. Div. 2, 43, 91; id. Tusc. 1, 38, 91: Cato ortu Tusculanus, by birth, id. Leg. 2, 2, 5.—Of a river, the source: donec venias ad fluminis ortus, Ov. M. 11, 139.—Of plants, the springing up, growth, Lucr. 5, 211.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
ortus adj.
P. of orior, sprung, descended, born: ab illo: a liberatoribus patriae, L.: ex eodem oco, T.: ex concubinā, S.: ex patricio sanguine, <*>.: Orte Saturno, H.: sorore eius, L.: regiā stirpe, Cu.
ortus ūs, m
orior, a rising: ante ortum solis, sunrise, Cs.: ab ortu ad occasum, from east to west. solis, the east: primi sub lumina solis et ortūs, V.: rutilo ab ortu, O.: ad umbram lucis ab ortu, from morning till night, H.—Fig., a rise, beginning, origin: tribuniciae potestatis: iuris: ab Elide ducimus ortūs, derive our origin, O.: ortūs nascentium, the birth: Cato ortu Tusculanus, by birth: fluminis ortūs, source, O.
Origins
Proto-Indo-European *h₃er-der. Proto-Italic *oriōr Latin orior Proto-Indo-European *-tus Proto-Italic *-tus Latin -tus Latin ortus From orior + -tus (forming action nouns).. The connection with Hittite 𒄩𒅈𒁺𒍑 (ḫa-ar-du-uš /ḫarduš/, “brood, descendance”) might imply an inheritance from Proto-Indo-European *h₃er-tu-.
Descendants
- Catalanortus
- Italianorto
- Spanishorto