noun · masculinesecond declension
nummus
nummus m (genitive nummī)
Classical[ˈnʊm.mʊs]Ecclesiastical[ˈnum.mus]
Mille Verba core vocabulary
Meaning
- masculinea coin, piece of money
Latīnē defined in Latin in our graded readers
pecūnia ūna: parvum metallum fōrmā orbis, quō emimus.nummus -ī m — in Mille Verba, Tempus et Numerī
pecūnia, parva pars argentīnummus -ī (m) — in Evangelium secundum Matthaeum, ch. 26
Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Pecunia · Nummus · Moneta
Pecunia (from παχύνω) is money, as a collective expression; nummus (νόμιμος) a piece of money, in reference to its value and currency; moneta, a coin in reference to its coinage and appearance. (vi. 240.)
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | nummus | nummī nūmī |
| genitive | nummī nūmī | nummōrum nummum, nūmōrum, nūmum |
| dative | nummō nūmō | nummīs nūmīs |
| accusative | nummum nūmum | nummōs nūmōs |
| ablative | nummō nūmō | nummīs nūmīs |
| vocative | numme nūme | nummī nūmī |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- nummi adulterini
- bad money; base coin.
- nummus iactatur (Off. 3. 20. 80)
- the bank-rate varies.
- in suis nummis versari (Verr. 4. 6. 11)
- to have no debts.
nummus (thus written in the better MSS., others nūmus), i (
I. gen. plur. usu. nummūm, but nummorum, Plaut. Trin. 1, 2, 115; Cic. Verr. 2, 3, 49, § 117; Hor. S. 2, 3, 149, etc.), m. from root νέμω; cf. numerus, a piece of money, a coin, money.
I. In gen.:
adulterini, counterfeit money, Cic. Off. 3, 23, 91: adulterati, Paul. Sent. 5, 25, 1: aurei, Cic. Phil. 12, 8, 20: plumbei, Plaut. Most. 4, 2, 11: argenteus, Vulg. 1 Reg. 2, 36: putat suos nummos vos comedisse, Cic. Att. 6, 1, 25: habere in nummis, in ready money, id. Off. 8, 10, 1; Cic. Verr. 2, 3, 86, § 199; cf.: (hominem) non modo in aere alieno nullo, sed in suis nummis multis esse et semper fuisse, id. ib. 2, 4, 6, § 11; jactabatur enim temporibus illis nummus sic, ut nemo posset scire, quid haberet, the value of money fluctuated, id. Off. 3, 20, 80: asper, i. e. not worn smooth by use, Pers. 3, 69; cf. Sen. Ep. 19, 10: crescit amor nummi, Juv 14, 139.—II. In partic.
A. A Roman silver coin, called also nummus sestertius, and simply sestertius (v. sestertius), a sesterce:
eccos trīs nummos habes, Plaut. Men. 1, 4, 1: cogit Scandilium quinque illa milia nummum dare atque annumerare Apronio, Cic. Verr. 2, 3, 60, § 140; cf. id. ib. 2, 3, 61, § 140: binis milibus nummum, Plin. 17, 1, 1, § 8; cf. for the gen. nummūm, Cic. Or. 46, 156, and v. Ritschl, prol. p. 89; gen. nummorum, Hor. Ep. 2, 2, 5; Suet. Aug. 46 fin.; id. Dom. 4 fin.; Plin. 8, 43, 68, § 167—With sestertius, Liv. 8, 11: percipere mille nongentos quinquaginta sestertios nummos, Col. 3, 3, 9: sestertiis sescentis nummis, id. 3, 3, 9, § 13.—2. Transf., like our farthing, cent, to denote a very small sum, a trifle, low price, etc.:
assident, subducunt, ad nummum convenit, to a farthing, to a cent, Cic. Att. 5, 21, 12: ecquis est ex tanto populo, qui bona C. Rabirii nummo sestertio sibi addici velit? at a farthing's value, id. Rab. Post. 17, 45; id. Fin. 2, 17, 55: quae maxima inter vos habentur, divitiae, gratia, potentia, sestertio nummo aestimanda sunt, Sen. Ep. 95, 59: damnatus ... et sestertio nummo veniit, Liv. Epit. 55; Plaut. Most. 1, 2, 34.— B. As a Greek coin, two drachmae (only in Plaut.): illi sunt drachumis miseri;
me nemo potest Minoris quisquam nummo, ut surgam, subigere, Plaut. Ps. 3, 2, 19: Me. Quibus hic pretiis porci veneunt sacres sinceri? Cy. Nummo, id. Men. 2, 2, 16; id. Ep. 1, 1, 52; id. Aul. 3, 2, 34.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
nummus (not nūm-), ī (gen plur. -mūm; rarely -mōrum, T., C., H.), m
, νοῦμμος (Doric for νόμος), a piece of money, coin, money: pauxillulum Nummorum, T.: adulterini, counterfeit: habet in nummis, ready money: iactabatur temporibus illis nummus, the value of money fluctuated: crescit amor nummi, Iu.—The Roman unit of account, a silver coin, sesterce: mille nummūm poscit, T.: quinque illa milia nummūm dare Apronio: hic erit tuus nummorum millibus octo, at the price of, H.: Denarius nummus, see denarius.—A trifle, mere nothing, penny: ad nummum convenit, to a farthing: hereditas, unde nummum nullum attigisset, touched no penny.
Origins
Borrowed from Doric Greek νοῦμμος (noûmmos), a cognate of Attic Greek νόμος (nómos). Compare with numerus, from the same root.