noun · masculinefourth declension
comitātus
comitātus m (genitive comitātūs)
Classical[kɔ.mɪˈtaː.tʊs]Ecclesiastical[ko.miˈtaː.tus]
Meaning
- company or troop of soldiers
- an escort or attending multitude, especially an imperial escort or retinue
- combination, association
- county
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quī cum aliquō euntcomitātus -ūs (m) — in IVLIANVS I: Gallia, ch. 5
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | comitātus | comitātūs |
| genitive | comitātūs | comitātuum |
| dative | comitātuī | comitātibus |
| accusative | comitātum | comitātūs |
| ablative | comitātū | comitātibus |
| vocative | comitātus | comitātūs |
cŏmĭtātus, a, um, Part. and P. a., from comitor and comito; v. comitor.
cŏmĭtātus, ūs, m. comes.
I. An escort, an attending multitude, a train, retinue (in sing. and plur.).
A. In gen. (class.):
qui cum uxore veheretur in raedā muliebri et delicato ancillarum puerorumque comitatu, Cic. Mil. 10, 28: magno comitatu ingredi, id. Cat. 3, 2, 6: comitatum optimorum civium desero, id. Att. 8, 3, 2: praedonis improbissimi societas atque comitatus, Cic. Verr. 2, 5, 21, § 54; id. Fam. 6, 19, 1: Pompeius comitatu equitum triginta ad mare pervenit, Caes. B. C. 3, 96; Quint. 1, 2, 5; 7, 2, 45: iter modico comitatu ingressus est, Suet. Caes. 31; id. Aug. 98 et saep.; Verg. A. 12, 336.—* 3. Of abstr. objects:
pruna hordearia appellata a comitatu frugis ejus, i. e. because they ripen at the same time, Plin. 15, 13, 12, § 41; so, virgultorum, id. 17, 23, 35, § 211: quid tanto virtutum comitatu (opus est) si? etc., Cic. Fin. 2, 34, 111; id. Par. 2, 1, 16: utriusque causae, Plin. 18, 29, 69, § 283: ferre impetum vitiorum, tam magno comitatu venientium, Sen. Ep. 7, 6.—B. In partic., in the time of the empire, an imperial escort, retinue, court, suite, Tac. H. 2, 65; Plin. Pan. 20, 3; Dig. 49, 16, 13; Aus. Ep. 17; Symm. Ep. 8, 9; Aug. Ep. 129:
Osthanes exornatus comitatu Alexandri, honored with the right of attendance upon Alexander, Plin. 30, 1, 2, § 8; cf.: deici congressu et comitatu, Tac. A. 13, 46.—II. A company (without the accessory idea of attendance), a band, troop, crowd, swarm:
litterae, quaecumque erant in eo comitatu, etc., Cic. Cat. 3, 3, 6; Caes. B. C. 1, 48; 1, 51; 1, 54; Sall. C. 45, 1; Liv. 28, 22, 4; Suet. Tib. 6 al.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
comitātus adj. with comp.
P. of comito, attended, escorted, accompanied: parum, with few attendants: bene: puero ut uno esset comitatior, that his train was increased by, etc.
comitātus ūs, m
comitor, an escort, train, retinue, suite: delicatus ancillarum: proficisci cum magno comitatu: praedonis: equitum: gradūs ipse comitatus habet, Ta.: Irae Insidiaeque dei comitatus, V.—Fig.: quid tanto virtutum comitatu (opus est) si? etc. — A company, band, troop, crowd, swarm: Allobrogum comitatūs deprehendere, i. e. the Allobroges and their train, S.: magnum comitatum circumventum interficere, L.
Origins
- Proto-Indo-European*ḱe?
- Proto-Indo-European*ḱóm
- Proto-Italic*kom
- Proto-Italic*kom-
- Latincomitātus
Latin com- Proto-Indo-European *h₁ey- Proto-Indo-European *-ts Proto-Indo-European *-h₁its Proto-Italic *-its Latin -es Latin comes Proto-Indo-European *-h₂ Proto-Indo-European *-éh₂ Proto-Indo-European *-yéti Proto-Indo-European *-eh₂yéti Proto-Indo-European *-h₂tiinflu. Proto-Italic *-ājō Proto-Italic *-āō Latin -ō Latin comitor Proto-Indo-European *-tus Proto-Italic *-tus Latin -tus Latin comitatus From comitor + -tus (forming action nouns).
Descendants
- Catalancomtat
- Englishcountyfrom Old French conté
- Frenchcomtéfrom Old French conté
- Italianconteafrom Old French conté
- Italiancontado
- Occitancomtat
- Portuguesecondado
- Spanishcondado
- Englishcomitatus
- GermanKomitat