LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbthird conjugation

ērumpō

ērumpō (present infinitive ērumpere, perfect active ērūpī, supine ēruptum)
Classical[eːˈrʊm.poː]Ecclesiastical[eˈrum.po]

Meaning

  1. to break out (of), to burst out (of)
  2. to sally forth, rush out
    Manus gladiātōrum oppidō ērūperat.The company of gladiators had made a sally from the town.
  3. figurativelyto break out, burst forth
    Etenim quid est, Catilīna, quod iam amplius expectēs — sī neque nox tenebrīs obscūrāre coetūs nefāriōs nec prīvātā domus parietibus continēre vōcēs coniūrātiōnis tuae potest — sī illūstrantur, sī ērumpunt omnia?For indeed, Catiline, what more can you now expect — if neither can the night with its shadows conceal your wicked meetings, nor can a private house with its walls contain the voices of your conspiracy — if all things are brought to light, if they burst forth?63 BCE, Cicero, In Catilinam orationes 1.6

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Conjugation conjugation 3

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.ērumpōērumpēbamērumpamērūpīērūperamērūperō
2nd sg.ērumpisērumpēbāsērumpēsērūpistīērūperāsērūperis
3rd sg.ērumpitērumpēbatērumpetērūpitērūperatērūperit
1st pl.ērumpimusērumpēbāmusērumpēmusērūpimusērūperāmusērūperimus
2nd pl.ērumpitisērumpēbātisērumpētisērūpistisērūperātisērūperitis
3rd pl.ērumpuntērumpēbantērumpentērūpērunt
ērūpēre
ērūperantērūperint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.ērumpamērumperemērūperimērūpissem
2nd sg.ērumpāsērumperēsērūperīsērūpissēs
3rd sg.ērumpatērumperetērūperitērūpisset
1st pl.ērumpāmusērumperēmusērūperīmusērūpissēmus
2nd pl.ērumpātisērumperētisērūperītisērūpissētis
3rd pl.ērumpantērumperentērūperintērūpissent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.ērumporērumpēbarērumpar
2nd sg.ērumperis
ērumpere
ērumpēbāris
ērumpēbāre
ērumpēris
ērumpēre
3rd sg.ērumpiturērumpēbāturērumpētur
1st pl.ērumpimurērumpēbāmurērumpēmur
2nd pl.ērumpiminīērumpēbāminīērumpēminī
3rd pl.ērumpunturērumpēbanturērumpentur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.ērumparērumperer
2nd sg.ērumpāris
ērumpāre
ērumperēris
ērumperēre
3rd sg.ērumpāturērumperētur
1st pl.ērumpāmurērumperēmur
2nd pl.ērumpāminīērumperēminī
3rd pl.ērumpanturērumperentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.ērumpeērumpere
pres. 2nd pl.ērumpiteērumpiminī
fut. 2nd sg.ērumpitōērumpitor
fut. 3rd sg.ērumpitōērumpitor
fut. 2nd pl.ērumpitōte—
fut. 3rd pl.ērumpuntōērumpuntor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiveērumpereērumpī
perfect infinitiveērūpisseēruptum esse
future infinitiveēruptūrum esseēruptum īrī
present participleērumpēns—
perfect participle—ēruptus
ērupta, ēruptā, ēruptae, ēruptam, ēruptārum, ēruptās, ērupte, ēruptī, ēruptīs, ēruptō, ēruptōrum, ēruptōs
future participleēruptūrus
ēruptūra, ēruptūrā, ēruptūrae, ēruptūram, ēruptūrārum, ēruptūrās, ēruptūre, ēruptūrī, ēruptūrīs, ēruptūrō, ēruptūrōrum, ēruptūrōs, ēruptūrum
ērumpendus
ērumpundus, ērumpenda, ērumpendā, ērumpendae, ērumpendam, ērumpendārum, ērumpendās, ērumpende, ērumpendīs, ērumpendōrum, ērumpendōs
gerundērumpendī, ērumpendō, ērumpendumsupineēruptum, ēruptū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

seditio erumpit
a rebellion breaks out.
vitia erumpunt (in aliquem) (De Amic. 21. 76)
his vices betray themselves.

ē-rumpo, rūpi, ruptum, 3, v. a. and n.
I. Act., to cause to break or burst forth; to burst, sunder (rare; mostly ante-class.).
A. Lit.: (brassica) tumida concoquit, eadem erumpit, Cato, R. R. 157, 3: ignes, Lucr. 1, 725; cf. id. 6, 583; Cic. Arat. 111: Achates et Aeneas erumpere nubem ardebant, Verg. A. 1, 580: cum sanguis eruptus est, Scrib. Comp. 84: se erumpere, in the neuter signif., to break or burst forth, Lucr. 4, 1111; cf.: portis se foras erumpunt, Caes. B. C. 2, 14, 1: et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus, Verg. G. 4, 368.—
B. Trop.: gaudium, Ter. Eun. 3, 5, 2: ne in me stomachum erumpant, cum sint tibi irati, Cic. Att. 16, 3, 1; Caes. B. C. 3, 8, 3; cf.: iram in hostes, Liv. 36, 7, 13: sic illi invidiosa conjunctio ad bellum se erupit, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2; Tib. 4, 1, 88.—Far more frequent and class.,
II. Neutr., to break out, to burst or sally forth.
A. Lit.
1. In gen.: ex castris, Caes. B. G. 3, 5 fin.; cf.: ignes ex Aetnae vertice, Cic. Verr. 2, 4, 48; and: ex stagno amnes, Plin. 6, 22, 24, § 86: tempestates, Hirt. B. G. 8, 5, 2: ne quo loco erumperent Pompeiani, Caes. B. C. 3, 44, 4; cf. portis, Sall. J. 99, 1: a porta, Liv. 34, 26: sive noctu, sive interdiu erumperent, Caes. B. C. 1, 81, 2; so absol., Liv. 9, 37; 29, 33 al.; cf.: abiit, excessit, evasit, erupit, Cic. Cat. 2, 1: per hostes, to break through, Liv. 22, 50, 8; cf.: inter tela hostium, Sall. J. 101, 9: ad Catilinam, id. Cat. 43, 2; Curt. 6, 3, 5 et saep.—
2. In partic., to burst forth in growing, to shoot up, sprout out: folium e latere, Plin. 15, 14, 15, § 52: lentor cortice, id. 13, 6, 12, § 54: hordeum, id. 18, 7, 10, § 51: dentes, id. 11, 37, 64, § 170.—
B. Trop., to break out, to burst forth: cum illa conjuratio ex latebris atque ex tenebris erupisset, Cic. Sest. 4, 9: si illustrantur, si erumpunt omnia? are disclosed, Cic. Cat. 1, 3: qui ex media (oratione) erumpit, breaks away, digresses, Quint. 4, 3, 17: risus quo pacto ita repente erumpat, id. de Or. 2, 58, 235; cf.: aliquando vera vox, id. Phil. 10, 9, 19: affectus, Quint. 9, 3, 54; cf. lacrimae, id. 11, 3, 75: verba vi quadam veritatis, id. 9, 2, 76 et saep.: furor, Cic. Sull. 24; cf.: curae privatae in certaminibus publicis erumpebant, Liv. 7, 21: seditio, id. 28, 24, 12; Tac. H. 1, 26: lumen dicendi per obstantia, Quint. 12, 9, 5: ut odia occulta civium in fortunas optimi cujusque erumperent, Cic. Mur. 23, 47; cf. id. ib. 38, 81; id. Cat. 1, 13, 31; so, vitia in amicos, id. Lael 21: iracundia in naves, Caes. B. C. 3, 8, 3: conspirationes in rempublicam, Quint. 12, 7, 2 et saep.: vereor ne istaec fortitudo in nervum erumpat, i. e. may end in bringing you to the stocks, Ter. Phorm. 2, 2, 11 Ruhnk.; cf.: aliquid in omnium perniciem, Liv. 34, 61: omnia, quae per hoc triennium agitata sunt, in hos dies, in hos menses, in hoc tempus erumpunt, Cic. Mur. 38: elisa (vox) in illum sonum erumpit, Quint. 11, 3, 51: in aliquem voluptatis affectum, id. 8, 3, 4; 11, 3, 51; Tac. A. 11, 35; cf.: in omne genus crudelitatis, Suet. Tib. 61; id. Cal. 6: rem ad ultimum seditionis erupturam, Liv. 2, 45; cf.: ad majora vitia, Suet. Ner. 27: quorsus (dominatio) eruptura sit horremus, Cic. Att. 2, 21; cf.: huc ejus affectus, ut, etc., Quint. 9, 2, 64.

Origins

  1. Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
  2. Proto-Italic*eks
  3. Latinērumpō

Latin ex- Proto-Indo-European *Hrew-? Proto-Indo-European *Hrewp- Proto-Indo-European *-né- Proto-Indo-European *Hrunépti Latin rumpō Latin ērumpō From ex- (“out of”) + rumpō (“break, burst”).

Descendants
  • Englisherupt
  • Frenchérompre
  • Germanerumpieren
  • Italianerompere
  • Romanianerupe

In English words that came into English from ērumpō

  • erupteruptus
  • erumpentērumpēns

Quick answers

What does ērumpō mean in Latin?
ērumpō, a verb, means “to break out (of), to burst out (of); to sally forth, rush out; to break out, burst forth”.
What are the principal parts of ērumpō?
ērumpō, ērumpere, ērūpī, ēruptum (third conjugation).
How do you pronounce ērumpō?
In classical Latin, [eːˈrʊm.poː]; in ecclesiastical (church) Latin, [eˈrum.po].
Where does ērumpō come from?
Proto-Indo-European *h₁éǵʰs → Proto-Italic *eks → Latin ērumpō.