Bellum in Italia!

In Italiā bellum est. Bellum magnum est. Quid est bellum? Bellum est pugna. Bellum est magna pugna inter populōs. In Italiā Rōmānī contrā Samnitēs pugnant. Quī sunt Rōmānī? Rōmānī sunt populus. Rōmānī ex urbe Rōmā veniunt. Quī sunt Samnitēs? Samnitēs quoque sunt populus. Samnitēs in Samniō habitant.

• bellum -ī (n) pugna magna
• pugna -ae (f) certāmen armātum
• populus -ī (m) gentēs, nātiō
• Rōmānī -ōrum (m) populus Rōmae

Ubi est Samnium? Samnium est terra in Italiā. In Samniō montēs sunt. Montēs altī sunt. In montibus Samnitēs habitant. Samnitēs sunt populī fortēs. Quid est fortis? Fortis est quī bene pugnat. Fortis est quī nōn timet. Samnitēs Rōmānōs nōn amant. Cūr nōn amant? Quia Rōmānī terram Samnitium capere volunt.

• Samnium -ī (n) terra in Italiā
• mōns, montis (m) terra alta
• altus -a -um nōn humilis
• fortis -e animōsus, validus

Quis Rōmānōs dūcit? Fulvius Rōmānōs dūcit. Quis est Fulvius? Fulvius Nōbilior est nōmen eius. Fulvius est dux Rōmānōrum. Quid est dux? Dux est vir quī mīlitēs dūcit. Quid sunt mīlitēs? Mīlitēs sunt virī quī in bellō pugnant. Fulvius multōs mīlitēs habet. Fulvius exercitum habet.

• nōmen -inis (n) id quod vocāmur
• dux, ducis (m) quī exercitum dūcit
• mīles, mīlitis (m) vir quī pugnat
• dūcō -ere ante mē agō

Quid est exercitus? Exercitus est multitūdō mīlitum. Mīlitēs Fulvium vident. Mīlitēs Fulvium audiunt. Cūr? Quia Fulvius est dux. Mīlitēs Fulviō pārent. Quid est pārēre? Pārēre est facere quod dux iubet. Mīlitēs Fulvium amant. Cūr mīlitēs Fulvium amant? Quia Fulvius est bonus dux. Fulvius bene exercitum dūcit. Fulvius sapiēns est et fortis.

• exercitus -ūs (m) mīlitum multitūdō
• videō -ēre oculīs percipiō
• audiō -īre auribus percipiō
• pāreō -ēre oboediō

Fulvius contrā Samnitēs pugnat. Ubi pugnat? In Samniō pugnat. Fulvius cum exercitū in Samnium vēnit. Fulvius bene pugnat. Mīlitēs Rōmānī fortiter pugnant. Quid est fortiter? Fortiter est cum fortitūdine, cum animō. Rōmānī Samnitēs superant. Quid est superāre? Superāre est vincere in pugnā. Fulvius Samnitēs vincit!

• contrā adversus, in oppositum
• veniō -īre ad locum mē ferō
• fortiter cum animō fortī
• superō -āre in pugnā vincō

Sed nunc Fulvius pugnam fīnīvit. Quid est fīnīre? Fīnīre est ad fīnem dūcere. Pugna fīnīta est. Nunc Fulvius discēdere vult. Quid est discēdere? Discēdere est ā locō abīre. Quō Fulvius īre vult? Fulvius in Lūcāniam īre vult. Quid est Lūcānia? Lūcānia est terra prope Samnium. Lūcānia quoque in Italiā est. Fulvius exercitum in Lūcāniam dūcere vult.

• fīniō -īre ad fīnem dūcō
• fīnis -is (m/f) terminus, extrēmum
• discēdō -ere ā locō abeō
• Lūcānia -ae (f) terra Lūcānōrum
• via -ae (f) iter, rūs
• perīculōsus -a -um cum perīculō
• perīculum -ī (n) rēs perīculōsa
• longus -a -um nōn brevis

Quālis est via ex Samniō in Lūcāniam? Via longa est. Via angusta est. Quid est angustus? Angustus est nōn lātus. Via est inter montēs. Via est inter silvās. Quid est silva? Silva est locus ubi multae arborēs sunt. Via perīculōsa est! Cūr via perīculōsa est?

Via perīculōsa est quia hostēs ibi sunt. Quī sunt hostēs? Hostēs sunt inimīcī. Hostēs sunt illī quī contrā nōs pugnant. Samnitēs sunt hostēs Rōmānōrum. Samnitēs in montibus latent. Quid est latēre? Latēre est sē cēlāre. Latēre est nōn vidērī. Samnitēs Rōmānōs exspectant. Samnitēs Rōmānōs oppugnāre volunt.

• angustus -a -um nōn lātus
• silva -ae (f) locus arborum
• hostis -is (m) inimīcus
• lateō -ēre nōn videor, mē cēlō

Fulvius cōgitat. Quid cōgitat Fulvius? Fulvius cum centuriōnibus loquitur. Quī sunt centuriōnēs? Centuriōnēs sunt ducēs mīlitum. Fulvius dīcit: “Vidētis viam? Via perīculōsa est. Hostēs in montibus latent. Hostēs nōs exspectant. Sī exercitus per viam ambulat, quid fiet? Hostēs nōs oppugnābunt!”

• cōgitō -āre in mente agitō
• centuriō -ōnis (m) dux centum mīlitum
• loquor, loquī verba dīcō
• oppugnō -āre contrā pugnō

Centuriō respondet: “Quid faciēmus, dux? Quōmodō in Lūcāniam ībimus?” Fulvius dīcit: “Dēbēmus sapienter agere. Dēbēmus cōnsilium habēre.” Quid est cōnsilium? Cōnsilium est bona idēa. Cōnsilium est quod sapiēns dux cōgitat. Fulvius cōgitat. Fulvius bonum cōnsilium habet!

• respondeō -ēre ad verba verba dō
• quōmodō quā ratiōne
• dēbeō -ēre necesse est mihi
• cōnsilium -ī (n) cōgitātiō, propositum

Fulvius omnibus centuriōnibus cōnsilium suum aperit. Quid est aperīre? Aperīre est manifestum facere. Fulvius explicat: “Audīte mē! Ego cōnsilium bonum habeō. Nōs exercitum ōrdināre dēbēmus.” Centuriō interrogat: “Quid est ōrdināre?” Fulvius respondet: “Ōrdināre est in ōrdinem pōnere. Vidēte: fortissimōs mīlitēs prīmōs pōnēmus!”

• aperiō -īre manifestum faciō
• explicō -āre plānum faciō
• ōrdinō -āre in ōrdinem pōnō
• ōrdō -inis (m) dispositiō

center [width=1]images/roman_column_formation.png center “Quis prīmus ībit?” interrogat centuriō. Fulvius respondet: “Fortissima legiō prīma ībit. Quid est legiō? Legiō est pars exercitūs. Legiō est magna pars exercitūs. In legiōne multī mīlitēs sunt. Fortissimī mīlitēs prīmī erunt!” Centuriōnēs cōnsilium intellegunt. Centuriōnēs dicunt: “Sīc hostēs exercitum fortem vidēbunt!”

• legiō -ōnis (f) pars exercitūs
• fortissimus -a -um valdē fortis
• prīmus -a -um ante omnēs
• intellegō -ere mente capiō

Sed Fulvius pergit explicāre. Quid est pergere? Pergere est continuāre. Fulvius dīcit: “Audīte aliud! Impedīmenta ultima pōnēmus!” Centuriō mīrātur: “Impedīmenta ultima? Cūr?” Quid sunt impedīmenta? Impedīmenta sunt rēs quās exercitus portat. Impedīmenta sunt sarcinae. Quid sunt sarcinae? Sarcinae sunt fascēs rērum. In sarcinīs est cibus. In sarcinīs sunt vestēs et arma.

• pergō -ere continuō
• impedīmenta -ōrum (n) rēs quās portāmus
• sarcina -ae (f) fascis rērum
• ultimus -a -um novissimus, postrēmus

Fulvius explicat: “Sī impedīmenta ultima sunt, hostēs impedīmenta vidēbunt. Hostēs putābunt impedīmenta esse facilia praeda. Hostēs impedīmenta rapere volent!” Centuriōnēs nunc intellegunt! Ūnus centuriō clāmat: “Intellegō! Hostēs ad impedīmenta venient. Sed tunc, quid faciēmus?” Fulvius rīdet. Fulvius dīcit: “Vidēbitis!”

• putō -āre in mente habeō
• praeda -ae (f) rēs capta
• rapiō -ere violenter capiō
• rīdeō -ēre laetus clāmō

Exercitus Fulvii per viam ambulat. Quid est ambulāre? Ambulāre est pedibus īre. Fortissimī mīlitēs prīmī ambulant. Impedīmenta ultima ambulant. Exercitus longus est. Via inter montēs est. Via inter silvās est. Omnēs mīlitēs per viam ambulant.

• ambulō -āre pedibus eō
• pēs, pedis (m) pars corporis
• omnis -e tōtus, cūnctus

Ecce! Quid fit? Hostēs veniunt! Samnitēs ex montibus dēscendunt. Quid est dēscendere? Dēscendere est dē locō altō venīre. Samnitēs ex silvīs currunt. Quid est currere? Currere est celeriter īre. Samnitēs celeriter veniunt! Quō veniunt? Samnitēs ad exercitum Rōmānum veniunt!

• dēscendō -ere dē locō altō eō
• currō -ere celeriter eō
• celeriter cum celeritāte

Quam partem exercitūs Samnitēs oppugnant? Samnitēs ultimam partem oppugnant! Samnitēs impedīmenta oppugnant! Cūr? Quia impedīmenta pretiōsa videntur. Quid est pretiōsus? Pretiōsus est magnī pretiī. Samnitēs inter sē dīcunt: “Ecce impedīmenta! Ecce cibus et vestēs! Ecce arma! Rapiāmus! Capiāmus!” Samnitēs ad impedīmenta currunt.

• pars, partis (f) portiō
• pretiōsus -a -um magnī pretiī
• pretium -ī (n) valor rēī
• cohors -tis (f) pars legiōnis
• dextra -ae (f) latus dextrum
• sinistra -ae (f) latus sinistrum
• latus -eris (n) pars laterālis

Sed ecce! Fulvius parātus est! Quid est parātus? Parātus est quī sē praeparāvit. Fulvius cōnsilium iam habet! Fulvius quid facit? Fulvius legiōnem fortissimam dīvidit. Quid est dīvidere? Dīvidere est in partēs facere. Fulvius legiōnem in duās partēs dīvidit. Fulvius quīnque cohortēs ad dextram mittit. Quid est cohors? Cohors est pars legiōnis. Fulvius quīnque cohortēs ad sinistram mittit.

Quid faciunt cohortēs? Cohortēs celeriter currunt! Cohortēs ad latera viāē currunt! Quid sunt latera? Latera sunt partēs ad dextram et ad sinistram. Cohortēs hostēs circumveniunt! Quid est circumvenīre? Circumvenīre est undique venīre ad aliquem. Cohortēs Samnitēs ab utrōque latere veniunt!

• parātus -a -um quī sē praeparāvit
• dīvidō -ere in partēs faciō
• mittō -ere ad locum ferō
• circumveniō -īre undique veniō ad

Samnitēs impedīmenta rapere volunt. Sed Samnitēs nōn vident cohortēs! Samnitēs sōlum impedīmenta vident. Samnitēs sōlum sarcīnās vident. Ecce! Nunc cohortēs Rōmānae hostēs circumstant! Samnitēs subitō circumstant! Quid est subitō? Subitō est repente, sine praemonītiōne. Samnitēs nōn possunt fugere! Quid est fugere? Fugere est celeriter abīre ā perīculō.

Fulvius clāmat: “Nunc, mīlitēs! Capite hostēs!” Mīlitēs Rōmānī fortiter pugnant! Samnitēs pugnāre cōnantur, sed circumventī sunt. Samnitēs nōn possunt bene pugnāre. Samnitēs nōn possunt fugere. Rōmānī Samnitēs vincunt! Fulvius hostēs capit! Fulvius sine magnō perīculō hostēs vincit! Mīlitēs Rōmānī clāmant: “Fulvius! Fulvius victor est! Fulvius dux optimus est!”

• subitō repente
• fugiō -ere celeriter abeō
• cōnor -ārī temptō facere
• victor -ōris (m) quī vincit

Cōnsilium Fulvii optimum erat! Fulvius sapienter ēgit. Fulvius exercitum callide ōrdināvit. Fortissimōs mīlitēs prīmōs posuit. Impedīmenta ultima posuit. Ita hostēs in īnsidiās vēnērunt. Quid sunt īnsidiae? Īnsidiae sunt astūtia bellī. Fulvius hostēs dēcēpit. Nunc Fulvius tūtē in Lūcāniam īre potest!

• callide cum astūtiā
• īnsidiae -ārum (f) astūtia bellī
• dēcipiō -ere fraudō, fallō
• tūtē sine perīculō