noun · neuterthird declension
exāmen
exāmen n (genitive exāminis)
Classical[ɛkˈsaː.mɛn]Ecclesiastical[eɡˈzaː.men]
Meaning
- swarm of bees; crowd
examen apum
A swarm of bees - tongue of a balance
- a consideration, an examining
Latīnē defined in Latin in our graded readers
pondērātiō lībraeexāmen -inis (n) — in IVLIANVS III: Persia, ch. 10
agmen apium volānsexāmen -inis (n) — in Aeneis, ch. 17
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | exāmen | exāmina |
| genitive | exāminis | exāminum |
| dative | exāminī | exāminibus |
| accusative | exāmen | exāmina |
| ablative | exāmine | exāminibus |
| vocative | exāmen | exāmina |
ex-āmen, ĭnis, n. for ex-agmen, from ex and ago; cf. contamino and contagies, flamen and flagrare.
I. A multitude issuing forth or flying out, a swarm. Primarily and class. of a swarm of bees:
res rusticae laetae sunt tum pecudum pastu, apium examinibus, florum omnium varietate, Cic. de Sen. 15 fin.; so, apium, id. Off. 1, 44, 157; id. Div. 1, 33 fin.; Liv. 4, 33 et saep.; cf. Varr. R. R. 3, 16, 29; Col. 9, 3 fin.; 9, 4 fin. et saep.; Plin. 11, 10, 10, § 23; Verg. G. 2, 452; 4, 21; 103 et saep.—B. Transf., a multitude, crowd, shoal, swarm (freq. only after the Aug. per.):
locustarum, Liv. 42, 10: piscium, Plin. 31, 1, 1, § 2: pullorum (arboris), Lucr. 5, 1364: juvenum, Hor. C. 1, 35, 31: infantium, Plin. Pan. 26, 1; cf. Just. 25, 2 fin.: vernarum, Hor. Epod. 2, 65; cf. servorum, Cic. Harusp. Resp. 12, 25: Graium vatum, Stat. S. 5, 3, 284: stuprorum (i. e. feminarum stupratarum), Prop. 2, 32, 41 (3, 30, 41 M.) et saep.—In late Lat. even of abstract things: malorum, Arn. 2, p. 46: maerorum, id. fin.: aetatum, Amm. 21, 5: dilationum, id. 30, 4 et saep.—II. A means of examining; hence, the tongue of a balance (very rare): examen est ligula vel lignum, quod mediam hastam ad pondera adaequanda tenet, Schol. Pers. 1, 6; cf. Paul. ex Fest. p. 80, 14: Juppiter ipse duas aequato examine lances Sustinet, Verg. A. 12, 725; Cod. Theod. 12, 7, 1.—
B. Trop., a weighing, consideration, examination:
examenve improbum in illa Castiges trutina, Pers. 1, 6: legum, Ov. M. 9, 552; cf. vitae, Stat. S. 3, 3, 203.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
exāmen inis, n
ex + 1 AG-, a multitude flying out, swarm : apium: vesparum, L.: cum prima sui ducent examina reges, V.— A multitude, crowd, shoal, swarm : examinibus suis agros operire, L.: iuvenum, H.: servorum.
exāmen inis, n
ex + 2 AG-, the tongue of a balance : aequato examine lances Sustinet, V.—Fig., a weighing, consideration : legum, O.
Origins
From *exagmen, ex- (“out”) + agō (“to drive”) + -men (noun-forming suffix, indicating the means, instrument, or result of an action).
Elsewhere
- Catalanexamen
- Englishexamen
- Frenchexamen
- GermanExamen
- Italianesame
- Portugueseexame
- Romanianexamen
- Spanishexamen
- Asturianesame
- Asturianesamen
Gallo-Romance
- Catalaneixam
- Frenchessaim
- Occitaneissam
- Franco-Provençalèssem
Ibero-Romance
- Portugueseenxamefrom Old Galician-Portuguese eixame
- Spanishenjambrefrom Old Spanish ensamne
- Aragonesexambre
- Falaenxamifrom Old Galician-Portuguese eixame
- Falaenxemifrom Old Galician-Portuguese eixame
- Falainxamifrom Old Galician-Portuguese eixame
- Galicianenxamefrom Old Galician-Portuguese eixame
- Asturianensamefrom Old Leonese enxame
- Asturianenxamefrom Old Leonese enxame
- Leoneseenxamefrom Old Leonese enxame
Italo-Dalmatian
- Italiansciame
- Corsicaninsamina
- Siciliansciamu
- Venetansame
- Venetansamo
Rhaeto-Romance
- Friulianscuam
- Romanshsem
- Romanshsom
Gallo-Italic
- Lombardsam
- Piedmonteseessam
Ancient borrowings
- Albanianshemë
In English words that came into English from exāmen
- examinationexāminātiō
- examineexamino
- examenexāmen
- examinantexaminans
- examinateexaminatus