adjectivethird-declension two-termination adjective
capitālis
capitālis (neuter capitāle, comparative capitālior)
Classical[ka.pɪˈtaː.lɪs]Ecclesiastical[ka.piˈtaː.lis]
Meaning
- relationaltwo terminationof the head or life
- two terminationdangerous, which concerns the life or death
- two terminationdeadly, mortal
- two terminationexcellent
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | capitālis | capitālis | capitāle |
| genitive | capitālis | capitālis | capitālis |
| dative | capitālī | capitālī | capitālī |
| accusative | capitālem | capitālem | capitāle |
| ablative | capitālī | capitālī | capitālī |
| vocative | capitālis | capitālis | capitāle |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | capitālēs | capitālēs | capitālia |
| genitive | capitālium | capitālium | capitālium |
| dative | capitālibus | capitālibus | capitālibus |
| accusative | capitālīs capitālēs | capitālīs capitālēs | capitālia |
| ablative | capitālibus | capitālibus | capitālibus |
| vocative | capitālēs | capitālēs | capitālia |
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- capitali odio dissidere ab aliquo (De Am. 1. 2)
- to be separated by a deadly hatred.
- accusare aliquem rei capitalis (rerum capitalium)
- to charge some one with a capital offence.
căpĭtālis, e, adj. caput.
I. Relating to or belonging to the head. In this signif. extant only in the subst. capital, a headdress of priests, Varr. L. L. 5, § 130 Müll.; but, capital linteum quoddam, quo in sacrificiis utebantur, Paul. ex Fest. p. 48 ib. —
II. Transf.
A. Relating to life, by which life is endangered, capital:
periculum, peril of life, Plaut. Trin. 4, 3, 81; id. Rud. 2, 3, 19: caedis, id. Most. 2, 2, 44: morbus, endangering life, dangerous, Gell. 16, 13, 5.—2. Esp. freq. as jurid. t. t. of those crimes which are punishable by death or by the loss of civil rights, capital, v. Dig. 21, 1, 23, § 2; 48, 1, 2:
accusare aliquem rei capitalis, of a capital crime, Cic. Verr. 2, 2, 28, § 68: qui in vinculis essent damnati rei capitalis, id. Sen. 12, 42: cui rei capitalis dies dicta sit, Liv. 3, 13, 4: reus rerum capitalium, Cic. Verr. 2, 2, 39, § 95: manifesti rerum capitalium, Sall. C. 52 fin.: rerum capitalium condemnati, id. ib. 36, 2: damnati, Tac. A. 1, 21 fin.: in rerum capitalium quaestionibus, Cic. Verr. 2, 2, 28, § 68: crimen, id. ib. 2, 5, 9, § 23; Tac. A. 3, 60: facinora, Cic. poët. N. D. 1, 6, 13; cf. flagitia, Ter. Ad. 4, 7, 5: maleficia, Dig. 48, 8, 18 pr.: judex rei capitalis, Quint. 7, 3, 33; Curt. 6, 8, 25; Cic. Dom. 30, 78: capitalium rerum vindices, Sall. C. 55 al.: fraudem admittere, Cic. Rab. Perd. 9, 26: causae, Quint. 8, 3, 14: judicia, id. 4, 1, 57: noxa, Liv. 3, 55, 5: poenā afficere aliquem, Suet. Caes. 48: condemnare, id. Dom. 14: animadversione punire, id. Aug. 24: supplicio incesta coërcere, id. Dom. 8: capitale nullum exemplum vindictae, Plin. 29, 1, 8, § 18: supplicium, Curt. 3, 2, 17: capitalis locus ubl si quid violatum. est, caput violatoris expiatur, Fest. p. 50: judicium trium virorum capitalium, who had charge of the prisons and of executions, Cic. Or. 46, 156; Liv. 39, 14, 10; 25, 1, 10; cf. id. 32, 26, 17; and the joke of Cic. Fam. 7, 13, 2.—Also subst.: căpĭtal (postAug. sometimes căpĭtāle, as also in poorer MSS. of earlier authors), plur. capitalia, a death (real or civil), banishment, etc., in consequence of crime: capital = facinus quod capitis poenā luitur, Fest. p. 37: capital κεφαλικὴ τιμωρία, Vet. Gloss. (a). Capital facere, Plaut. Men. 1, 1, 16; id. Merc. 3, 4, 26: scimus capital esse irascier, Lucil. ap. Non. p. 38, 17:
quique non paruerit capital esto, Cic. Leg. 2, 8, 21; id. Inv. 2, 31, 96: praesidio decedere apud Romanos capital esse, Liv. 24, 37, 9 Gronov.; Mel. 1, 9, 7 Tzschuck; Curt. 8, 4, 17; 8, 9, 34; Quint. 9, 2, 67: degredi viā capital leges fecere, Plin. 12, 14, 32, § 63; 10, 23, 31, § 62; Just. 2, 7, 8; Suet. Calig. 24 Oud. and Wolf; Sil. 13, 155; cf. Front. 4, 6, 3 Oud.—(g). Plur.:
capitalia: capitalia vindicanto, Cic. Leg. 3, 3, 6: capitalia ausi plerique, Liv. 26, 40, 17; Suet. Tib. 58.—b. Trop.:
inimicus, a mortal enemy, Plaut. Poen. 4, 2, 57: hostis, a deadly enemy, Cic. Cat. 2, 2, 3: adversarius, id. Fin. 4, 12, 31: odium, id. Lael. 1, 2: ira, Hor. S. 1, 7, 13: inimicitiae, Dig. 17, 1, 23, § 25: minae, Cod. 2, 20, 7: oratio, very pernicious, dangerous, Cic. Off. 2, 21, 73: capitalis et pestifer Antonii reditus, id. Phil. 4, 1, 3: totius autem injustitiae nulla capitalior quam eorum, etc., id. Off. 1, 13, 41: nulla capitalior pestis quam, etc., id. Sen. 12, 39.—B. That is at the head, chief, first in something, pre-eminent, distinguished (rare): capitale vocamus Ingenium sollers (as we often use capital), Ov. F. 3, 839:
Siculus ille (sc. Philistus) capitalis, creber, acutus, etc., a writer of the first rank, Cic. Q. Fr. 2, 11 (13), 4: jocus, a capital joke, Treb. XXX. Tyrann. 10. —Comp.: hoc autem erat capitalior, quod, etc., more important, Cic. Verr. 2, 2, 70, § 170.—Hence, adv.: căpĭtālĭter, mortally, capitally: lacessere, Plin. Ep. 1, 5, 4: odisse, mortally, Amm. 21, 16, 11.—Esp., 2. As judicial t. t., of punishments, capitally, so as to affect life or citizenship, Cod. Th. 3, 14, 1; Veg. Mil. 2, 22.
Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
capitālis e, adj. with comp.
caput, of the head, chief, foremost, pre - eminent, distinguished: Ingenium, O.: ille, a writer of the first rank: erat capitalior, quod, etc., more distinguished.—In law, of life, involving life, capital: accusare alquem rei capitalis, of a capital crime: cui rei capitalis dies dicta sit, L.: reus rerum capitalium: flagitia, T.: noxa, L.: iudicium trium virorum capitalium, who had charge of the prisons and of executions.—Fig., deadly, pernicious, irreconcilable, bitter: flagitia, outrageous, T.: hostis, a deadly enemy: ira, H.: oratio, dangerous: nulla capitalior pestis.
Origins
- Proto-Indo-European*kap-?
- Proto-Indo-European*kap-
- Proto-Indo-European*káput
- Proto-Italic*kaput
- Latincapitālis
Proto-Italic *-ālis Latin -ālis Latin capitālis From caput (“head”) + -ālis.
Gallo-Romance
- Frenchcheptelfrom Old French chatel
- Englishcattlefrom Old French chatel
- Englishchattelfrom Old French chatel
- Catalancabdal
- Catalancabal
- Catalan*capālis
- Occitancabdalfrom Old Occitan capdal
- Normancatelfrom Old French chatel
- Normanchatelfrom Old French chatel
- Dutchkachtelfrom Old French chatel
Borrowings
- Catalancapital
- Englishcapitalfrom Middle English capital
- Frenchcapital
- Portuguesecapital
- Romaniancapital
- Spanishcapital
- Aromaniancapitalj
- Asturiancapital
- Friuliancapitâl
- Galiciancapital
Insular Romance
- Sardiniancabidali
- Sardiniancapitali
- Sardiniancapitale
- Sardiniancaudali
Italo-Romance
- Italiancapitale
- GermanKapitalfrom Italian capitale
- GermanCapitalfrom Italian capitale
- Italiancapetale
- Corsicancapitali
- Indonesiankapitalfrom Italian capitale
- Yiddishקאַפּיטאַלfrom Italian capitale
- Piedmontesecapitalfrom Italian capitale
- Neapolitancapetale
- Neapolitancapitale
Ibero-Romance
- Spanishcaudalfrom Old Spanish cabdal
- Portuguesecaudalfrom Old Spanish cabdal
- Portuguesecabedal
- Aragonesecadal
- Asturiancaudalfrom Old Leonese cabdal
- Old Leonesecallares
North Italian
- Friuliancjavedâl
- Friuliančhavedâl
- Venetancavedal
In English words that came into English from capitālis
- capitalcapitālis
- cattlecapitāle
- capitalizecapitālis