verbthird conjugation, deponent
dīlābor
dīlābor (present infinitive dīlābī, perfect active dīlāpsus sum)
Classical[diːˈɫaː.bɔr]Ecclesiastical[diˈlaː.bor]
Meaning
- deponentto melt away, dissolve
- deponentto fall apart, disintegrate, break up
- deponentto decay, collapse, perish
Nam concordia parvae res crescunt, discordia maxumae dilabuntur.
For with harmony, small things thrive, while with discord the greatest things decayGaius Sallustius Crispus, Bellum Iugurthinum, X.6 - deponentto flee, escape, scatter
- deponentto pass (of time)
Latīnē defined in Latin in our graded readers
in omnēs partēs fugiōdīlābor -ī — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 14
in variās partēs fugiōdīlābor -ī, -lāpsus — in IVLIANVS II: Imperium, ch. 4
in partēs lābor, discēdōdīlābor -ī — in Metamorphoses I, ch. 4
slip away, disperse
dīlābor -bī, -lapsus — in De Bello Gallico III
Conjugation conjugation 3 deponent
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dīlābor | dīlābēbar | dīlābar | — | — | — |
| 2nd sg. | dīlāberis dīlābere | dīlābēbāris dīlābēbāre | dīlābēris dīlābēre | — | — | — |
| 3rd sg. | dīlābitur | dīlābēbātur | dīlābētur | — | — | — |
| 1st pl. | dīlābimur | dīlābēbāmur | dīlābēmur | — | — | — |
| 2nd pl. | dīlābiminī | dīlābēbāminī | dīlābēminī | — | — | — |
| 3rd pl. | dīlābuntur | dīlābēbantur | dīlābentur | — | — | — |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dīlābar | dīlāberer | — | — |
| 2nd sg. | dīlābāris dīlābāre | dīlāberēris dīlāberēre | — | — |
| 3rd sg. | dīlābātur | dīlāberētur | — | — |
| 1st pl. | dīlābāmur | dīlāberēmur | — | — |
| 2nd pl. | dīlābāminī | dīlāberēminī | — | — |
| 3rd pl. | dīlābantur | dīlāberentur | — | — |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | dīlābere | — |
| pres. 2nd pl. | dīlābiminī | — |
| fut. 2nd sg. | dīlābitor | — |
| fut. 3rd sg. | dīlābitor | — |
| fut. 3rd pl. | dīlābuntor | — |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | dīlābī | — |
| perfect infinitive | dīlāpsum esse | — |
| future infinitive | dīlāpsūrum esse | — |
| present participle | dīlābēns | — |
| perfect participle | dīlāpsus dīlāpsa, dīlāpsā, dīlāpsae, dīlāpsam, dīlāpsārum, dīlāpsās, dīlāpse, dīlāpsī, dīlāpsīs, dīlāpsō, dīlāpsōrum, dīlāpsōs | — |
| future participle | dīlāpsūrus dīlāpsūra, dīlāpsūrā, dīlāpsūrae, dīlāpsūram, dīlāpsūrārum, dīlāpsūrās, dīlāpsūre, dīlāpsūrī, dīlāpsūrīs, dīlāpsūrō, dīlāpsūrōrum, dīlāpsūrōs, dīlāpsūrum | dīlābendus dīlābundus, dīlābenda, dīlābendā, dīlābendae, dīlābendam, dīlābendārum, dīlābendās, dīlābende, dīlābendīs, dīlābendōrum, dīlābendōs |
gerunddīlābendī, dīlābendō, dīlābendumsupinedīlāpsum, dīlāpsū
dī-lābor, lapsus, 3,
I. v. dep. n., to fall asunder, go to pieces, melt away, dissolve (class.).
I. Lit.
A. In gen.:
glacies liquefacta et dilapsa, Cic. N. D. 2, 10, 26; cf. nix, Liv. 21, 36, 6: nebula, id. 41, 2, 4: calor, Verg. A. 4, 705: Vulcanus (i. e. ignis), Hor. S. 1, 5, 73: aestus, Tac. A. 14, 32 et saep.—Of a river, to flow apart, flow away, hoc quasi rostro finditur Fibrenus, et divisus aequaliter ... rapideque dilapsus cito in unum confluit, Cic. Leg. 2, 3, 6: amnis presso in solum alveo dilabitur, Curt. 5, 4, 8; cf. Mütz. ad h. 1.—Poet.: ungula in quinos dilapsa ungues, divided, Ov. M. 1, 742: (Proteus) in aquas tenues dilapsus abibit, melting, Verg. G. 4, 410.—B. In partic.
1. In the historians, of persons, esp. of soldiers, to move away in different directions, to flee, escape, scatter, disperse:
exercitus amisso duce brevi dilabitur, Sall. J. 18, 3; so, absol., id. C. 57, 1; Nep. Eum. 3, 4; Liv. 9, 45; Front. Strat. 2, 1, 18 al.— With ab: ab signis, Liv. 23, 18; cf. id. 37, 20.—With ex or e, Liv. 6, 17; 24, 46, 4.— With in: in oppida, Liv. 8, 29; cf. id. 21, 32; 40, 33; Front. Strat. 3, 8, 3.—With ad, Suet. Calig. 48; Front. Strat. 3, 6, 3: domum, id. ib. 2, 12 fin.: ab eo, desert, Vulg. 1 Reg. 13, 8.—2. Pregn., to tumble down, i. e. to fall to pieces, go to decay:
monumenta virum dilapsa, Lucr. 5, 312; so of buildings, Liv. 4, 20 Drak.; Tac. A. 4, 43; id. H. 1, 68; 86 fin. al.: navis putris vetustate, Liv. 35, 26: supellex, Col. 12, 3, 5: cadavera tabo, Verg. G. 3, 557; cf.: corpora foeda, Ov. M. 7, 550: fax in cineres, Hor. C. 4, 13, 28 et saep.II. Trop. (acc. to I. B. 2.), to go to decay, go to ruin, perish, be lost: male parta male dilabuntur, like our light come, light go, Poëta ap. Cic. Phil. 2, 27 (for which, disperire, Plaut. Poen. 4, 2, 22):
ne omnia dilabantur, si unum aliquod effugerit, Cic. Tusc. 4, 5, 10: praeclarissime constituta, respublica, id. Off. 2, 23, 80: res familiaris, id. ib. 2, 18, 64: divitiae, vis corporis, etc., Sall. J. 2, 2: res maxumae (opp. crescere), id. ib. 10, 6: omnis invidia, id. ib. 27, 2: tempus, i. e. to slip away, id. ib. 36, 4: vectigalia publica negligentiā, i. e. to fall into confusion, Liv. 33, 46 fin.: curae inter nova gaudia, to vanish, Ov. P. 4, 4, 21 et saep.: sunt alii plures fortasse, sed meā memoriā dilabuntur, vanish, Cic. Phil. 13, 5, 11.—2. Of time, to glide away, pass:
dilapso tempore, Sall. J. 36, 4.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
dī-lābor lapsus, ī, dep.,
to fall asunder, go to pieces, melt away, dissolve: glacies dilapsa: nix, L.: Volcanus (i. e. ignis), H.: Fibrenus, et divisus aequaliter rapideque dilapsus, flowing apart: ungula in quinos dilapsa unguīs, divided, O.: (Proteus) in aquas dilapsus abibit, melting, V.: dilabente aestu, retiring, Ta. — To move apart, flee, escape, scatter, disperse: exercitus dilabitur, S.: intellegebat (copias) dilapsuras, N.: ab signis, L.: vigiles e stationibus dilapsi, L.: in sua quemque dilabi tecta, L.—To fall to pieces, decay, tumble: (aedes) vetustate dilapsa, L.: cadavera tabo, V.: corpora foeda, O.: fax in cineres, H.—Fig., to go to decay, go to ruin, perish, be lost: male parta male dilabuntur, light come, light go, poët. ap. C.: ne omnia dilabantur, si unum aliquod effugerit: divitiae, S.: vectigalia publica negligentiā dilabebantur, L.: de meā memoriā, vanish: dilapso tempore, in the lapse of time, S.
Origins
From dis- + lābor.