exeō
Meaning
- intransitiveto exit, depart, go forth, come forth
Rēx ē currū exīvit.
The king got off the chariot.Post ēius mortem, nihilō minus Helvētiī id quod cōnstituerant facere cōnantur: ut ē fīnibus suīs exeant.
After his death, the Helvetii nevertheless attempted to carry out that which they had decided: that from their own territories they would go forth.c. 52 BCE, Julius Caesar, Commentarii de bello Gallico 1.5 - intransitiveto avoid, evade
- figurativelyintransitiveto escape
- intransitive(of time) expire, run out
Latīnē defined in Latin in our graded readers
ex locō eō.forās eō, ēgrediorChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Lues · Contagium · Pestilentia · Pestis · Pernicies · Exitium · Interitus · Exitus
1. Lues (from λοιμός) denotes epidemic disease, as proceeding from an impure morbid matter; contagium (from contingere? or κατατήκειν?) as contagious; pestilentia, as a disease reigning in the land, and especially as a pestilence. Sall. Cat. 10. Post ubi contagia quasi pestilentia invasit. Plin. H. N. xxiii. 28. Laurus folia pestilentiæ contagia prohibent. Lucan. vi. 86. Fluidæ contagia pestis. 2. Pestis is used for pestilence itself only by the poets; otherwise it denotes, like exitium and pernicies (from necare), that which destroys in general, without reference to disease; but pestis is, according to rule, used as a concrete, exitium and pernicies as abstract terms. Sen. N. Q. iii. pr. Philippi aut Alexandri . . . . qui exitio gentium clari non minores fuere pestes mortalium quam inundatio. 3. Pernicies has an active meaning, and denotes the destruction of a living being by murder; whereas exitium has a passive meaning, and denotes the destruction even of lifeless objects by annihilation; lastly, interitus has, like exitus, a neutral meaning, the destruction of living or lifeless objects by decay. Tac. Ann. xiv. 65. Poppæa non nisi in perniciem uxoris nupta; postremo crimen omni exitio gravius: and ii. 68. Cic. Cat. iv. 3. Cum de pernicie populi Romani, exitio hujus urbis cogitarit. Rull. ii. 4, 10. Extremi exitiorum exitus. 4. Exitium is a violent, exitus a natural end. Cic. Rull. ii. 4, 10. Qui civitatum afflictarum perditis jam rebus extremi exitiorum solent esse exitus, is, as it were, the last breath of a state that is being destroyed; like Verr. v. 6, 12 Exitus exitiales. (ii. 62. iii. 176.)
Conjugation irregular
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | exeō | exībam | exībō | exiī exīvī | exieram exīveram | exierō exīverō |
| 2nd sg. | exīs | exībās | exībis exīes | exīstī exiistī, exīvistī | exierās exīverās | exieris exīveris |
| 3rd sg. | exit | exībat exīebat | exībit exīet | exiit exīvit | exierat exīverat | exierit exīverit |
| 1st pl. | exīmus | exībāmus | exībimus | exiimus exīvimus | exierāmus exīverāmus | exierimus exīverimus |
| 2nd pl. | exītis | exībātis | exībitis | exīstis exiistis, exīvistis | exierātis exīverātis | exieritis exīveritis |
| 3rd pl. | exeunt | exībant exīebant | exībunt | exiērunt exiēre, exīvērunt, exīvēre | exierant exīverant | exierint exīverint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | exeam | exīrem | exierim exīverim | exīssem exiissem, exīvissem |
| 2nd sg. | exeās | exīrēs | exierīs exīverīs | exīssēs exiissēs, exīvissēs |
| 3rd sg. | exeat | exīret | exierit exīverit | exīsset exiisset, exīvisset |
| 1st pl. | exeāmus | exīrēmus | exierīmus exīverīmus | exīssēmus exiissēmus, exīvissēmus |
| 2nd pl. | exeātis | exīrētis | exierītis exīverītis | exīssētis exiissētis, exīvissētis |
| 3rd pl. | exeant | exīrent | exierint exīverint | exīssent exiissent, exīvissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | exeor | exībar | exībor |
| 2nd sg. | exīris exīre | exībāris exībāre | exīberis exībere |
| 3rd sg. | exītur | exībātur | exībitur |
| 1st pl. | exīmur | exībāmur | exībimur |
| 2nd pl. | exīminī | exībāminī | exībiminī |
| 3rd pl. | exeuntur | exībantur | exībuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | exear | exīrer |
| 2nd sg. | exeāris exeāre | exīrēris exīrēre |
| 3rd sg. | exeātur | exīrētur |
| 1st pl. | exeāmur | exīrēmur |
| 2nd pl. | exeāminī | exīrēminī |
| 3rd pl. | exeantur | exīrentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | exī | exīre |
| pres. 2nd pl. | exīte | exīminī |
| fut. 2nd sg. | exītō | exītor |
| fut. 3rd sg. | exītō | exītor |
| fut. 2nd pl. | exītōte | — |
| fut. 3rd pl. | exeuntō | exeuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | exīre | exīrī |
| perfect infinitive | exīsse exiisse, exīvisse | exitum esse |
| future infinitive | exitūrum esse | exitum īrī |
| present participle | exiēns exeunte, exeuntem, exeuntēs, exeuntī, exeuntia, exeuntibus, exeuntis, exeuntīs, exeuntium | — |
| perfect participle | — | exitus exita, exitā, exitae, exitam, exitārum, exitās, exitī, exitōrum, exitōs |
| future participle | exitūrus exitūra, exitūrā, exitūrae, exitūram, exitūrārum, exitūrās, exitūre, exitūrī, exitūrīs, exitūrō, exitūrōrum, exitūrōs, exitūrum | exeundus |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- exire ex, de navi
- to land, disembark.
- portā ingredi, exire
- to go in at, go out of a gate.
- ex aere alieno exire
- to get out of debt.
- exeunte, extremo anno
- at the end of the year.
- exire, egredi in terram
- to land, disembark.
- quaestio ad exitum venit
- the question has been settled.
- ad exitum aliquid perducere
- to finish, complete, fulfil, accomplish a thing.
- e patria exire iubere aliquem
- to banish a man from his native land.
7 more phrases
- eventum, exitum (felicem) habere
- to turn out (well); to result (satisfactorily).
- de vita exire, de (ex) vita migrare
- to depart this life.
- foras exire (Plaut. Amph. 1. 2. 35)
- to go out of the house.
- ventum (tempestatem) nancti idoneum ex portu exeunt
- the ships sail out on a fair wind.
- talem vitae exitum (not finem) habuit (Nep. Eum. 13)
- such was the end of... (used of a violent death).
- haec vox longa syllaba terminatur, in longam syllabam cadit, exit
- this word ends in a long syllable.
- foras efferri, palam fieri, percrebrescere, divulgari, in medium proferri, exire, emanare
- to become known, become a topic of common conversation (used of things).
exiet for exibit, Tert. adv. Jud. 13; Vulg. Matt. 2, 6; 5, 26 al.; perh. also in Hor. C. 4, 4, 65; acc. to some MSS. al. evenit; v. Orell. ad h. l.), v. n. and a. dum intro eo atque exeo, Plaut. Ep. 5, 1, 43: jam ad te exeo, id. Bacch. 4, 6, 24; 4, 9, 129: foras, id. Cas. 5, 2, 51; cf. id. Rud. 2, 2, 2: ex urbe, id. Am. 1, 3, 35: ex urbe, oppido, Cic. Fam. 4, 1, 2; Caes. B. G. 2, 33, 1: e patria, Cic. Pis. 14, 33: e finibus suis, Caes. B. G. 1, 5, 1: clam ex castris, id. ib. 7, 20, 10: ab aliquo, from one's house, Ter. Eun. 3, 4, 7 (v. ab, I. a.): ab urbe, away from, Liv. 10, 37, 6 Weissenb. ad loc.; 21, 13, 7; 23, 18, 14; al. a villa sua, Quint. 6, 3, 49: de triclinio, de cubiculo, Cic. de Or. 2, 65, 263: de balneis, id. de Or. 2, 55, 223: de navi, id. Att. 2, 7, 4: (cornix) a cauda de ovo, tail first, Plin. 10, 16, 18, § 38: portā, Plaut. Mil. 5, 39: domo, Cic. Rep. 1, 12; cf.: erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire possent, i. e. withdraw from, leave their country, Caes. B. G. 1, 6, 1; so, domo, id. ib. 1, 12, 5; 1, 29, 1: castris, id. B. C. 1, 69, 3: in solitudinem, to withdraw, Cic. Off. 1, 32, 118: in alias domos tamquam in colonias, id. ib. 1, 17, 54: in provinciam, Caes. B. G. 1, 33, 4: in terram, i. e. to land, Cic. Verr. 2, 5, 51, § 433: in luminis oras, i. e. to be born, Lucr. 1, 170: ad aliquem, i. e. to go from home to visit a person, Ter. Hec. 4, 1, 6 et saep.—Prov.: exeat aulā, qui vult esse pius, Luc. 8, 493.—Poet., with inf.: exierant dare veris opes, Stat. Ach. 1, 288.—Of inanim. or abstr. subjects: cum de consularibus mea prima sors exisset, Cic. Att. 1, 19, 3; so, sors, Hor. C. 2, 3, 27; cf.: cujus nomen exisset, Cic. Verr. 2, 2, 51, § 127: nummi, qui per simulationem ab isto exierant, id. ib. 2, 2, 25, § 61: per septem portus in maris exit aquas (Nilus), flows out, empties, Ov. Am. 2, 13, 10: septem aquis (Ister), Val. Fl. 8, 187: populo albae folia vetustiora in angulos exeunt, terminate, Plin. 16, 23, 35, § 86: color in florem heliotropii, id. 37, 6, 22, § 83; cf.: masculina nomina in A atque S litteras, to end, terminate, Quint. 1, 5, 61.—Pass. impers.: uti inde exiri possit, Cato, R. R. 1, 2: crepuit ostium: exitur foras, Plaut. Cas. 4, 3, 15: in Velabro, qua in Novam viam exitur, Varr. L. L. 6, § 24 Müll.—milites, qui de tertia vigilia exissent, Caes. B. C. 1, 64 fin.: ut paludati (praetores) exeant, depart for the battle-field, id. ib. 1, 6, 6: ad pugnam, Liv. 44, 39, 2; Verg. G. 4, 67: ex Italia ad bellum civile, Cic. Fam. 2, 16, 3 et saep.—Pass. impers.: non posse clam exiri, Caes. B. C. 1, 67, 2: postquam exitum est maximā copiā, Plaut. Am. 1, 1, 64.—quem (me) fuerat aequius ut prius introieram, sic prius exire de vita, Cic. Cael. 4, 15; so, de vita, Plin. Ep. 3, 9, 5; cf.: e vita tamquam e theatro, Cic. Fin. 1, 15, 49: vitā exire, Val. Max. 9, 12, ext. 1.—cujus (Isocratis) e ludo tamquam ex equo Trojano meri principes exierunt, Cic. de Or. 2, 22, 94: hanc tamen Antonius fugam suam, quia vivus exierat, victoriam vocabat, Vell. 2, 82, 3.—Of inanimate subjects: currente rota cur urceus exit? Hor. A. P. 22: libri quidem ita exierunt, ut, etc., turned out (the figure being borrowed from works of art which are cast and turned out of the mould), Cic. Att. 13, 13, 1.—plerumque e terra exit hordeum diebus VII., Varr. R. R. 1, 45, 1: ne semina in frugem exeant e terra, Plin. 11, 30, 36, § 109: folia a radice, id. 25, 4, 9, § 28: lupinus agro limoso, Col. 2, 10, 3: fabae in folia, Plin. 18, 7, 10, § 57; and absol.: ut vix ulla herba exeat, Col. 2, 11, 3; so, lens sata (with grandescere), Pall. Febr. 4; and, messis, Val. Fl. 7, 549.—in auras (ignis), Lucr. 6, 886: ad caelum (arbor), Verg. G. 2, 81: in altitudinem (comae palmarum), Plin. 13, 4, 8, § 37.—exisse ex potestate dicimus eos, qui effrenati feruntur aut libidine aut iracundia, etc. ... Qui igitur exisse ex potestate dicuntur, idcirco dicuntur, quia non sunt in potestate mentis, Cic. Tusc. 3, 5, 11; cf.: itaque iratos proprie dicimus exisse de potestate, id est de consilio, de ratione, de mente, id. ib. 4, 36, 77; for which: a se, Petr. 90: ex hac aerumna, Lucil. ap. Non. 296, 16; cf.: exire aere alieno, Cic. Phil. 11, 6, 13 (dub. al. se exserere): quam nihil non consideratum exibat ex ore! id. Brut. 76, 265; id. de Or. 2, 22 fin.: nequaquam similiter oratio mea exire atque in vulgus emanare poterit, id. Rosc. Am. 1, 3; Plin. Pan. 75, 3: ea res prodita est et in vulgus exivit, Gell. 12, 12, 3; cf. with object-clause: exiit opinio, descensurum eum ad Olympia inter athletas, Suet. Ner. 53; for which also with a subject-clause: quod ante paucos dies exierat in vulgus, laudanti cuidam formam suam, respondisse eum, etc., id. Galb. 20: ob hoc exivit proverbium, etc., became current, Vulg. Gen. 10, 9.—quinto anno exeunte, Cic. Div. 1, 25, 53: indutiarum dies exierat, Liv. 4, 30, 14; 30, 25, 1; 42, 47, 10: dies censurae, stipendii, id. 9, 34, 22; 22, 33, 5: nullus mihi per otium dies exit, Sen. Ep. 8; Plin. Pan. 68, 2 et saep.—extra aliquid, Varr. R. R. 2, 1, 25: vestra vita, licet supra mille annos exeat, run out, extend, Sen. Brev. Vit. 6: probationes in tertium diem exierunt, Plin. Ep. 2, 11, 18: digressus in laudes Castoris ac Pollucis exierat, Quint. 11, 2, 11; cf.: continuus (translationis usus) in allegorias et aenigmata exit, id. 8, 6, 14: in longum exierit ordo rerum, id. 4, 2, 51.—opus laudabile, numquam a memoria hominum exiturum, Sen. Ben. 3, 38; so with a subjectclause: an jam memoriā exisse, neminem ex plebe tribunum militum creatum esse? Liv. 6, 37, 5.—limen, Ter. Hec. 3, 3, 18: Avernas valles, Ov. M. 10, 52: flumen, Val. Fl. 4, 698: quantum diurni itineris miliariorum numero in reda possit exiri, Vitr. 10, 9, 3: donec minor filius lubricum juventae exiret, Tac. A. 6, 49 (55) fin. —corpore tela atque oculis vigilantibus exit, avoids the blows, Verg. A. 5, 438; cf.: feros exibant dentis adactus (jumenta), Lucr. 5, 1330; Stat. Th. 6, 802: procul absiliebat, ut acrem exiret odorem, Lucr. 6, 1217: profluvium sanguinis, id. 6, 1206: vim viribus, Verg. A. 11, 750 et saep.—modum, Ov. M. 9, 632.—Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰ
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
- Proto-Italic*eks
- Latinexeō
Latin ex- Latin eō Latin exeō From ex- (“out of, from”) + eō (“go”).
- Romanianieși
- Romanianieșire
- Aromanianes
- Aromanianishiri
- Istro-Romanianieši
- Megleno-Romanianies
- Megleno-Romanianișiri
- Megleno-Romanianișǫri
- Italianescirefrom Old Italian escire
- Italianuscirefrom Old Italian escire
- Corsicanesse
- Corsicanessì
- Abruzzeseascìfrom Neapolitan scire
- Lucanoessìfrom Neapolitan scire
- Lucanojessìfrom Neapolitan scire
- Molisanoescìfrom Neapolitan scire
- Judeo-Italianיִישִירֵיfrom Old Italian escire
- Siciliansciri
- Catalaneixir
- Occitaneissirfrom Old Occitan eisir
- Franco-Provençalissir
- Old Frenchissir
- Old Frencheissir
- Old Frencheiser
- Friulianjessî
- Friulianješî
- Old Lombardinsir
- Mozarabicאשיד
- Galicianeixirfrom Old Galician-Portuguese eixir
- Old Leoneseexir
- Old Navarro-Aragoneseexir
- Old Navarro-Aragoneseixir
- Old Spanishexir
- Campidanesebessire
- Campidanesebessì
- Logudoreseissire
- Nuoreseessire
- Nuoreseissire
- Siciliannèscirifrom Vulgar Latin *inexire