verbfirst conjugation
dēnūntiō
dēnūntiō (present infinitive dēnūntiāre, perfect active dēnūntiāvī, supine dēnūntiātum)
Classical[deːˈnuːn.ti.oː]Ecclesiastical[deˈnun.t͡si.o]
Meaning
- to announce (officially)
Explōrātor absolvitur, sī perīculum dēnūntiāverit, etiam sī illī, quibus dēnūntiātur, cavēre nōluerint.
- to declare
- to summon
Latīnē defined in Latin in our graded readers
Conjugation conjugation 1
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dēnūntiō | dēnūntiābam | dēnūntiābō | dēnūntiāvī | dēnūntiāveram dēnūntiāram | dēnūntiāverō dēnūntiārō |
| 2nd sg. | dēnūntiās | dēnūntiābās | dēnūntiābis | dēnūntiāvistī dēnūntiāstī | dēnūntiāverās dēnūntiārās | dēnūntiāveris dēnūntiāris |
| 3rd sg. | dēnūntiat | dēnūntiābat | dēnūntiābit | dēnūntiāvit dēnūntiāt | dēnūntiāverat dēnūntiārat | dēnūntiāverit dēnūntiārit |
| 1st pl. | dēnūntiāmus | dēnūntiābāmus | dēnūntiābimus | dēnūntiāvimus dēnūntiāmus | dēnūntiāverāmus dēnūntiārāmus | dēnūntiāverimus dēnūntiārimus |
| 2nd pl. | dēnūntiātis | dēnūntiābātis | dēnūntiābitis | dēnūntiāvistis dēnūntiāstis | dēnūntiāverātis dēnūntiārātis | dēnūntiāveritis dēnūntiāritis |
| 3rd pl. | dēnūntiant | dēnūntiābant | dēnūntiābunt | dēnūntiāvērunt dēnūntiārunt, dēnūntiāvēre | dēnūntiāverant dēnūntiārant | dēnūntiāverint dēnūntiārint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | dēnūntiem | dēnūntiārem | dēnūntiāverim dēnūntiārim | dēnūntiāvissem dēnūntiāssem |
| 2nd sg. | dēnūntiēs | dēnūntiārēs | dēnūntiāverīs dēnūntiārīs | dēnūntiāvissēs dēnūntiāssēs |
| 3rd sg. | dēnūntiet | dēnūntiāret | dēnūntiāverit dēnūntiārit | dēnūntiāvisset dēnūntiāsset |
| 1st pl. | dēnūntiēmus | dēnūntiārēmus | dēnūntiāverīmus dēnūntiārīmus | dēnūntiāvissēmus dēnūntiāssēmus |
| 2nd pl. | dēnūntiētis | dēnūntiārētis | dēnūntiāverītis dēnūntiārītis | dēnūntiāvissētis dēnūntiāssētis |
| 3rd pl. | dēnūntient | dēnūntiārent | dēnūntiāverint dēnūntiārint | dēnūntiāvissent dēnūntiāssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | dēnūntior | dēnūntiābar | dēnūntiābor |
| 2nd sg. | dēnūntiāris dēnūntiāre | dēnūntiābāris dēnūntiābāre | dēnūntiāberis dēnūntiābere |
| 3rd sg. | dēnūntiātur | dēnūntiābātur | dēnūntiābitur |
| 1st pl. | dēnūntiāmur | dēnūntiābāmur | dēnūntiābimur |
| 2nd pl. | dēnūntiāminī | dēnūntiābāminī | dēnūntiābiminī |
| 3rd pl. | dēnūntiantur | dēnūntiābantur | dēnūntiābuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | dēnūntier | dēnūntiārer |
| 2nd sg. | dēnūntiēris dēnūntiēre | dēnūntiārēris dēnūntiārēre |
| 3rd sg. | dēnūntiētur | dēnūntiārētur |
| 1st pl. | dēnūntiēmur | dēnūntiārēmur |
| 2nd pl. | dēnūntiēminī | dēnūntiārēminī |
| 3rd pl. | dēnūntientur | dēnūntiārentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | dēnūntiā | dēnūntiāre |
| pres. 2nd pl. | dēnūntiāte | dēnūntiāminī |
| fut. 2nd sg. | dēnūntiātō | dēnūntiātor |
| fut. 3rd sg. | dēnūntiātō | dēnūntiātor |
| fut. 2nd pl. | dēnūntiātōte | — |
| fut. 3rd pl. | dēnūntiantō | dēnūntiantor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | dēnūntiāre | dēnūntiārī |
| perfect infinitive | dēnūntiāvisse dēnūntiāsse | dēnūntiātum esse |
| future infinitive | dēnūntiātūrum esse | dēnūntiātum īrī |
| present participle | dēnūntiāns | — |
| perfect participle | — | dēnūntiātus dēnūntiāta, dēnūntiātā, dēnūntiātae, dēnūntiātam, dēnūntiātārum, dēnūntiātās, dēnūntiātī, dēnūntiātōrum, dēnūntiātōs |
| future participle | dēnūntiātūrus dēnūntiātūra, dēnūntiātūrā, dēnūntiātūrae, dēnūntiātūram, dēnūntiātūrārum, dēnūntiātūrās, dēnūntiātūre, dēnūntiātūrī, dēnūntiātūrīs, dēnūntiātūrō, dēnūntiātūrōrum, dēnūntiātūrōs, dēnūntiātūrum | dēnūntiandus dēnūntianda, dēnūntiandā, dēnūntiandae, dēnūntiandam, dēnūntiandārum, dēnūntiandās, dēnūntiande, dēnūntiandīs, dēnūntiandōrum, dēnūntiandōs |
gerunddēnūntiandī, dēnūntiandō, dēnūntiandumsupinedēnūntiātum, dēnūntiātū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- bellum indīcere, denuntiare
- to make formal declaration of war.
- denuntiare bellum, caedem (Sest. 20. 46)
- to threaten war, carnage.
dē-nuntĭo (-cĭo), āvi, ātum, 1, v. a. Orig. t. t. in the lang. of pub. law, relig., and jurispr.,
I. to give an official intimation, to make an official announcement or declaration of one's intentions (by means of a messenger, herald, etc.); to announce, intimate, declare, = nuntiando declarare; and with a foll. ut or merely the subjunctive, to intimate, order, command (for syn. cf.: edico, indico, narro, nuntio, refero, defero, renuntio, enuntio, dico).
I. Prop.
A. Polit. lang.
(a). With acc.:
ut omne bellum, quod denuntiatum indictumque non esset, id injustum esse atque impium judicaretur, Cic. Rep. 2, 17; so with indictum, id. ib. 2, 23 fin. (Fragm. ap. Isid. Orig. 18, 1, 3); id. Off. 1, 11, 36; cf.: quos senatus ad denuntiandum bellum miserat, id. Fam. 12, 24: utrum paucorum ea denuntiata an universae civitatis essent, Liv. 24, 37 fin.—(b). With acc. and inf.:
quod sibi Caesar denuntiaret, se Aeduorum injurias non neglecturum, etc., Caes. B. G. 1, 36, 6: cum se scire quae fierent denuntiaret, id. ib. 5, 54; Liv. 45, 1 fin. et saep. —And with inf. alone: denuntiat centurionibus exsequi caedem, Tac. A. 11, 37.— (g). With ut or ne: Gaditanos denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte excederet Gadibus;
si id non fecisset, sibi consilium capturos, Caes. B. C. 2, 20, 3; cf. Liv. 7, 31: nationibus denuntiare, uti auxilia mittant, Caes. B. G. 6, 10; cf.: per vicos urbesque, ut commeatus expedirent, Liv. 44, 26: simul denuntiavit ut essent animi parati, Caes. B. C. 3, 86 fin.: cf.: dictator magistro equitum denuntiavit, ut sese loco teneret, neu, etc., Liv. 8, 30; and so with ne, id. 9, 36 fin.; Vulg. Act. 4, 18.—(d). With simp. subj.:
(legati) denuntient Gallicis populis, multitudinem suam domi contineant, Liv. 39, 54 fin.; cf. Suet. Calig. 55: (Alcibiades) denuntiavit his (militibus), qui in stationibus erant, observarent lumen, etc., Front. Strat. 3, 12, 1 al.—B. In relig. lang.
(a). With acc.:
quibus portentis magna populo Romano bella denuntiabantur, Cic. Div. 1, 43, 97: caedem Caesari evidentibus prodigiis, Suet. Caes. 81 init.; cf. id. Aug. 94; 96; Verg. A. 3, 366 al.—(b). With ut:
si quid tale acciderit, ut a deo denuntiatum videatur, ut exeamus e vita, Cic. Tusc. 1, 49, 118.—C. In jurid. lang.
(a). Alicui testimonium, to summon a witness:
si accusator voluerit testimonium eis denuntiare, Cic. Rosc. Am. 38, 110 (cf.: denuntiatio testimonii, id. Fl. 6, 14); so, testibus: quoniam duo genera sunt testium, aut voluntariorum aut eorum, quibus in judiciis publicis lege denuntiatur, Quint. 5, 7, 9; cf. ib. § 15; Plin. Ep. 6, 5, 2.—Absol.: non denuntiavi, Cic. Fl. 15, 35.—(b). To give notice of a suit or process, Dig. 5, 3, 20, § 6 fin.:
de isto fundo, Cic. Caecin., 32, 95: in foro denuntiat fundum illum suum esse, id. ib. 7, 19.—(g). Litem denuntiare, to summon for immediate trial (late Lat.), Symm. Ep. 10, 52; Aur. Vict. Caes. 16, 11.—
II. Transf. beyond the technical sphere, to announce, intimate, declare; to denounce, menace, threaten; with ut, or merely the subjunct., to intimate, order, command. —
A. Of personal subjects.
(a). With acc.:
ille inimicitias mihi denuntiavit, Cic. Phil. 5, 7, 19; cf.: populo Romano servitutem, id. ib. 5, 8, 21: proscriptionem, caedem, direptionem, id. Sest. 20, 46; cf. id. ib. 17 fin.; id. Mur. 24 fin. et saep.: oculis et aspectu vim tribuniciam, id. Agr. 2, 5, 13; id. Att. 13, 12, 3.—(b). With acc. and inf.:
Sex. Alfenus denuntiat, sese procuratorem esse, Cic. Quint. 6, 27; cf. id. Phil. 6, 3 (with testificor and ante praedico): cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet esse paratum denuntiaret, id. de Or. 1, 22, 103; id. Rep. 3, 11 fin. et saep.—(g). With a relative clause:
denuntiasti homo adulescens, quid de summa reipublicae sentires, Cic. Planc. 22.—(d). With ut: mihi Lupus noster subito denuntiavit, ut ad to scriberem, Cic. Fam. 11, 25.—(ε) With simple subjunctive, = moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, etc., Cic. Verr. 1, 12 fin.—(ζ) With de:
de isto fundo, Cic. Caecin. 32 fin.—(η) Absol.: monente et denuntiante te, Cic. Fam. 4, 3; id. Quint. 17. —B. Of subjects not personal, to give notice, make known, signify, indicate:
terra continens adventus hostium multis indiciis ante denuntiat, Cic. Rep. 2, 3: illa arma non periculum nobis sed praesidium denuntiant, id. Mil. 1, 3: si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt, etc., Plin. 18, 35, 78, § 344: caeruleus (color) pluviam denuntiat, igneus euros, Verg. G. 1, 453: hoc juncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant, Tac. G. 18 fin.: arbor statim pestem denuntians, Plin. 13, 22, 38, § 118.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
dē-nūntiō āvī, ātus, āre,
to announce, declare, denounce, menace, threaten, intimate, order, command: inimicitias mihi: populo R. servitutem: ab amico timor denuntiari solet?: sese procuratorem esse: eos cavendos esse: quid de summā rei p. sentires: mihi, ut ad te scriberem: ante denuntio, abstineant, etc.: venisset, si esset denuntiatum.—In public life, to announce, intimate, declare, pronounce, proclaim, direct, order, command: bellum, quod denuntiatum indictumque non esset: se non neglecturum, etc., Cs.: se scire quae fierent, Cs.: populo, Aemilium pugnasse, etc., L.: Gallonio, ut excederet Gadibus, gave orders, Cs.: per vicos urbīsque, ut commeatūs expedirent, L.: ei senatus, ne oppugnaret, etc.: venerant denuntiatum Fabio senatūs verbis, ne, etc., L.: Gallicis populis, multitudinem suam domi contineant, L.: centurionibus exsequi, Ta.—In religion, to portend, threaten, foretell, warn, direct: quibus portentis magna populo R. bella denuntiabantur: Celaeno tristīs denuntiat iras, V.: a deo denuntiatum, ut exeamus e vitā.—In law, to give formal notice: iudici: domum, to serve notice at the house: testimonium eis, summon them as witnesses: in iudicium, give notice to attend: fratres saltem ex hibe: ‘non denuntiavi,’ I have not summoned them: de isto fundo Caecinae, to serve notice of an action: in foro denuntiat fundum illum suum esse, makes claim.—Fig., of things, to give notice, make known, signify, indicate: terra adventūs hostium multis indiciis ante denuntiat: illa arma non periculum nobis denuntiant: Caeruleus (color) pluviam denuntiat, V.: hoc data arma denuntiant, Ta.
Origins
- Proto-Indo-European*de
- Proto-Indo-European*déh₁
- Proto-Italic*dē
- Latindēnūntiō
Latin dē- Latin nūntiō Latin dēnūntiō From dē- (“of, from”) + nūntiō (“to announce, report”).
Descendants
- Catalandenunciar
- Frenchdénoncer
- Italiandenunziare
- Italiandenunciare
- Romaniandenunța
- Portuguesedenunciar
- Spanishdenunciar
- Galiciandenunciar
- Siciliandinunziari
In English words that came into English from dēnūntiō
- denouncedēnūntiō
- denunciatedēnūntiātus