noun · masculinefourth declension
mōtus
mōtus m (genitive mōtūs)
Classical[ˈmoː.tʊs]Ecclesiastical[ˈmɔː.tus]
Meaning
- a movement, motion
- broadlyan advance, progress
- figurativelya movement, operation, impulse, passion; disturbance; sensation; emotion
- figurativelya political movement, tumult, commotion, revolt, rebellion
Latīnē defined in Latin in our graded readers
movement; uprising
mōtus -ūs (m) — in De Bello Gallico III
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | mōtus | mōtūs |
| genitive | mōtūs | mōtuum |
| dative | mōtuī | mōtibus |
| accusative | mōtum | mōtūs |
| ablative | mōtū | mōtibus |
| vocative | mōtus | mōtūs |
mōtus, a, um, Part. and P. a., v. moveo
I. fin. B.
mōtus, ūs, m. moveo,
I. a moving, motion (freq. and class.).
I. Lit.
A. In gen.:
orbes, qui versantur contrario motu, Cic. Rep. 6, 17, 17: deus motum dedit caelo, id. Univ. 6: natura omnia ciens et agitans motibus et mutationibus suis, id. N. D. 3, 11, 27: motus astrorum ignoro, Juv. 3, 42.—Poet.: futuri, departure, Verg. A. 4, 297: sub Aurorae primos excedere motus, Luc. 4, 734: crebri terrae, i. e. earthquakes, Curt. 4, 4, 20; 8, 11, 2.—B. In partic., artistic movement, gesticulation, dancing:
haud indecoros motus more Tusco dabant, gesticulated, Liv. 7, 2: Ionici, dances, Hor. C. 3, 6, 21: Cereri dare motūs, to perform dances, dance, Verg. G 1, 350: palaestrici, the motions of wrestlers, Cic. Off. 1, 36, 130. —Of the gestures of an orator, Cic. Brut. 30, 116.—Of military movements, evolutions: ut ad motūs concursūsque essent leviores, Nep. Iph. 1, 4.—C. Transf., a stage in the growth of a plant:
tres esse motūs in vite, seu potius in surculo, naturales: unum quo germinet: alterum quo floreat: tertium quo maturescat, Col. 4, 28, 2.—II. Trop.
A. In gen., of the mind or heart, a movement, operation, impulse, emotion, affection, passion, agitation, disturbance (syn.:
affectus, perturbatio): cum semper agitetur animus, nec principium motus habeat, Cic. Sen. 21, 78: motūs animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri appetitūs, id. Off. 1, 36, 130: motūs animi nimii, i. e. perturbationes, id. ib. 1, 38, 136: mentis meae, id. Att. 3, 8, 4: animi motus et virtutis gloriam esse sempiternam, id. Sest. 68, 143: tres quae dulcem motum afferunt sensibus, sensation, id. Fin. 2, 3, 10: Manto, divino concita motu, impulse, inspiration, Ov. M. 6, 158.—B. In partic.
1. A political movement, sudden rising, tumult, commotion.
(a). In a good sense: Italiae magnificentissimus ille motus, Cic. pro Dom. 56, 142.—
(b). Rebellion, sedition:
omnes Catilinae motūs conatūsque prohibere, Cic. Cat. 2, 12, 26: motum afferre rei publicae, id. ib. 2, 2, 4: populi, id. de Or. 2, 48, 199: servilis, a rising of the slaves, insurrection, Liv. 39, 29: motum in re publicā non tantum impendere video, quantum tu aut vides, aut ad me consolandum affers, a change, alteration, Cic. Att. 3, 8, 3.—2. In rhet., a trope (= immutatio verborum, Cic.), Quint. 9, 1, 2; cf. id. 8, 5, 35.—
3. A motive (post-Aug.):
audisti consilii mei motūs, Plin. Ep. 3, 4, 9.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
mōtus adj.,
P. of moveo.
mōtus ūs, m
1 MV-, a moving, motion : caeli signorumque motūs: motūs astrorum ignoro, Iu.: futuri, departure , V.: crebri terrae, i. e. earthquakes , Cu.— Artistic movement, gesticulation, dancing : corporis: haud indecoros motūs more Tusco dabant, gesticulated , L.: Ionici, dances , H.: Cereri dare motūs, dance , V.: palaestrici, of wrestlers : celeri motu et difficili uti, gestures (of orators): instabilem motum habere, Cs.—Fig., a movement, change : motūs fortunae, Cs.— An impulse, emotion, affection, passion, agitation, disturbance, inspiration : motūs animorum duplices sunt: dulcem motum adferre sensibus, sensation : divino concita motu, O.— A political movement, sudden rising, tumult, commotion : in Apuliā motus erat, S.: repentini Galliae motūs, Cs.: Catilinae: servilis, insurrection , L.: in re p., change : civicus, H.
Origins
- Proto-Indo-European*m(y)ewh₁-
- Proto-Indo-European*m(y)owh₁éyeti
- Proto-Italic*moweō
- Latinmōtus
Proto-Indo-European *-tus Proto-Italic *-tus Latin -tus Latin mōtus From moveō + -tus (forming action nouns).
Borrowings
- Portuguesemoto
- Frenchmotile
- GermanMotilitätfrom French motile
- Englishmotilefrom French motile
- Italianmotilitàfrom French motile
- Spanishmotilidadfrom French motile
- Englishmotilityfrom French motile
- Portuguesemotilidadefrom French motile
- Romanianmotilitatefrom French motile
- Frenchmotilité
Italo-Romance
- Italianmoto
In English words that came into English from mōtus
- motivemotivum
- motilemōtus
- motificmōtus