adjectivefirst/second-declension adjective
sūmptuōsus
sūmptuōsus (feminine sūmptuōsa, neuter sūmptuōsum, comparative sūmptuōsior)
Classical[suːmp.tuˈoː.sʊs]Ecclesiastical[sump.tuˈɔː.s̬us]
Meaning
- adjectiveVery expensive or costly
- adjectivesumptuous
- adjectivelavish, wasteful, extravagant
In the readers how our graded readers gloss it
costly
sūmptuōsus -a -um — in De Bello Gallico III
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | sūmptuōsus | sūmptuōsa | sūmptuōsum |
| genitive | sūmptuōsī | sūmptuōsae | sūmptuōsī |
| dative | sūmptuōsō | sūmptuōsae | sūmptuōsō |
| accusative | sūmptuōsum | sūmptuōsam | sūmptuōsum |
| ablative | sūmptuōsō | sūmptuōsā | sūmptuōsō |
| vocative | sūmptuōse | sūmptuōsa | sūmptuōsum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | sūmptuōsī | sūmptuōsae | sūmptuōsa |
| genitive | sūmptuōsōrum | sūmptuōsārum | sūmptuōsōrum |
| dative | sūmptuōsīs | sūmptuōsīs | sūmptuōsīs |
| accusative | sūmptuōsōs | sūmptuōsās | sūmptuōsa |
| ablative | sūmptuōsīs | sūmptuōsīs | sūmptuōsīs |
| vocative | sūmptuōsī | sūmptuōsae | sūmptuōsa |
sumptŭōsus, a, um, adj. 2. sumptus,
I. very expensive or costly.
I. Of things, that costs much, dear, expensive, sumptuous:
ager, Cato, R. R. 1, 6: cenae, Cic. Fam. 9, 23 fin.: hostia, Hor. C. 3, 23, 18: bellum, Liv. 45, 3: tutela, Plin. Ep. 2, 17, 4: dignitas, id. ib. 2, 4, 3: substructiones, id. ib.— Comp.: ludi sumptuosiores, Cic. Q. Fr. 3, 8, 6: cicercula, Col. 7, 3, 22.—Sup.: portum operis sumptuosissimi fecit, Suet. Ner. 9 fin.—II. Of persons, spending much, lavish, wasteful, extravagant, Plaut. Merc. 4, 2, 2:
mulier, Ter. Heaut. 2, 1, 15: domus, id. Ad. 4, 7, 42: aliquis, Varr. R. R. 2, 4, 3: homo, Cic. de Or. 2, 31, 135; id. Par. 6, 3, 49; Quint. 5, 10, 48: in libidines, Suet. Caes. 50: non ego sumptuosus sum, sed urbs ipsa magnas impensas exigit, Sen. Ep. 50, 3.—Adv.: sumptŭōsē, expensively, sumptuously: convivia lauta sumptuose facere, Cat. 47, 5; Suet. Claud. 16 fin.—Comp., Varr. R. R. 3, 17, 6: se sumptuosius jactare, Cic. Cat. 2, 9, 20: equos et canes emere sumptuosius, id. ib. 10, 39 (48), 2; Plin. Ep. 9, 12.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
sūmptuōsus adj. with comp.
2 sumptus, very expensive, costing much, dear, sumptuous : cenae: hostia, H.: bellum, L.: ludi sumptuosiores. —Of persons, given to expense, lavish, wasteful, extravagant : mulier, T.: homo.—Plur m . as subst, spendthrifts , Cu.
Origins
From sūmptus, sūmptu- (“cost, charge, expense”) + -ōsus (“-ful, -ly, -ous”), from sūmō (“to take”).
Descendants
- Italiansontuoso
- Englishsumptuousfrom Middle French sumptueux
- Frenchsomptueuxfrom Middle French sumptueux
- Portuguesesuntuoso
- Romaniansomptuos
- Spanishsuntuoso