numeralsemi-indeclinable numeral
mīlle1
mīlle (genitive mīlle)
Classical[ˈmiːl.lɛ]Ecclesiastical[ˈmil.le]
№ 247 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary
Meaning
- thousand; 1000
Mīlle hominum rīsit, or, mīlle hominēs rīsērunt or, less preferrably, mīlle hominum rīsērunt.
A thousand people laughed.Duo mīlia ovium tōnsa sunt.
Two thousand sheep have been sheared.
In the readers how our graded readers gloss it
thousands
mīlia — in Viri Romae Facillimi, ch. 4, 21, 22, 25 and Seneca, ch. XIV
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | mīlle | mīlle | mīlle |
| genitive | mīlle | mīlle | mīlle |
| dative | mīlle | mīlle | mīlle |
| accusative | mīlle | mīlle | mīlle |
| ablative | mīlle | mīlle | mīlle |
| vocative | mīlle | mīlle | mīlle |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- a mille passibus
- a mile away.
- decem milibus aeris damnari
- to be fined 10,000 asses.
mille, in the plur. mīlia (or millia;
I.
archaic, MEILIA, Inscr. Orell. 3308; abl. sing. milli, Lucil. ap. Gell. 1, 16, and ap. Macr. S. 1, 5), num. adj. Sanscr. root mil-, combine, associate; Gr. ὅμιλος; cf. miles, a thousand, thousands. I. Lit.
A. In gen., sometimes in sing. subst, with gen.; in plur, only subst. with gen.: equites mille viā breviore praemissi, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 9, 3:
mille et quingentis passibus abesse, Caes. B. G. 1, 22.—With gen.: mille drachumarum Olympicūm, Plaut. Trin. 2, 4, 23: spondeo et mille auri Philippum dotis, id. ib. 5, 2, 34; cf.: mille nummūm, Cic. Phil. 6, 5, 15; id. ap. Gell. 1, 16, 5: mille denariūm, Gell. 1, 16, 9: mille quingentos aeris in censum adferre, Cic. Rep. 2, 22, 40: ibi occiditur mille hominum, Quadrig. ap. Gell. 1, 16, 1: hominum mille versabatur, Cic. Mil. 20, 53.—So with verb in sing., Cic. Att. 4, 16, 14; Plaut. Truc. 2, 6, 4; Ter. Heaut. 3, 3, 40: mille equitum, Caes. B. C. 3, 84; Liv. 21, 61: mille militum, Nep. Milt. 5, 1: plus mille et centum annorum est, Varr. ap. Gell. 1, 16, 3: mille annorum, Plaut. Mil. 4, 2, 87: passuum, Cato ap. Gell. l. l.; Caes. B. G. 1, 25, 5 al.; cf. Zumpt, Gr. § 116.—In plur. with gen.: Thracum mille aut duo milia occidere, Cic. Phil. 14, 5, 12: sexcenta milia mundorum, id. N. D. 1, 34, 96.—Without gen.: censa sunt civium capita centum quadraginta tria milia septingenta quatuor, Liv. 35, 9: sagittarios tria milia numero habebat, Caes. B. C. 3, 4: tot milia, gentes Arma ferunt Italae, Verg. A. 9, 132: decem milia talenta, Hier. in Evang. Matt. 18, 24: quatuor milia, funditores et sagittarii, Liv. 37, 40, 9; cf. id. 37, 40, 11; 38, 38, 13; 37, 58, 4: tritici modios CXX milia polliceri, Caes. B. C. 2, 18, 4; 3, 4, 3: Graecis peditibus mercede conductis, triginta milibus, praepositus, Curt. 3, 9, 2; 9, 3, 21; 5, 1, 41; Liv. 34, 52, 7.—Distributively: in milia aeris asses singulos, on every thousand, Liv. 29, 15.—B. In partic.: mille passus, mille passuum, or simply mille, a thousand paces, i. e. a Roman mile, which is estimated at 1618 English yards, or 142 yards less than the English statute mile: milli passum dixit (sc. Lucilius) pro mille passibus ... aperteque ostendit mille et vocabulum esse et singulari numero dici, Gell. 1, 16, 13; Cic. Att. 4, 16, 4:
ultra quadringenta milia, id. ib. 3, 4.—Prov.: mille passuum mora, a mile's delay, i. e. a long delay, Plaut. Truc. 2, 3, 13; cf.: mille passuum commoratu's cantharum, id. Men. 1, 2, 64.—II. Transf., like the Gr. μυρία, a thousand, for innumerable, infinite (mostly poet.):
mille pro uno Kaesones exstitisse, Liv. 3, 14, 4; 2, 28, 4: mille trahens varios adverso sole colores, Verg. A. 4, 701: tentat mille modis, Hor. C. 3, 7, 12: mille pericula saevae urbis, Juv. 3, 8; 12, 46: quomodo persequatur unus mille, Vulg. Deut. 32, 30. —Plur.: ante milia annorum, Plin. 14 praef. 1, § 3: milia tumulorum, Prud. cont. Symm. 1, 516: erat numerus eorum milia milium, Vulg. Apoc. 5, 11; so, mille alia, alia mille, innumerable others, Quint. 2, 15, 23; Sen. Ep. 24, 14.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
mīlle plur. mīlia or mīllia, num adj.
MIL-, a thousand, ten hundred : mille non amplius equites, S.: civium capita centum quadraginta tria milia, L.: sagittarios tria milia numero habebat, Cs.: tot milia gentes Arma ferunt Italae, V.—As subst. with gen: mille nummūm: hominum mille versabantur: militum, N.: sescenta milia mundorum: multa avium milia, V.: argenti mille dederat mutuom, T.: in millia aeris asses singulos, on every thousand , L.—In the phrase, mille passuum, a thousand paces (a Roman mile, about 1618 English yards): abest a Larino XVIII milia passuum. —As subst n., a mile (sc. passuum): quot milia fundus abesset ab urbe: aberat mons ferme milia viginti, S.— A thousand, innumerable, infinite : mille pro uno Kaesones extitisse, L.: Mille trahens colores, V.: mille pericula saevae Urbis, Iu.
Origins
- Proto-Indo-European*sem-
- Proto-Indo-European*sm̥-
- Proto-Indo-European*smih₂
- Proto-Indo-European*ǵʰes-
- Proto-Indo-European*ǵʰéslom
- Proto-Indo-European*ǵʰéslih₂
- Proto-Indo-European*smih₂ǵʰéslih₂
- Proto-Italic*smīɣeslī
- Latinmīlle
From Proto-Italic *smīɣeslī, from earlier *smih₂ǵʰéslih₂, from Proto-Indo-European *sm̥- (“one”) + *-ih₂ (feminine suffix) + *ǵʰés-lo- (“heap”) + *-ih₂. Compare Ancient Greek χίλιοι (khílioi), Persian هزار (hezâr), and Sanskrit सहस्र (sahásra).
Occitano-Romance
- Catalanmil
- Occitanmila
- Occitanmil
Italo-Dalmatian
- Italianmille
- Italianmilione
- Corsicanmille
- Dalmatianmel
- Sicilianmilli
- Sicilianmiḍḍi
Ibero-Romance
- Portuguesemil
- Spanishmilfrom Old Spanish mil
- Aragonesemil
- Asturianmil
- Galicianmil
- Mirandesemil
- Kadiwéumiilifrom Portuguese mil
- Papiamentumilfrom Portuguese mil
Insular Romance
- Sardinianmila
- Sardinianmilli
Balkan Romance
- Romanianmie
- Aromaniannjilje
- Albanianmijë
Gallo-Romance
- Frenchmillefrom Old French mile
- Normanmillefrom Old French mile
North Italian
- Emilianméll
- Friulianmil
- Romagnolmèl
- Romagnolmĕl
- Romagnolmẹll
- Romanshmilli
Ancient borrowings
- Basquemila
- Irishmílefrom Old Irish míle
- Manxmilleyfrom Old Irish míle
- Scottish Gaelicmìlefrom Old Irish míle
- Proto-Brythonic*mil
- Proto-West Germanic*mīliju