excūsātiō
Meaning
- excuse
Latīnē defined in Latin in our graded readers
pūrgātiō culpaeChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Purgatio · Excusatio · Satisfactio
Purgatio consists, like justification, in clearing one’s self of a suspicion or accusation by proving it groundless; excusatio, like making an excuse, is acknowledging something wrong, but with the assertion of, or reference to, subjective innocence; satisfactio, like atonement, is the satisfaction made to the suffering, or injured party, in case of innocence, by purgatio or excusatio,—in case of guilt, by veniæ petitio or by pœna (vi. 293.)
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | excūsātiō | excūsātiōnēs |
| genitive | excūsātiōnis | excūsātiōnum |
| dative | excūsātiōnī | excūsātiōnibus |
| accusative | excūsātiōnem | excūsātiōnēs |
| ablative | excūsātiōne | excūsātiōnibus |
| vocative | excūsātiō | excūsātiōnēs |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- valetudinis excusatione uti
- to excuse oneself on the score of health.
peccati, Cic. Lael. 11, 37: intermissionis litterarum, id. Fam. 16, 25: valent apud me excusationes injuriae tuae, id. Sull. 16, 47.— pauci ejusdem generis addit cum excusatione Pompeii conjuncta (shortly before: velle Pompeium se Caesari purgatum), Caes. B. C. 1, 8, 4.—With both constructions: excusatio Ser. Sulpicii legationis obeundae, Cic. Phil. 9, 4, 8.—hic dies summa'st apud me inopiae excusatio, Plaut. As. 3, 1, 31: excusatio vel pietatis, vel necessitatis, vel aetatis, Cic. Cael. 1, 2; cf. adolescentiae, id. ib. 18, 43: me neque honoris neque aetatis excusatio vindicat a labore, id. Sull. 9, 26: aetatis, Caes. B. C. 1, 85, 9: valetudinis, Cic. Pis. 6, 13: oculorum, id. de Or. 2, 68, 275: familiaris funeris, id. Rab. Perd. 3, 8: amicitiae, id. Lael. 12, 43: necessitatis, id. Rab. Post. 10, 27: summae stultitiae, id. Caecin. 11, 30 et saep.—turpis enim excusatio est si quis contra rem publicam se amici causa fecisse fateatur, Cic. Lael. 12, 40: illa perfugia, quae sumunt sibi ad excusationem, id. Rep. 1, 5: (Sappho) dat tibi justam excusationem, Cic. Verr. 2, 4, 57, § 126: libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, Caes. B. G. 6, 4, 3: triduum disputationibus excusationibusque extrahitur, id. B. C. 1, 33, 3 et saep.—(ε) With cur and quominus: accipio excusationem tuam, qua usus es, cur, etc., Cic. Fam. 4, 4, 1: nemini civi ullam, quominus adesset, satis justam excusationem esse visam, id. Pis. 15, 36.—(ζ) With acc. and inf.: habent excusationem legitimam, exsilii causa solum vertisse nec esse postea restitutos, id. Phil. 5, 5, 14.—(η) With kindr. accus.: ad excusandas excusationes in peccatis, Vulg. Psa. 140, 4.—tria onera tutelarum dant excusationem, Dig. 27, 1 (De excusationibus), 3; cf.: omnibus excusatio a tutela competit, ib. 5 et saep. (vid. the whole title).Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Proto-Indo-European *-tis Proto-Indo-European *-Hō Proto-Indo-European *-tiHō Proto-Italic *-tiō Latin -tiō Latin excūsātiō From excūsō (“to excuse”) + -tiō.
- Englishexcusation
- Italianscusazione
- Spanishexcusación
- Old Frenchexcusacion
- Old Galician-Portugueseescusaçon
- Welshesgusod