LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · femininefirst declension

cōnscientia

cōnscientia f (genitive cōnscientiae)
Classical[kõː.skiˈɛn.ti.a]Ecclesiastical[kon̠ʲ.ʃiˈɛn.t͡si.a]

Meaning

  1. knowledge shared with others, being in the know or privy to, joint knowledge; complicity
  2. knowledge within oneself, consciousness, inward feeling, awareness
    Aptissima omnīnō sunt, Scīpiō et Laelī, arma senectūtis artēs exercitātiōnēsque virtūtum, quae in omnī aetāte cultae, cum diū multumque vīxerīs, mīrificōs ecferunt frūctūs, nōn sōlum quia numquam dēserunt, nē extrēmō quidem tempore aetātis (quamquam id quidem maximum est), vērum etiam quia cōnscientiā bene actae vītae multōrumque bene factōrum recordātiō iūcundissima est.Altogether, Scipio and Laelius, the most effective weapons of old age are the principles and the constant practice of the virtues. When these have been cultivated throughout every stage of life — after one has lived a long and full life — they yield wonderful fruits. This is true not only because they never fail you, not even at the very end of life (though that is certainly of the highest importance), but also because the consciousness of a life well-spent and the memory of many good deeds is a source of the greatest possible joy.106 BCE – 43 BCE, Cicero, Cato Maior De Senectute 3.9
  3. knowledge within oneself of right or wrong; conscience; remorse

Declension

declension
formsingularplural
nominativecōnscientiacōnscientiae
genitivecōnscientiaecōnscientiārum
dativecōnscientiaecōnscientiīs
accusativecōnscientiamcōnscientiās
ablativecōnscientiācōnscientiīs
vocativecōnscientiacōnscientiae

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

conscientia recte factorum erigi
to congratulate oneself on one's clear conscience.
conscientia mala angi, excruciari
to be tormented by remorse.
conscientia morderi (Tusc. 4. 20. 45)
to be conscience-stricken.
conscientiae maleficiorum stimulant aliquem
his guilty conscience gives him no rest.
conscientia mala or peccatorum, culpae, sceleris, delicti
a guilty conscience.
conscientia recta, recte facti (factorum), virtutis, bene actae vitae, rectae voluntatis
a good conscience.

conscĭentĭa, ae, f. conscio,
I. a knowing of a thing together with another person, joint knowledge, consciousness (in good prose, and very freq.).
I. A joint knowledge of something, a being privy to, a knowing along with others, privity, cognizance, etc.
(a). With gen. subj.: omnium horum, Cic. Cat. 1, 1, 1; so, hominum, id. Fin. 2, 9, 28: plurium, Liv. 2, 54, 7: liberti unius, Tac. A. 6, 21; cf. Suet. Calig. 56 al.: generis humani, Tac. Agr. 2.—
(b). With gen. obj. (thus for the most part in Tac.): in conscientiam facinoris pauci asciti, Tac. H. 1, 25: facti, id. A. 2, 22: conjurationis, id. H. 1, 42: stupri, Dig. 48, 5, 29.—Plur.: consilia conscientiaeque ejus modi facinorum, Cic. Clu. 20, 56. —
(g). Absol.: non modo eos persequi, ad quos maxime culpa corrupti judicii, sed etiam illos, ad quos conscientiae contagio pertinebit, Cic. Verr. 2, 5, 71, § 183: qui non modo a facti verum etiam a conscientiae suspitione afuit, id. Cael. 10, 23: nocte perfugit Tanagram, suam conscientiam metuens, Liv. 33, 28, 10: simulare, Tac. A. 2, 40; 4, 3; cf. id. H. 1, 28; Curt. 7, 1, 31.—
II. Consciousness, knowledge, feeling, sense.
A. In gen. (rare).
(a). With gen.: unde haec illis tanta modestia, nisi a conscientiā virium et nostrarum et suarum? Liv. 8, 4, 10 (cf. γ); so, contracti culpā periculi, id. 3, 2, 11: suae infirmitatis, Quint. 1, 2, 10: rebellionis, Tac. A. 12, 31; cf. defectionis, id. Agr. 16: victoriae, id. ib. 27: unionum in somno quoque, Plin. 33, 3, 12, § 40: amissae fortunae, a recollection, Flor. 2, 12, 10: ipsa pulcherrimi facti, Cic. Phil. 2, 44, 114: officii mei benevolentiaeque, id. Fam. 3, 7, 6 fin.: scelerum tuorum, id. Pis. 17, 39; cf. Sall. C. 5, 7: peccatorum, Cic. Par. 5, 3, 40: culpae, Liv. 28, 19, 1 et saep.—In plur., Cic. Clu. 20, 56: te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum, id. Par. 2, 2, 18; cf. under B. 2.—*
(b). With de: satisfactionem ex nullà conscientiā de culpā proponere decrevi, Cat. ap. Sall. C. 35, 2; cf. conscius, I. δ—
(g). With rel.-clause (very rare): illi conscientia, quid abesset virium, detrectavere pugnam, Liv. 3, 60, 6; 28, 19, 5.—
(d). Absol.: ut nostram stabilem conscientiam contemnamus, aliorum errantem opinionem aucupemur, self-consciousness, Cic. Fin. 2, 22, 71: illud se tacere suam conscientiam non pati, Liv. 5, 25, 6: in veris quoque sufficit conscientia, consciousness, Quint. 11, 1, 17: sine hac quidem conscientiā ipsa illa ex tempore dicendi facultas inanem modo loquacitatem dabit, without this feeling, equiv. to without this persuasion, id. 10, 3, 2: quamvis capite defectionis ablato manebat plerisque militum conscientia, Tac. H. 1, 5.— So pregn., with ne, a conscientious fear, guilty fear, Tac. Agr. 42.—
B. In partic., a consciousness of right or wrong, the moral sense, conscience: magna vis est conscientiae ... in utramque partem, ut neque timeant qui nihil commiserint et poenam semper ante oculos versari putent qui peccarint, Cic. Mil. 23, 61; cf.: et virtutis et vitiorum grave ipsius conscientiae pondus, id. N. D. 3, 35, 85: bona conscientia turbam advocat, mala etiam in solitudine anxia atque sollicita est, Sen. Ep. 43, 5: ad purgandam publicam conscientiam, Just. 31, 4, 3: recta, a good conscience, Cic. Att. 13, 20, 4; cf. egregia, Liv. 29, 33, 9: bona, Cels. ap. Quint. 2, 15, 32; Quint. 6, 1, 33; 9, 2, 93; Tac. Agr. 1: optima, Plin. Ep. 1, 12, 3: salvā bonā conscientiā, Sen. Q. N. 4, praef. § 15: integra, Front. 1, 9, 3; Lact. 5, 19, 32: mala, a bad conscience, Sall. J. 62, 8; Quint. 12, 1, 3: infelix, id. 6, prooem. § 10.—*
b. Prov.: conscientia mille testes, Quint. 5, 11, 41.—
2. Sometimes absol. for a good, or for a bad conscience.
a. A good conscience: mea mihi conscientia pluris est quam omnium sermo, Cic. Att. 12, 28, 2; cf.: illud est hominis magni ... maximi aestimare conscientiam mentis suae, etc., id. Clu. 58, 159: in quibus ego nec dissentire a nostris salvā gratiā nec consentire salvā conscientiā possum, Sen. Ep. 117, 1: ad sacrificium integrā conscientiā venire, Lact. 5, 19, 32; Front. Strat. 1, 9, 3.—
b. A bad conscience: hunc tu quas conscientiae labes in animo censes habuisse? Cic. Off. 3, 21, 85; id. Cat. 2, 6, 13; id. Leg. 1, 14, 40; Sall. C. 15, 4; id. J. 35, 4; Quint. 5, 13, 46.—In the same sense: animi, Cic. Fin. 2, 16, 53; 2, 17, 54; id. Att. 13, 49 fin.; Caes. B. C. 3, 60; Phaedr. 3, prol. 47; and in plur.: suae (quemque) malae cogitationes conscientiaeque animi terrent, Cic. Rosc. Am. 24, 67.

Origins

From cōnsciēns (“conscious”) + -ia, a calque of Ancient Greek συνείδησις (suneídēsis).

Descendants
  • Catalanconsciència
  • Italiancoscienza
  • Frenchconsciencefrom Old French conscience
  • Englishconsciencefrom Old French conscience
  • Portugueseconsciência
  • Romanianconștiință
  • Spanishconsciencia
  • Spanishconciencia
  • GermanGewissenfrom Old High German giwizzanī
  • Friuliancussience

In English words that came into English from cōnscientia

  • consciencecōnscientia

Quick answers

What does cōnscientia mean in Latin?
cōnscientia, a noun, means “knowledge shared with others, being in the know or privy to, joint knowledge; complicity; knowledge within oneself, consciousness, inward feeling, awareness”.
What is the genitive of cōnscientia?
The genitive singular is cōnscientiae. cōnscientia is feminine, first declension.
How do you pronounce cōnscientia?
In classical Latin, [kõː.skiˈɛn.ti.a]; in ecclesiastical (church) Latin, [kon̠ʲ.ʃiˈɛn.t͡si.a].