adjectivethird-declension two-termination adjective
fidēlis1
fidēlis (neuter fidēle, comparative fidēlior, superlative fidēlissimus, adverb fidēliter)
Classical[fɪˈdeː.lɪs]Ecclesiastical[fiˈdɛː.lis]
№ 979 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary
Meaning
- two terminationfaithful, loyal
semper fidelis
always faithfulMȲSĪS: Ita pol quidem rēs est, ut dīxtī, Lesbia! / Fidēlem haud fermē mulierī inveniās virum.
MYSIS: By Pollux, the situation is just as you’ve said, Lesbia! Hardly ever will you find a man who’s faithful to a woman.166 BCE, Publius Terentius Afer, Andria 459–460 - two terminationtrue, trustworthy, dependable
- two terminationbelieving, trusting
Latīnē defined in Latin in our graded readers

fidem servāns; servus fidēlis, canis fidēlis.fidēlis -e — in Mille Verba, Castra in Aegyptō

cui cōnfīdere potesfidēlis -e — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 5

Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | fidēlis | fidēlis | fidēle |
| genitive | fidēlis | fidēlis | fidēlis |
| dative | fidēlī | fidēlī | fidēlī |
| accusative | fidēlem | fidēlem | fidēle |
| ablative | fidēlī | fidēlī | fidēlī |
| vocative | fidēlis | fidēlis | fidēle |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | fidēlēs | fidēlēs | fidēlia |
| genitive | fidēlium | fidēlium | fidēlium |
| dative | fidēlibus | fidēlibus | fidēlibus |
| accusative | fidēlīs fidēlēs | fidēlīs fidēlēs | fidēlia |
| ablative | fidēlibus | fidēlibus | fidēlibus |
| vocative | fidēlēs | fidēlēs | fidēlia |
Lewis & Short A Latin Dictionary, 1879
fĭdēlis, e, adj. 1. fides,
I. that may be trusted or relied upon, trusty, faithful, sincere, true (class.; syn. fidus).
I. Prop.
A. Adj., constr. absol., with dat., or with in and acc.
(a). Absol.:
cum et civis mihi bonus et firmus amicus ac fidelis videretur, Cic. Cael. 6, 14: doctus, fidelis, Suavis homo, etc., Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 249 ed. Vahl.): boni fidelesque socii, Liv. 22, 37, 4; 9, 2, 5; 29, 7, 2; 22, 37, 4 Drak. N. cr.; cf.: sociis multo fidelioribus utimur, Cic. Att. 5, 18, 2: est urbs Massilia fortissimorum fidelissimorumque sociorum, id. Font. 1, 3: fidelissima conjux, id. Q. Fr. 1, 3, 3: medicus multum celer atque fidelis, Hor. S. 2, 3, 147: minister, id. C. 4, 4, 3: seu visa est catulis cerva fidelibus, id. ib. 1, 1, 27: multorum opes praepotentium excludunt amicitias fideles, Cic. Lael. 15, 54: consilium, id. Agr. 2, 2 fin.; cf. id. Clu. 31, 85: opera, id. Caecin. 5, 14; cf.: operā Commii fideli atque utili, Caes. B. G. 7, 76, 1: cura, Ov. H. 1, 104: silentium, Hor. C. 3, 2, 25: desideria (patriae), id. ib. 4, 5, 15: lacrimae, i. e. true, genuine, Ov. H. 14, 127.—(b). With dat.:
qui (Cn. Pompeius) unum Deiotarum fidelem populo Romano judicavit, Cic. Phil. 11, 13, 34: cave tu illi fidelis potius fueris quam mihi, Plaut. Aul. 4, 2, 11: illi fuisti quam mihi fidelior, id. Capt. 3, 5, 58: habere aliquem fidelem sibi, id. Bacch. 3, 3, 87: quem sibi fidelem arbitrabatur, Caes. B. G. 4, 21, 7; Hor. Ep. 2, 2, 1; Quint. 11, 2, 42.—(g). With in and acc.:
quam fideli animo et benigno in illam fui, Ter. Hec. 3, 5, 22; cf. Cic. Mil. 10, 29: in amicos, Sall. C. 9, 2 (others read: in amicis, v. Kritz. ad h. 1.).—b. Subst.: fĭdēlis, is, m., a trusty person, a confidant:
si quem tuorum fidelium voles, ad me mittas, Cic. Fam. 4, 1, 2.II. Transf., in gen., of things, to be depended upon, sure, safe, strong, firm, durable (rare but class.):
nam et doctrina et domus, et ars et ager etiam fidelis dici potest: ut sit, quomodo Theophrasto placet, verecunda tralatio, Cic. Fam. 16, 17, 1: in nave tuta ac fideli, id. Planc. 41, 97: lorica, Verg. A. 9, 707: portus, Ov. Tr. 4, 5, 5: materies terebinthi ad vetustatem, Plin. 13, 6, 12, § 54; structura, Front. Aquaed. 123: rimis explendis fidelior pice, Plin. 16, 36, 64, § 158: fidelissimum glutinum, id. 28, 17, 71, § 236.—Hence, adv., in two forms: fĭdē-lĭter (class.) and fĭdēle (ante- and postclass.). I. Faithfully, trustily, certainly, surely, honestly.
(a). Form fideliter:
constanter et fideliter in amicitia alicujus permanere, Liv. 33, 35, 9: vivere simpliciter, fideliter vitaeque hominum amice, Cic. Off. 1, 26, 92: obtestatur per sua antea fideliter acta, etc., Sall. J. 71 fin.: aliquid fideliter curare, Cic. Att. 15, 20, 4: valetudini inservire, Tiro ap. Cic. Fam. 16, 17, 1: colere amicos, Plin. Ep. 7, 31, 5: discere artes ingenuas, Ov. P. 2, 9, 47: retinent commissa (aures), Hor. Ep. 1, 18, 70; cf.: ejus (memoriae) duplex virtus, facile percipere et fideliter continere, Quint. 1, 3, 1: exstincta parum fideliter incendia, Flor. 3, 5 med.—c. Sup.: ut is optime te laudasse videatur, qui narraverit fidelissime, Plin. Pan. 56, 2.—
2. (Acc. to II.) Surely, strongly, firmly: per quorum loca fideliter mihi pateret iter, Planc. in Cic. Fam. 10, 23, 2:
oratoris futuri fundamenta fideliter jacere, Quint. 1, 4, 5: quod fideliter firmum est, a primis statim actionibus arripere optimum est, firmly grounded, id. 6, 4, 14; cf. Gell. 15, 2, 6.—Comp.: qui quartanum passus convaluerit, fidelius constantiusque postea valiturum, Gell. 17, 12, 3: memoriae inhaerere fidelius, Quint. 10, 6, 2; cf. id. 10, 3, 2.—Sup.: fortunae inaurato fidelissime simulacro, very solidly, durably, Plin. 33, 3, 19, § 61.Origins
From fidēs (“faith, trust”) + -ēlis.
Borrowings
- Catalanfidel
- Frenchfidèle
- Romanianfidelfrom French fidèle
- Germanfidel
- Romanshfidel
Insular Romance
- Sardinianfidele
- Sardinianfideli
- Sardinianfieli
Italo-Romance
- Italianfidele
- Italianfedele
- Ladinfedelfrom Italian fidele
- Sicilianfidelifrom Italian fidele
Southern Gallo-Romance
- Occitanfidèlfrom Old Occitan fezel
- Occitanfisèlfrom Old Occitan fezel
- Old Catalanfeel
Ibero-Romance
- Portuguesefielfrom Old Galician-Portuguese fiel
- Spanishfielfrom Old Spanish fiel
- Galicianfielfrom Old Galician-Portuguese fiel
- Asturianfielfrom Old Leonese *fiel
- Aragonesefelfrom Old Navarro-Aragonese *feel
- Aragonesefielfrom Old Navarro-Aragonese *feel
- Aragonesehielfrom Old Navarro-Aragonese *feel
- Aragoneseyelfrom Old Navarro-Aragonese *feel
Rhaeto-Romance
- Friulianfidêl
Gallo-Italic
- Romagnolfidél
- Romagnolfedél
Northern Gallo-Romance
- Old Frenchfedeil
- Old Frenchfeel