LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
adjectivefirst/second-declension adjective

cognātus1

cognātus (feminine cognāta, neuter cognātum)
Classical[kɔŋˈnaː.tʊs]Ecclesiastical[koɲˈɲaː.tus]

Meaning

  1. adjectiverelated by blood, kindred
    nam sicut beato Iob insultabant reges ita isti parentes et cognati eius et inridebant vitam eius dicentes (For as the kings insulted over holy Job: so his relations and kinsmen mocked at his life, saying:)4th century, St Jerome, Vulgate, Tobit 2:15
  2. adjectivebrother or sister; sibling
  3. adjectivefigurativelyrelated, connected, like, similar

In the readers how our graded readers gloss it

a kinsman
cognātus — in Seneca, ch. V

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Necessarius · Propinquus · Cognatus · Consanguineus · Affinis

1. Necessarius means any one to whom one is bound by a permanent connection, whether of an official kind, as collega, patronus, cliens, or of a private nature, as familiaris, amicus, like προσήκοντες; propinquus, any one to whom one is bound by a family connection, a relation, like ἀγχιστεῖς and ἔται, as a species of cognatus and consanguineus, related by blood; affinis, a relation by marriage, or in law, like κηδεστής. 2. Cognatio is the relationship by blood existing among members of the same family, like σύναιμος; consanguinitas, the relationship of nations by derivation from a common origin, like συγγενής. Cæs. B. G. vii. 32. Hominem summæ potentiæ et magnæ cognationis: comp. with i. 11. Ambarri necessarii et consanguinei Æquorum. Liv. vii. 9. Suet. Cl. 25. Justin, xviii. 5. (v. 179.)

Declension

singular
formmasculinefeminineneuter
nominativecognātuscognātacognātum
genitivecognātīcognātaecognātī
dativecognātōcognātaecognātō
accusativecognātumcognātamcognātum
ablativecognātōcognātācognātō
vocativecognātecognātacognātum
plural
formmasculinefeminineneuter
nominativecognātīcognātaecognāta
genitivecognātōrumcognātārumcognātōrum
dativecognātīscognātīscognātīs
accusativecognātōscognātāscognāta
ablativecognātīscognātīscognātīs
vocativecognātīcognātaecognāta

co-gnātus, a, um, adj. natus, nascor,
I. sprung from the same stock, related by blood, kindred; and subst.: cognātus, i, m., and cognāta, ae, f., a blood-relation, kinsman (on either the father's or the mother's side; a more comprehensive word than agnatus, q. v.; very freq. and class.).
1. Masc.: cognatus vester, Plaut. Poen. 5, 4, 86: propinqui atque cognati, Cic. Rosc. Am. 34, 96: amici cognatique alicujus, id. Caecin. 5, 15: cognati atque affines, id. post Red. ad Quir. 3, 6; Hor. S. 1, 9, 27 et saep.— Gen. plur.: cognatūm, Plaut. Am. 2, 2, 209. —With dat.: is mihi cognatus fuit, Ter. And. 5, 4, 23; id. Ad. 5, 8, 24.—
2. Fem.: amicae et cognatae, Ter. Hec. 4, 2, 16; id. Phorm. 2, 3, 6; 5, 3, 20.—With dat., Plaut. Poen. prol. 97: negat Phanium esse hanc sibi cognatam, Ter. Phorm. 2, 3, 5.—
B. Poet., of objects relating to kindred: rogi, Prop. 3 (4), 7, 10. latus, Ov. M. 9, 412: corpora, id. ib. 2, 663; 13, 615: pectora, id. ib. 6, 498: moenia, id. ib. 15, 451: cineres, Cat. 68, 98: urbes, Verg. A. 3, 502: sanguis, id. ib. 12, 29: acies (i. e. between Cœsar and Pompey), Luc. 1, 4 et saep.—
C. Transf.
1. Of animals: genus, Plin. 10, 3, 4, § 13.—
2. Of plants: arbores, Plin. 16, 10, 16, § 38.—
3. Of other things; so (acc. to Pythagorean notions) of the soul, kindr. with the Deity, Ov. M. 1, 81 (cf. Cic. Sen. 21, 78; id. N. D. 1, 32, 91; Lucr. 2, 991; Diog. Laert. 1, 28 al.).—Of Thebes: moenia cognata Baccho, Stat. Th. 1, 11.— Of beans, in allusion to the doctrine of transmigration: faba Pythagorae cognata, Hor. S. 2, 6, 63 al.—
II. Trop., kindred, related, connected, like, similar: nihil est tam cognatum mentibus nostris quam numeri ac voces, Cic. de Or. 3, 51, 197: (deus mundo) formam et maxime sibi cognatam et decoram dedit, id. Univ. 6 init.: gypsum calci, Plin. 36, 24, 59, § 182: vocabula, Hor. S. 2, 3, 280; cf. Quint. 1, 5, 49: qui (princeps) quod umquam claritudine eminuit, id veluti cognatum censet tuendum, Vell. 2, 130, 1.

Origins

  1. Proto-Indo-European*ḱe?
  2. Proto-Indo-European*ḱóm
  3. Proto-Italic*kom
  4. Proto-Italic*kom-
  5. Latincognātus

Proto-Indo-European *ǵenh₁- Proto-Indo-European *-tós Proto-Indo-European *ǵn̥h₁tós Proto-Italic *gnātos Latin gnātus Latin (g)nātus Latin cognātus From con- (“together”) + (g)nātus (“born”).

Learned borrowings
  • Catalancognat
  • Englishcognate
  • Frenchcognat
  • Portuguesecognato
  • Romaniancognat
  • Spanishcognado
  • Esperantokognato
  • Galiciancognado
  • Greekκουνιάδος
Occitano-Romance
  • Catalancunyat
  • Occitancunhat
  • Occitanconhat
Insular Romance
  • Sardinianconnadu
  • Sardinianconnatu
  • Sardinianconnau
Ibero-Romance
  • Portuguesecunhado
  • Spanishcuñado
  • Aragonesecunyau
  • Aragonesecunyato
  • Asturiancuñáu
  • Galiciancuñado
Balkan Romance
  • Romaniancumnat
  • Aromaniancumnat
  • Istro-Romaniancumnåt
  • Megleno-Romaniancumnat
Italo-Romance
  • Italiancognato
  • Siciliancugnatu
Dalmatian
  • unknowncomnut
North Italian
  • Emiliancugnà
  • Emiliancugnè
  • Emiliancugnèt
  • Friuliancugnât
  • Liguriancugnòu
  • Liguriancugnàu
  • Liguriancugnâ
  • Lombardcugnat
  • Piedmontesecugnà
  • Romagnolcugnèt
Gallo-Romance
  • Franco-Provençalcugnâ

In English words that came into English from cognātus

  • cognatecognātus
noun · masculinesecond declension
cognātus2
cognātus m (genitive cognātī, feminine cognāta)
Classical[kɔŋˈnaː.tʊs]Ecclesiastical[koɲˈɲaː.tus]

Meaning

  1. a male blood relation, blood relative, kinsman
    CRĪTŌ: Tum, is mihi cognātus fuit / quī eum recēpit.CRITO: [After the shipwreck], [the man] who took him in was a relative of mine.166 BCE, Publius Terentius Afer, Andria 926–927
  2. in plurala blood relative of any sex

Declension

declension
formsingularplural
nominativecognātuscognātī
genitivecognātīcognātōrum
dativecognātōcognātīs
accusativecognātumcognātōs
ablativecognātōcognātīs
vocativecognātecognātī

Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.

cognātus ī, m
1 cognatus, a kinsman, blood-relation: his proximus, T.: amici cognatique alcius: est tibi mater, Cognati? H.: cognatorum aliquis, Iu.

Origins

  1. Proto-Indo-European*ḱe?
  2. Proto-Indo-European*ḱóm
  3. Proto-Italic*kom
  4. Proto-Italic*kom-
  5. Latincognātus

Proto-Indo-European *ǵenh₁- Proto-Indo-European *-tós Proto-Indo-European *ǵn̥h₁tós Proto-Italic *gnātos Latin gnātus Latin (g)nātus Latin cognātus From con- (“together”) + (g)nātus (“born”).

Quick answers

What does cognātus mean in Latin?
cognātus, a adjective, means “related by blood, kindred; brother or sister; sibling”.
How do you pronounce cognātus?
In classical Latin, [kɔŋˈnaː.tʊs]; in ecclesiastical (church) Latin, [koɲˈɲaː.tus].
Where does cognātus come from?
Proto-Indo-European *ḱe? → Proto-Indo-European *ḱóm → Proto-Italic *kom → Proto-Italic *kom- → Latin cognātus.