noun · masculinefourth declension
lāpsus
lāpsus m (genitive lāpsūs)
Classical[ˈɫaːp.sʊs]Ecclesiastical[ˈlap.sus]
Meaning
- gliding, sliding, slipping, falling
At geminī lāpsū dēlūbra ad summa dracōnēs / effugiunt [...].
“But the two serpents escape by gliding [off] to the highest temples [of Troy…].” [An escape “with a smooth motion”; translated above as if it were a participle.]29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 2.225–226 - fluid motion in a path, circuit, or course
[...,] cum mediō volvuntur sīdera lāpsū, / [...].
[…,] when the stars are turning in their midnight course, ….29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 4.524 - in pluralof the effects of a fall
77 CE – 79 CE, Plinius Maior, Naturalis Historia 22.43
- figurativelya failing, error, fault
c. 203 BCE, Plautus, Cistellaria 2.1.11
45 BCE, Cicero, Academica 1.12.45
Latīnē defined in Latin in our graded readers
cāsus lēnis, dēscēnsuslāpsus -ūs (m) — in Metamorphoses I, †
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | lāpsus | lāpsūs |
| genitive | lāpsūs | lāpsuum |
| dative | lāpsuī | lāpsibus |
| accusative | lāpsum | lāpsūs |
| ablative | lāpsū | lāpsibus |
| vocative | lāpsus | lāpsūs |
lapsus, a, um, Part., from 1. labor.
lapsus, ūs, m. 1. labor,
I. a falling, fall; a slipping, sliding, gliding, running, flowing, flying, flight, etc. (class.).
I. Lit.:
ac celeri ferme percurrunt fulmina lapsu, Lucr. 6, 324: atque ea, quae lapsu tandem cecidere vetusto, Cic. poët. Div. 1, 11, 19: infrenis equi lapsu jacens, Verg. A. 10, 750: tum quassao nutant turres, lapsumque minantur, Luc. 6, 136: horrere lapsus tectorum assiduos, Juv. 3, 8.—Of a landslide: locus recenti lapsu terrae abruptus, Liv. 21, 36, 2: lapsu scalarum exanimatus, by falling down stairs, Plin. 7, 37, 37, § 124: ut neque sustinere se a lapsu possent, Liv. 21, 35 fin.: puerilium dentium, the shedding, Sen. Ben. 4, 6, 6: si lacus emissus lapsu et cursu suo ad mare profluxisset, Cic. Div. 1, 44, 100: (stellae) certo lapsu spatioque feruntur, course, id. ib. 1, 11, 17; cf.: medio volvuntur sidera lapsu, Verg. A. 4, 524: molli zephyros descendere lapsu adspiciunt, Val. Fl. 1, 686: accepere deae, celerique per aethera lapsu, periere, etc., id. 1, 91: volucrum lapsus, flight, Cic. N. D. 2, 39, 99; cf.: facili lapsu ad deos pervolare, id. Fragm. ap. Lact. 3, 18 (19), 6: gemini lapsu delubra ad summa dracones Effugiunt, Verg. A. 2, 225: vitis serpens multiplici lapsu et erratico, Cic. de Sen. 15, 52: rotarum, i. e. rolling wheels, Verg. A, 2, 236 (cf. τροχῶν βάσεις, Soph. Elect. 718; and remigium alarum = alae, Verg. A. 1, 301): arte materna rapidos morantem Fluminum lapsus, i. e. flumina, Hor. C. 1, 12, 10. —B. Transf., of the effects of a fall; in plur.: contra ulcera, rupta, lapsusque, bruises, contusions received in falling, Plin. 22, 17, 20, § 43.—
II. Trop., a failing, error, fault (rare but class.):
amor lapsum animi ludificat, Plaut. Cist. 2, 1, 11: ab omni lapsu continere temeritatem, to restrain one's rashness in believing from leading him into error, Cic. Ac. 1, 12, 45: cum sint populares multi variique lapsus, of losing popularity, id. de Or. 2, 83, 339: haud alius fidei pronior lapsus, quam ubi, etc., Plin. 5, 1, 1, § 12.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
lapsus
P. of 1 labor.
lapsus ūs, m
2 LAB-, a falling, fall, slipping, sliding, gliding, running, flowing, flight : equi lapsu iacens, V.: lapsūs Tectorum adsiduos, Iu.: locus recenti lapsu terrae abruptus, a landslide , L.: (stellae) certo lapsu spatioque feruntur, course : medio volvuntur sidera lapsu, V.: volucrium lapsus, flight : celeri per aëra lapsu, O.: rotarum, i. e. rolling wheels , V.: morari fluminum lapsūs, H.—Fig., a failing, error, fault : ab omni lapsu continere temeritatem, i. e. refrain from blundering credulity : populares multi variique lapsūs, ways of losing popularity .
Origins
- Proto-Indo-European*(s)leh₂b-der.?
- Latinlāpsus
Proto-Indo-European *-tus Proto-Italic *-tus Latin -tus Latin lāpsus From lābor (“to slip”) + -tus (forming action noun).
Elsewhere
- Catalanlapsus
- Englishlapsus
- Frenchlaps
- Frenchlapsus
- Italianlapsus
- Englishlapsefrom Middle French laps
- Portugueselapso
- Spanishlapsus
- Bulgarianла́псус
- Czechlapsus
Serbo-Croatian
- Cyrillic scriptла̀псус
- Latin scriptlàpsus