callidus
Meaning
- adjectivewise, clever, ingenious
- adjectiveadroit, skilful, cunning, sly, crafty
- EcclesiasticalLatinMedieval Latinadjectivediscreet
Sapientia callidī est intellegere viam suam: et inprūdentiā stultōrum errāns.
The wisdom of a discreet man is to understand his way: and the imprudence of fools erreth. (Douay-Rheims trans., Challoner rev.: 1752 CE)c. 347 CE – 420 CE, Hieronymus, Vulgate Proverbs.14.8
Latīnē defined in Latin in our graded readers
astūtus, prūdēns dolīastūtus, vaferastūtus, cōnsiliī plēnusChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Astutus · Callidus · Vafer · Versutus
Astutus or in old Latin astus (from ἀκή, acuere), and callidus, denote cunning, more in an intellectual sense, as a mark of cleverness; astutus, indeed, acuteness in the invention and execution of a secret project, synonymous with solers; but callidus (from κάλλος), sharp-sightedness in judging of a complicated question of conduct, or worldly wisdom, as the consequence of a knowledge of mankind, and of intercourse with the world, synonymous with rerum peritus, as judicious, and, in its degenerate signification, crafty, like κερδαλέος; on the other hand, vafer and versutus denote cunning in a moral sense, as a mark of dishonesty, and, indeed, vafer (ὑφή), adroitness in introducing tricks, particularly in judicial affairs, as the tricks of a lawyer, like πανοῦργος; versutus (ἀρτυτός), versatility in dissimulation, and in the art of getting out of a scrape by some means or other; in opp. to simplex, Cic. Fin. iv. 25, like στροφαῖος. Plin. Ep. vii. 6. Juvenis ingeniosus, sed parum callidus. Cic. Brut. 48. Callidus, et in capiendo adversario versutus. (iii. 220.)
Sapiens · Prudens · Callidus · Scitus · Solers · Cordatus · Catus
1. Sapiens (from σήπω) is the person who chooses right objects, from ennobling views, and pursues them with quietness of mind; prudens and callidus denote the person who chooses right means, and regulates them with circumspection; prudentia is a natural judiciousness, pervading a man’s whole nature: calliditas, an acquired knowledge of the world and of men, gained by experience and practice. Cic. Fr. Scaur. 5. Hominis prudentis natura, callidi usu, doctrina eruditi. 2. Prudens is the person who has accurate practical views, in opp. to stultus; scitus, who has tact, mother-wit, and the faculty of combination; solers, who possesses practical genius and inventive power; cordatus, who has his head in the right place, in opp. to excors; catus, who discovers and knows secret means and ways. (v. 114.)
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | callidus callidulus | callida callidula | callidum callidulum |
| genitive | callidī callidulī | callidae callidulae | callidī callidulī |
| dative | callidō callidulō | callidae callidulae | callidō callidulō |
| accusative | callidum callidulum | callidam callidulam | callidum callidulum |
| ablative | callidō callidulō | callidā callidulā | callidō callidulō |
| vocative | callide callidule | callida callidula | callidum callidulum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | callidī callidulī | callidae callidulae | callida callidula |
| genitive | callidōrum callidulōrum | callidārum callidulārum | callidōrum callidulōrum |
| dative | callidīs callidulīs | callidīs callidulīs | callidīs callidulīs |
| accusative | callidōs callidulōs | callidās callidulās | callida callidula |
| ablative | callidīs callidulīs | callidīs callidulīs | callidīs callidulīs |
| vocative | callidī callidulī | callidae callidulae | callida callidula |
versutos eos appello, quorum celeriter mens versatur: callidos autem, quorum, tamquam manus opere, sic animus usu concalluit, Cic. N. D. 3, 10, 25. ad suum quaestum, callidus, Plaut. As. 1, 3, 34; id. Truc. 2, 4, 62 (cf. id. ib. 2, 5, 40: omnes homines ad suum quaestum callent); id. Ps. 2, 4, 35; id. Ep. 3, 3, 47; id. Poen. 1, 2, 25: callida Musa, Calliope, * Lucr. 6, 93: ego ut agitator callidus, priusquam ad fidem veniam, equos sustinebo, Cic. Ac. 2, 29, 94: natura nihil potest esse callidius, id. N. D. 2, 57, 142: Demosthene nec gravior exstitit quisquam nec callidior, nec temperatior, id. Or. 7, 23: juvenis parum callidus, Plin. Ep. 7, 6, 11: in disputando, Quint. 12, 2, 14.—In reference to art, excelling in art, skilful, Hor. S. 2, 3, 23 Heind.; 2, 7, 101; id. Ep. 1, 10, 26. —rei rusticae, Col. 2, 2, 1: rerum naturae, id. 7, 3, 12: rei militaris, Tac. H. 2, 32: temporum, id. A. 4, 33.—callidus Condere furto, Hor. C. 1, 10, 7; cf.: tuque testudo resonare septem Callida nervis, id. ib. 3, 11, 4; Pers. 1, 118.—inventum, Nep. Eum. 5, 4: junctura, Hor. A. P. 47.—itaque me malum esse oportet, callidum, astutum, Plaut. Am. 1, 1, 112: malum crudumque et callidum atque subdolum, id. Poen. 5, 2, 148; id. Pers. 4, 4, 70; id. Cist. 4, 2, 61: ego hominem callidiorem vidi neminem, Ter. Phorm. 4, 2, 1; id. And. 1, 2, 27; id. Eun. 5, 6, 10; Petr. 4, 2, 1: hi saepe versutos homines et callidos admirantes, malitiam sapientiam judicant, Cic. Off. 2, 3, 10 Beier; id. Caecin. 19, 55; cf. id. Off. 3, 13, 57; Quint. 6, 3, 96: homo luteus etiam callidus ac veterator esse vult, Cic. Verr. 2, 3, 14, § 35: gens non astuta nec callida, Tac. G. 22: ad fraudem callidi, Cic. Clu. 65, 183; cf. Plaut. As. 2, 1, 9: in disputando mire callidos, Quint. 12, 2, 14: amici accendendis offensionibus callidi, Tac. A. 2, 57.—doli, Plaut. Bacch. 4, 4, 4: consilium, Ter. And. 3, 4, 10: audacia, Cic. Clu. 65, 183: callida et malitiosa juris interpretatio, id. Off. 1, 10, 33: liberalitas, crafty, calculating, Nep. Att. 11, 3: malitia inimici, Liv. 38, 44, 1: cunctatio, Suet. Tib. 24: saevitia, id. Dom. 11.—merx, of a woman, Plaut. Cist. 4, 2, 61.—Hence, adv.: callĭdē (in both signiff. of the adj. freq. and class.). callide nosse aliquem, well, Plaut. As. 2, 2, 82: intellegere, Ter. And. 1, 2, 30: callide arguteque dicere, Cic. Or. 28, 98: dicere, id. de Or. 1, 20, 93: callide et perite versari, id. ib. 1, 11, 48: sine quo nihil satis caute, nihil satis callide agi posset, id. Caecin. 5, 15 al.—Comp., Tac. A. 6, 37.—Sup., Nep. Them. 1 fin.—callide et facete exordiri rem, Plaut. Pers. 4, 1, 7: accedere, Cic. Fl. 10, 22: occultare vitia sua, Sall. J. 15, 3: callide et cum astu confiteri aliquid, Gell. 12, 12, 1.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Proto-Indo-European *-éh₁ti Proto-Indo-European *-yeti Proto-Indo-European *-éh₁yeti Proto-Italic *-ējō Proto-Indo-European *-éh₁tiinflu. Proto-Italic *-ēō Latin -eō Latin calleō Proto-Indo-European *dʰeh₁-der. Proto-Italic *-iðos Latin -idus Latin callidus From calleō + -idus.
- Italiancallido
- Portuguesecálido
- Welshcall
In English words that came into English from callidus
- callidcallidus
- calliditycalliditas