noun · masculinethird declension
adiūtor
adiūtor m (genitive adiūtōris)
Classical[adˈjuː.tɔr]Ecclesiastical[adˈjuː.tor]
Meaning
- helper, assistant
- deputy
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | adiūtor | adiūtōrēs |
| genitive | adiūtōris | adiūtōrum |
| dative | adiūtōrī | adiūtōribus |
| accusative | adiūtōrem | adiūtōrēs |
| ablative | adiūtōre | adiūtōribus |
| vocative | adiūtor | adiūtōrēs |
adjūtor, ātus, 1, v. dep., i. q. adjuto, and also ante-class. (found in Pac., Afran., and Lucil.): adjutamini et defendite, Pac. ap. Non. 74, 2; Rib. Trag. Rel. p. 89; Pac. ap. Non. 477, 26: me adjutamini, Afran. ib.: magna adjutatus diu, Lucil. ib.
adjūtor, ōris, m. adjuvo,
I. one who helps, a helper, assistant, aider, promoter (class. through all periods).
I. In gen.:
hic adjutor meus et monitor et praemonstrator, Ter. Heaut. 5, 1, 2: ejus iracundiae, id. Ad. 1, 1, 66: ad hanc rem adjutorem dari, id. Phorm. 3, 3, 26: adjutores ad me restituendum multi fuerunt, Cic. Quint. 9: in psaltria hac emunda, Ter. Ad. 5, 9, 9: honoris, Cic. Fl. 1: ad praedam, id. Rose. Am. 2, 6; so id. de Or. 1, 59; id. Tusc. 1, 12: tibi venit adjutor, id. N. D. 1, 7: L. ille Torquatus auctor exstitit, id. Sull. 34; id. Off. 2, 15; 3, 33; id. Fin. 5, 30; id. Att. 8, 3; 9, 12; Caes. B. C. 1, 7; Sall. J. 82; Liv. 29, 1, 18: nolite dubitare libertatem consule adjutore defendere, with the aid of the consul, Cic. Leg. Agr. 16; and so often, Cic. Verr. 1, 155; id. Font. 44; id. Clu. 36; id. Mur. 84.—II. Esp., a common name of a military or civil officer, an aid, adjutant, assistant, deputy, secretary, etc.:
comites et adjutores negotiorum publicorum, Cic. Q. Fr. 1, 1, 3: dato adjutore Pharnabazo, Nep. Con. 4; so id. Chabr. 2; Liv. 33, 43; Suet. Aug. 39; id. Tib. 63; id. Calig. 26: rhetorum (i. e. hypodidascali), Quint. 2, 5, 3; Gell. 13, 9; and in the inscriptions in Orell. 3462, 3200 al.; under the emperors an officer of court, minister (v. Vell. 2, 127; cf. Suet. Calig. 26); usu. with ab and the word indicative of the office (v. ab fin.): adjutor a rationibus, Orell. Inscr. 32: a sacris, ib. 2847: a commentariis ornamentorum, ib. 2892.— Also with gen.: adjutor cornicularii, ib. 3517: haruspicum imperatoris, ib. 3420 al. —In scenic language, adjutor is the one who, by his part, sustains or assists the hero of the piece (πρωταγωνιστής), to which the class. passage, Cic. Div. in Caecil. 15, refers; cf. Heind. ad Hor. S. 1, 9, 46: in scena postquam solus constitit sine apparatu, nullis adjutoribus, with no subordinate actors, Phaedr. 5, 5, 14; Suet. Gramm. 18; Val. Max. 2, 4, no. 4.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
adiūtor ōris, m
adiuvo, a helper, assistant, confederate: alcuius honoris: cuius honori semper adiutor fuerit, Cs.: his adiutoribus in re gerendā uti: ad res gerendas, L.: quīs adiutoribus, and with their aid, S.—Esp., an aid, adjutant, assistant, deputy, secretary: dato adiutore Pharnabazo, N.—In the theatre, a secondary actor, support: in scenā constitit, nullis adiutoribus, with no subordinate actors, Ph. — Hence, fig.: haberes Magnum adiutorem, posset qui ferre secundas, H.
Origins
- Proto-Indo-European*h₂éd
- Proto-Italic*ad
- Proto-Italic*ad-
- Latinadiūtor
Latin iuvō Latin adiuvō Proto-Indo-European *-tōr Proto-Italic *-tōr Latin -tor Latin adiūtor From adiuvō (“help”, verb) + -tor (agent suffix).
Elsewhere
- Englishadjutor
- Frenchadjuteur
- Italianadiutore
- Portugueseadjutor
- Spanishadjutor
- Polishadiutor
Italo-Romance
- Italianaggiutore
- Italianaiutore
Balkano-Romance
- Romanianajutor