verbthird conjugation
dispōnō
dispōnō (present infinitive dispōnere, perfect active disposuī or disposīvī, supine dispositum or dispostum)
Classical[dɪsˈpoː.noː]Ecclesiastical[disˈpɔː.no]
Meaning
- to dispose, distribute or arrange
Latīnē defined in Latin in our graded readers
post, station
dispōnō -ere — in De Bello Gallico I
station about
dispōnō -ere, -positus — in De Bello Gallico II
Conjugation conjugation 3
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dispōnō | dispōnēbam | dispōnam | disposuī disposīvī | disposueram disposīveram, disposīram | disposuerō disposīverō, disposīrō |
| 2nd sg. | dispōnis | dispōnēbās | dispōnēs | disposuistī disposīvistī, disposīstī | disposuerās disposīverās, disposīrās | disposueris disposīveris, disposīris |
| 3rd sg. | dispōnit | dispōnēbat | dispōnet | disposuit disposīvit, disposīt | disposuerat disposīverat, disposīrat | disposuerit disposīverit, disposīrit |
| 1st pl. | dispōnimus | dispōnēbāmus | dispōnēmus | disposuimus disposīvimus, disposīmus | disposuerāmus disposīverāmus, disposīrāmus | disposuerimus disposīverimus, disposīrimus |
| 2nd pl. | dispōnitis | dispōnēbātis | dispōnētis | disposuistis disposīvistis, disposīstis | disposuerātis disposīverātis, disposīrātis | disposueritis disposīveritis, disposīritis |
| 3rd pl. | dispōnunt | dispōnēbant | dispōnent | disposuērunt disposuēre, disposīvērunt, disposīrunt, disposīvēre | disposuerant disposīverant, disposīrant | disposuerint disposīverint, disposīrint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dispōnam | dispōnerem | disposuerim disposīverim, disposīrim | disposuissem disposīvissem, disposīssem |
| 2nd sg. | dispōnās | dispōnerēs | disposuerīs disposīverīs, disposīrīs | disposuissēs disposīvissēs, disposīssēs |
| 3rd sg. | dispōnat | dispōneret | disposuerit disposīverit, disposīrit | disposuisset disposīvisset, disposīsset |
| 1st pl. | dispōnāmus | dispōnerēmus | disposuerīmus disposīverīmus, disposīrīmus | disposuissēmus disposīvissēmus, disposīssēmus |
| 2nd pl. | dispōnātis | dispōnerētis | disposuerītis disposīverītis, disposīrītis | disposuissētis disposīvissētis, disposīssētis |
| 3rd pl. | dispōnant | dispōnerent | disposuerint disposīverint, disposīrint | disposuissent disposīvissent, disposīssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | dispōnor | dispōnēbar | dispōnar |
| 2nd sg. | dispōneris dispōnere | dispōnēbāris dispōnēbāre | dispōnēris dispōnēre |
| 3rd sg. | dispōnitur | dispōnēbātur | dispōnētur |
| 1st pl. | dispōnimur | dispōnēbāmur | dispōnēmur |
| 2nd pl. | dispōniminī | dispōnēbāminī | dispōnēminī |
| 3rd pl. | dispōnuntur | dispōnēbantur | dispōnentur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | dispōnar | dispōnerer |
| 2nd sg. | dispōnāris dispōnāre | dispōnerēris dispōnerēre |
| 3rd sg. | dispōnātur | dispōnerētur |
| 1st pl. | dispōnāmur | dispōnerēmur |
| 2nd pl. | dispōnāminī | dispōnerēminī |
| 3rd pl. | dispōnantur | dispōnerentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | dispōne | dispōnere |
| pres. 2nd pl. | dispōnite | dispōniminī |
| fut. 2nd sg. | dispōnitō | dispōnitor |
| fut. 3rd sg. | dispōnitō | dispōnitor |
| fut. 2nd pl. | dispōnitōte | — |
| fut. 3rd pl. | dispōnuntō | dispōnuntor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | dispōnere | dispōnī |
| perfect infinitive | disposuisse disposīvisse, disposīsse | dispositum esse dispostum esse |
| future infinitive | dispositūrum esse dispostūrum esse | dispositum īrī dispostum īrī |
| present participle | dispōnēns | — |
| perfect participle | — | dispositus dispostus, disposita, dispositā, dispositae, dispositam, dispositārum, dispositās, disposite, dispositī, dispositīs, dispositō, dispositōrum, dispositōs |
| future participle | dispositūrus dispostūrus, dispositūra, dispositūrā, dispositūrae, dispositūram, dispositūrārum, dispositūrās, dispositūre, dispositūrī, dispositūrīs, dispositūrō, dispositūrōrum, dispositūrōs, dispositūrum | dispōnendus dispōnundus, dispōnenda, dispōnendā, dispōnendae, dispōnendam, dispōnendārum, dispōnendās, dispōnende, dispōnendīs, dispōnendōrum, dispōnendōs |
gerunddispōnendī, dispōnendō, dispōnendumsupinedispositum, dispositū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- praesidia, custodias disponere
- to station posts, pickets, at intervals.
- equites ad latera disponere (B. G. 6. 8)
- to place the cavalry on the wings.
- ratione, eleganter (opp. nulla ratione, ineleganter, confuse) disponere aliquid
- to arrange on strictly logical principles.
dis-pōno, pŏsŭi, pŏsĭtum (contr. dispostum, Lucr. 1, 52; 2, 644), 3,
I. v. a., to place here and there, to set in different places, to distribute regularly, to dispose, arrange (cf. dispenso, II.—freq. and class.).
I. Lit.
A. In gen., to set in order, arrange, dispose:
libros confusos antea, Cic. Att. 4, 8, a; cf.: Homeri libros, id. de Or. 3, 34, 137: oculos (harundinum), Cato R. R. 47; cf. brassicam, Col. 11, 3, 27: arbores, Plin. 17, 11, 15, § 78: quidque suo loco, Col. 12, 2, 3; cf.: pennas in ordine, Ov. A. A. 2, 45; for which: disjecta membra in ordinem, Sen. Hippol. 1257: obliquos ordines in quincuncem, Caes. B. G. 7, 73, 5: aciem, Tac. H. 2, 41; Plin. 9, 8, 9, § 31: male capillos, Ov. Am. 1, 14, 35; cf. comas, id. Pont. 3, 3, 16; Mart. 12, 83: tectos enses per herbam, Verg. A. 3, 237: ceras per atria, Ov. F. 1, 591; for which: expressi cera voltus singulis disponebantur armariis, Plin. 35, 2, 2, § 6: tabernas deversorias per litora et ripas, Suet. Ner. 27: cubicula plurifariam, id. Tib. 43 et saep.—Poet.: (Prometheus) corpora disponens, etc., qs. arranging the parts, limbs, i. e. fashioning, forming, Prop. 3, 5, 9 (4, 4, 9 M.): moenia versu, i. e. to describe, id. 4 (5), 1, 57; cf. Ov. Am. 3, 7, 64.—B. In partic., milit. t. t., to set in order, arrange, to draw up, array a body of men, a guard, military engines, etc.:
praesidia disponit, castella communit, Caes. B. G. 1, 8, 2; so, praesidia, id. B. C. 3, 15, 2: stationes, id. B. G. 5, 15 fin.; id. B. C. 1, 73, 3: custodias, id. ib. 3, 8, 4: cohortes, id. B. G. 5, 33, 1: equites, id. ib. 7, 56, 4; id. B. C. 3, 101, 3: exploratores, id. B. G. 7, 35, 1: insidias, Front. Strat. 2, 5, 29; 2, 9, 7 al.: equos, to station in relays, Liv. 37, 7: ballistas machinasque, Suet. Calig. 46 et saep.: custodias in muro, Caes. B. G. 7, 27, 1; 7, 34, 1: expeditos, id. B. C. 1, 27 fin. et saep.; cf.: legiones in Apulia hibernorum causa, id. ib. 1, 14, 3: tormenta in muris, id. ib. 1, 17, 3: sudes in opere, id. B. G. 7, 81, 4 et saep.: milites iis operibus quae, etc., id. B. C. 1, 21, 3: exploratores omni fluminis parte, id. B. G. 7, 61, 1: classem omni ora maritima, id. B. C. 3, 5, 2: naves in litore pluribus locis separatim, id. ib. 3, 24, 1: cohortes castris praesidio, id. ib. 3, 88, 4 et saep.: praesidia custodiasque ad ripas Ligeris, id. B. G. 7, 55, 9; cf. id. ib. 7, 65, 3; id. B. C. 1, 50: praesidia cis Rhenum, id. B. G. 4, 4, 3; cf.: legiones Narbone circumque ea loca hiemandi causa, id. B. C. 1, 37, 1: equites per oram maritimam, id. ib. 3, 24, 4; cf. id. ib. 3, 111, 1; Suet. Aug. 32; Front. Strat. 2, 5, 1 et saep.II. Trop.:
verba ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, Cic. Or. 19 fin.; so of the regular arrangement of the parts of a discourse, id. de Or. 2, 42, 179; 3, 25, 96 al.; Quint. 2, 12, 10; 3, 3, 10 et saep.; cf. also Tac. Or. 3: fac ut plane iis omnibus, quos devinctos tenes, descriptum ac dispositum suum cuique munus sit, Q. Cic. Pet. Cons. 5 fin.; cf. ministeria principatus in equites Romanos, Tac. H. 1, 58: imperii curas, id. A. 16, 8: consilia in omnem fortunam ita disposita habebat (the fig. being borrowed from milit. lang.), Liv. 42, 29: in disponendo die, in arranging the business of the day, Suet. Tib. 11: diem, Sen. Cons. ad Polyb. 25 fin.; Tac. G. 30; Plin. Ep. 9, 36; cf. otium, id. ib. 4, 23: tempus otiosum, Mart. 5, 20: opus et requiem pariter, Pers. 5, 43 et saep.—B. In post-class. lang., with acc. and inf. or rel. clause, like the Gr. διατάσσω, to settle, determine:
non alienum erit disponi, apud quem puer interim educetur, Dig. 43, 30, 3, § 4: Thebani apparere paucos disposuerunt, Front. Strat. 3, 2, 10, 2 (dub.): excursatores quingentos sensim praeire disposuit, Amm. 24, 1; 24, 6, 4.—With ut, Dig. 10, 3, 18.—Hence, dispŏsĭtus, a, um, P. a., regularly distributed; hence properly ordered, arranged (very rare): studia ad honorem disposita, Cic. Mur. 14: vita hominum, Plin. Ep. 3, 1, 2; also transf.: vir dispositus, an orderly speaker, id. ib. 2, 11, 17.—As subst.: lumina ex disposito relucentia, Sen. de Prov. 1, 2.—Comp.: dispositius, Sen. Q. N. praef. fin.; cf. Lact. Ira D. 10 med.—Sup. Boëth. Cons. Phil. 4, pros. 2.—Adv.: dispŏsĭte, orderly, methodically: accusare istum, Cic. Verr. 2, 4, 40, § 87: dicere, Quint. 10, 7, 12: exponere, Vitr. 7 praef. § 18: mundus effectus est (with ordinate), Lact. 3, 17.— Sup.: aedificare, Sid. Ep. 5, 11.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
dis-pōnō posuī, positus, ere,
to place here and there, array, distribute, set in order, arrange, dispose: Homeri libros: ordines in quincuncem, Cs.: comas, O.: ensīs per herbam, V. — In military operations, to set in order, arrange, draw up, array, post, assign: sic erant disposita praesidia, ut, etc.: custodias, Cs.: aciem, Cu.: per dispositos equos pervenire, by relays, L.: tormenta in muris, Cs.: navīs in litore, Cs.: praesidia cis Rhenum, Cs. — Fig., to arrange, adjust, order, dispose: in ornatu (orationis) lumina: consilia in omnem fortunam ita disposita, L.: diem, in watches, Ta.: modos, O.
Origins
- Proto-Indo-European*dwóh₁
- Latindispōnō
Proto-Indo-European *trísinflu. Proto-Indo-European *d(w)is- Proto-Italic *dis- Latin dis- Proto-Indo-European *h₂ep Proto-Indo-European *-o Proto-Indo-European *h₂epó Proto-Indo-European *h₂pó Proto-Italic *po Proto-Indo-European *teḱ- Proto-Indo-European *-éyti Proto-Indo-European *tḱéytibf. Proto-Indo-European *tḱey- Proto-Indo-European *-né- Proto-Indo-European *-ti Proto-Indo-European *tḱinéti Proto-Italic *sinō Proto-Italic *pozinō Latin pōnō Latin dispōnō From dis- + pōnō (“place, put”).
Descendants
- Catalandisposar
- Englishdispose
- Englishdispone
- Frenchdisposer
- Germandisponieren
- Italiandisporre
- Occitandespónder
- Occitandespondre
- Portuguesedispor
- Romaniandespune
In English words that came into English from dispōnō
- dispositiondispositiōnem
- disponedisponere
- dispositdispositus
- dispositiodispositio