verbfourth conjugation, impersonal in the passive
īnsāniō
īnsāniō (present infinitive īnsānīre, perfect active īnsānīvī or īnsāniī, supine īnsānītum)
Classical[ĩːˈsaː.ni.oː]Ecclesiastical[inˈsaː.ni.o]
Meaning
- impersonalto be insane
Nēmō enim ferē saltat sōbrius, nisi forte īnsānit.
Almost no one dances sober, unless perhaps he is insane.63 BCE, Cicero, Pro Murena 13Perfecto inde opere reliquum diei de imperatore sumendo sententiis decertant, nulli ex praesentibus satis fidentes: quem autem ab Roma posse exciri? Quem patrum aut plebis esse qui aut se tanto periculo sciens offerat aut cui ex iniuria insanientis exercitus causa recte committatur?
27 BCE – 25 BCE, Titus Livius, Ab urbe condita 7.39 - impersonalto rave; to act like a madman
Conjugation conjugation 4
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | īnsāniō | īnsāniēbam | īnsāniam | īnsānīvī īnsāniī | īnsānīveram īnsānieram | īnsānīverō īnsānierō |
| 2nd sg. | īnsānīs | īnsāniēbās | īnsāniēs | īnsānīvistī īnsāniistī, īnsānīstī | īnsānīverās īnsānierās | īnsānīveris īnsānieris |
| 3rd sg. | īnsānit | īnsāniēbat | īnsāniet | īnsānīvit īnsāniit | īnsānīverat īnsānierat | īnsānīverit īnsānierit |
| 1st pl. | īnsānīmus | īnsāniēbāmus | īnsāniēmus | īnsānīvimus īnsāniimus | īnsānīverāmus īnsānierāmus | īnsānīverimus īnsānierimus |
| 2nd pl. | īnsānītis | īnsāniēbātis | īnsāniētis | īnsānīvistis īnsāniistis | īnsānīverātis īnsānierātis | īnsānīveritis īnsānieritis |
| 3rd pl. | īnsāniunt | īnsāniēbant | īnsānient | īnsānīvērunt īnsānīvēre, īnsāniērunt, īnsāniēre | īnsānīverant īnsānierant | īnsānīverint īnsānierint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | īnsāniam | īnsānīrem | īnsānīverim īnsānierim | īnsānīvissem īnsāniissem |
| 2nd sg. | īnsāniās | īnsānīrēs | īnsānīverīs īnsānierīs | īnsānīvissēs īnsāniissēs |
| 3rd sg. | īnsāniat | īnsānīret | īnsānīverit īnsānierit | īnsānīvisset īnsāniisset |
| 1st pl. | īnsāniāmus | īnsānīrēmus | īnsānīverīmus īnsānierīmus | īnsānīvissēmus īnsāniissēmus |
| 2nd pl. | īnsāniātis | īnsānīrētis | īnsānīverītis īnsānierītis | īnsānīvissētis īnsāniissētis |
| 3rd pl. | īnsāniant | īnsānīrent | īnsānīverint īnsānierint | īnsānīvissent īnsāniissent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | — | — | — |
| 2nd sg. | — | — | — |
| 3rd sg. | īnsānītur | īnsāniēbātur | īnsāniētur |
| 1st pl. | — | — | — |
| 2nd pl. | — | — | — |
| 3rd pl. | — | — | — |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | — | — |
| 2nd sg. | — | — |
| 3rd sg. | īnsāniātur | īnsānīrētur |
| 1st pl. | — | — |
| 2nd pl. | — | — |
| 3rd pl. | — | — |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | īnsānī | — |
| pres. 2nd pl. | īnsānīte | — |
| fut. 2nd sg. | īnsānītō | — |
| fut. 3rd sg. | īnsānītō | īnsānītor |
| fut. 2nd pl. | īnsānītōte | — |
| fut. 3rd pl. | īnsāniuntō | — |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | īnsānīre | īnsānīrī |
| perfect infinitive | īnsānīvisse īnsāniisse, īnsānīsse | īnsānītum esse |
| future infinitive | īnsānītūrum esse | īnsānītum īrī |
| present participle | īnsāniēns | — |
| perfect participle | — | īnsānītum īnsānīta, īnsānītā, īnsānītae, īnsānītam, īnsānītārum, īnsānītās, īnsānītī, īnsānītōrum, īnsānītōs, īnsānītus |
| future participle | īnsānītūrus īnsānītūra, īnsānītūrā, īnsānītūrae, īnsānītūram, īnsānītūrārum, īnsānītūrās, īnsānītūre, īnsānītūrī, īnsānītūrīs, īnsānītūrō, īnsānītūrōrum, īnsānītūrōs, īnsānītūrum | īnsāniendum īnsāniundum, īnsānienda, īnsāniendā, īnsāniendae, īnsāniendam, īnsāniendārum, īnsāniendās, īnsāniende, īnsāniendīs, īnsāniendōrum, īnsāniendōs, īnsāniendus |
gerundīnsāniendī, īnsāniendō, īnsāniendumsupineīnsānītum, īnsānītū
insānĭo, īvi and ĭi, ītum (
I. imperf.:
insanibat, Ter. Phorm. 4, 3, 37), 4, v. n. insanus, to be of unsound mind (syn.: furo, deliro, desipio). I. Lit.
A. As a medic. t. t., to be mad, insane, of men, Cels. 3, 18, 66; 2, 7, 69 al.;
of animals, Plin. 27, 11, 76, § 101.—B. To be senseless, without reason, mad, insane:
insanire ex amore, Plaut. Merc. 2, 2, 53: homo insanibat (for insaniebat), Ter. Phorm. 4, 3, 37: usque eo est commotus, ut insanire omnibus ac furere videretur, Cic. Verr. 2, 4, 18, § 39: insanire tibi videris, quod, etc., id. Fam. 9, 21, 1: nisi ego insanio, id. Att. 7, 10: ex injuria, Ter. Ad. 2, 1, 43; Liv. 7, 39: cum ratione, Ter. Eun. 1, 1, 18: certa ratione modoque, Hor. S. 2, 3, 271. — II. Transf., to act like a madman, to rage, rave:
quid opus fuit hoc, hospes, sumptu tanto, nostra gratia? Insanivisti hercle, Plaut. Mil. 3, 1, 160: amavi equidem olim in adulescentia: Verum ad hoc exemplum numquam ut nunc insanio, id. Merc. 2, 1, 40: insanire libet quoniam tibi, Verg. E. 3, 36: manu, i. e. in battle, Stat. Th. 3, 668.— Of speech; dicendi genus. quod ... specie libertatis insanit, Quint. 12, 10, 73.—Of a rage for building, Auct. Her. 4, 50, 63.—(b). With acc.: errorem. Hor. S. 2, 3, 63:
sollemnia, id. Ep. 1, 1, 101: amores alicujus, to be madly in love with one, Prop. 2, 34, 25 (3, 32, 25 M.): hilarem insaniam insanire, Sen. Vit. Beat. 12. —(g). With in and acc.:
in libertinas, Hor. S. 1, 2, 49.— (d). With abl.:
qua me stultitia insanire putas? Hor. S. 2, 3, 302.—(ε) Pass. impers.: insanitur a patre, Sen. Contr. 2, 9.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
īnsāniō (imperf: īnsānībat, T.), īvī, ītus, īre
insanus, to be of unsound mind, be senseless, be without reason, be mad, rave: homo insanibat, T.: insanire omnibus videri: ex iniuriā insaniens exercitus, L.: cum ratione, with method, T.: certā ratione, H.—To be violent, be absurd, be extravagant, be wild: Insanire libet quoniam tibi, V.: Insaniens Bosporus, H.: errorem, H.: in libertinas, H.: quā me stultitiā insanire putas? H.: sollemnia, fashionably, H.: seros amores, Pr.
Origins
From īnsānus + -iō.