LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · neuterthird declension

exemplar

exemplar n (genitive exemplāris)
Classical[ɛkˈsɛm.pɫar]Ecclesiastical[eɡˈzɛm.plar]

Meaning

  1. neutermodel, pattern, example, original or ideal
  2. neutercopy

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Exemplum · Exemplar

Exemplum means an example out of many, chosen on account of its relative aptness for a certain end; whereas exemplar means an example before others, chosen on account of its absolute aptness to represent the idea of a whole species, a model. Cic. Mur. 31. Vell. P. ii. 100. Antonius singulare exemplum clementiæ Cæsaris; compare with Tac. Ann. xii. 37. Si incolumem servaveris, æternum exemplar clementiæ ero; not merely tuæ clementiæ, but of clemency in general. (v. 359.)

Declension

declension
formsingularplural
nominativeexemplarexemplāria
genitiveexemplārisexemplārium
dativeexemplārīexemplāribus
accusativeexemplarexemplāria
ablativeexemplārīexemplāribus
vocativeexemplarexemplāria

exemplar, āris, (exemplare, is, Lucr. 2, 124, v. Lachm. ad h. l.), n. exemplum.
I. A transcript, copy.
A. Prop.: tibi earum (litterarum) exemplar misi, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 31, 6; Cic. Att. 4, 5, 1: liber in exemplaria transcriptus mille, Plin. Ep. 4, 7, 2; Gell. 7, 20, 6: testamenti, Plin. Ep. 10, 75, 4: tabulae exemplar, quod apographon vocant, a copy, Plin. 35, 11, 40, § 125: epistolae, Vulg. 1 Esdr 4, 11 al.—
B. Trop., an image, likeness, impression: verum amicum qui intuetur, tamquam exemplar aliquod intuetur sui, Cic. Lael. 7, 23: sunt et alia ingenii ejus exemplaria, Plin. 35, 10, 36, § 74.—
II. A pattern, model, exemplar, original, an example (class.): eam speciem, quae semper est eadem, intuebitur, atque id sibi proponet exemplar ... videndum, utrum sit imitatus exemplar, etc. (corresp. to exemplum), Cic. Univ. 2; cf.: ad imitandum mihi propositum exemplar illud est (corresp. to exemplum), id. Mur. 31, 66: utile proposuit nobis exemplar Ulixen, Hor. Ep. 1, 2, 18: reliqui disseruerunt, sine ullo certo exemplari formaque rei publicae, Cic. Rep. 2, 11: M. Catoni, quo omnes, qui iisdem rebus studemus, quasi exemplari ad industriam virtutemque ducimur, id. ib. 1, 1: Falcula exemplar antiquae religionis, id. Caecin. 10, 28; so, vitae prioris, Plin. Ep. 2, 1, 7; cf.: Cornuto quid in omni genere ad exemplar antiquitatis expressius? id. ib. 5, 15, 3: dumtaxat, rerum magnarum parva potest res Exemplare dare, Lucr. 2, 124: respicere exemplar vitae morumque, Hor. A. P. 317: decipit exemplar vitiis imitabile, etc., id. Ep. 1, 19, 17: Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi, id. ib. 2, 1, 58: si ad exemplar primi libri bellum Siculum perscripsisset, Quint. 10, 1, 89; Tac. A. 15, 23: adulatorii dedecoris apud posteros, id. ib. 6, 32: quas (epulas) a Tigellino paratas ut exemplar referam, ne, etc., example, id. ib. 15, 37: fac secundum exemplar, Vulg. Exod. 25, 40: juxta exemplar, id. ib. 26, 30. —In plur.: vos exemplaria Graeca Nocturnā versate manu, versate diurnā, models, Hor. A. P. 268.

Origins

Nominalization of apocopated exemplāre, neuter of exemplāris (“exemplary”), or directly from exemplum + -ar.

Descendants
  • Catalanexemplar
  • Englishexemplar
  • Frenchexemplaire
  • GermanExemplar
  • Italianesemplare
  • Portugueseexemplar
  • Spanishejemplar
  • Irisheiseamláirfrom Middle Irish eisimpláir
  • Russianэкземпля́р

Quick answers

What does exemplar mean in Latin?
exemplar, a noun, means “model, pattern, example, original or ideal; copy”.
What is the genitive of exemplar?
The genitive singular is exemplāris. exemplar is neuter, third declension.
How do you pronounce exemplar?
In classical Latin, [ɛkˈsɛm.pɫar]; in ecclesiastical (church) Latin, [eɡˈzɛm.plar].