exemplar
Meaning
- neutermodel, pattern, example, original or ideal
- neutercopy
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quod imitandum estChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Exemplum · Exemplar
Exemplum means an example out of many, chosen on account of its relative aptness for a certain end; whereas exemplar means an example before others, chosen on account of its absolute aptness to represent the idea of a whole species, a model. Cic. Mur. 31. Vell. P. ii. 100. Antonius singulare exemplum clementiæ Cæsaris; compare with Tac. Ann. xii. 37. Si incolumem servaveris, æternum exemplar clementiæ ero; not merely tuæ clementiæ, but of clemency in general. (v. 359.)
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | exemplar | exemplāria |
| genitive | exemplāris | exemplārium |
| dative | exemplārī | exemplāribus |
| accusative | exemplar | exemplāria |
| ablative | exemplārī | exemplāribus |
| vocative | exemplar | exemplāria |
liber in exemplaria transcriptus mille, Plin. Ep. 4, 7, 2; Gell. 7, 20, 6: testamenti, Plin. Ep. 10, 75, 4: tabulae exemplar, quod apographon vocant, a copy, Plin. 35, 11, 40, § 125: epistolae, Vulg. 1 Esdr 4, 11 al.—verum amicum qui intuetur, tamquam exemplar aliquod intuetur sui, Cic. Lael. 7, 23: sunt et alia ingenii ejus exemplaria, Plin. 35, 10, 36, § 74.—eam speciem, quae semper est eadem, intuebitur, atque id sibi proponet exemplar ... videndum, utrum sit imitatus exemplar, etc. (corresp. to exemplum), Cic. Univ. 2; cf.: ad imitandum mihi propositum exemplar illud est (corresp. to exemplum), id. Mur. 31, 66: utile proposuit nobis exemplar Ulixen, Hor. Ep. 1, 2, 18: reliqui disseruerunt, sine ullo certo exemplari formaque rei publicae, Cic. Rep. 2, 11: M. Catoni, quo omnes, qui iisdem rebus studemus, quasi exemplari ad industriam virtutemque ducimur, id. ib. 1, 1: Falcula exemplar antiquae religionis, id. Caecin. 10, 28; so, vitae prioris, Plin. Ep. 2, 1, 7; cf.: Cornuto quid in omni genere ad exemplar antiquitatis expressius? id. ib. 5, 15, 3: dumtaxat, rerum magnarum parva potest res Exemplare dare, Lucr. 2, 124: respicere exemplar vitae morumque, Hor. A. P. 317: decipit exemplar vitiis imitabile, etc., id. Ep. 1, 19, 17: Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi, id. ib. 2, 1, 58: si ad exemplar primi libri bellum Siculum perscripsisset, Quint. 10, 1, 89; Tac. A. 15, 23: adulatorii dedecoris apud posteros, id. ib. 6, 32: quas (epulas) a Tigellino paratas ut exemplar referam, ne, etc., example, id. ib. 15, 37: fac secundum exemplar, Vulg. Exod. 25, 40: juxta exemplar, id. ib. 26, 30. —In plur.: vos exemplaria Graeca Nocturnā versate manu, versate diurnā, models, Hor. A. P. 268. Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Nominalization of apocopated exemplāre, neuter of exemplāris (“exemplary”), or directly from exemplum + -ar.
- Catalanexemplar
- Englishexemplar
- Frenchexemplaire
- GermanExemplar
- Italianesemplare
- Portugueseexemplar
- Spanishejemplar
- Irisheiseamláirfrom Middle Irish eisimpláir
- Russianэкземпля́р