noun · femininefirst declension
īnsānia
īnsānia f (genitive īnsāniae)
Classical[ĩːˈsaː.ni.a]Ecclesiastical[inˈsaː.ni.a]
Meaning
- madness, insanity
“Et procul: ‘Ō miserī, quae tanta īnsānia, cīvēs?’” “And from a distance, [Laocoön exclaims]: ‘O poor citizens [of Troy], what madness [is] this?’” – Aeneas
29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 2.42
Declension
| form | singular | plural |
|---|---|---|
| nominative | īnsānia | īnsāniae |
| genitive | īnsāniae | īnsāniārum |
| dative | īnsāniae | īnsāniīs |
| accusative | īnsāniam | īnsāniās |
| ablative | īnsāniā | īnsāniīs |
| vocative | īnsānia | īnsāniae |
insānĭa, ae, f. insanus,
I. unsoundness of mind.
A. As a disease, madness, insanity, Cels. 3, 18, 2 sqq.—
B. As a personal quality, madness, frenzy, folly, senselessness:
nomen insaniae significat mentis aegrotationem et morbum, Cic. Tusc. 3, 4, 8: sanitatem animorum positam in tranquillitate quadam constantiaque censebant: his rebus mentem vacuam appellarunt insaniam, id. ib. 3, 4, 9: furorem esse rati sunt, mentis ad omnia caecitatem: quod cum majus esse videatur, quam insania, tamen ejusmodi est, ut furor in sapientem cadere possit, non possit insania, id. ib. 3, 4, 11: concupiscere aliquid ad insaniam, to madness, Cic. Verr. 2, 2, 35, § 87: favere alicui ad insaniam, Suet. Cal. 55: adigere ad insaniam, Ter. Ad. 1, 2, 31: scelerata belli, Verg. A. 7, 461: quae tanta insania, cives? id. ib. 2, 42: nudus agas, minus est insania turpis, Juv. 2, 71 al.—(b). Plur.:
hunc intem periae insaniaeque agitant senem, Plaut. Aul. 4, 4, 15: incideram in hominum pugnandi cupidorum insanias, Cic. Fam. 4, 1, 1. —II. Trop.
A. Madness, i. e. excess, extravagance in any thing:
villarum, Cic. Q. Fr. 3, 1, 2, § 5: libidinum, id. Sull. 25, 70: ut appareret, quam ab sano initio res in hanc insaniam venerit, Liv 7, 2, 13: mensarum, Plin. 13, 15, 29, § 91.— B. Of speech:
orationis, Cic. Brut. 82, 284.— C. Poetic enthusiasm, rapture, inspiration:
auditis? an me ludit amabilis Insania? Hor. C. 3, 4, 6.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
īnsānia ae, f
insanus, unsoundness of mind, madness, frenzy, folly, senselessness: haec ad insaniam concupiverat, madly: adigis me ad insaniam, T.: quae tanta insania, cives? V.: summa, H.: nudus agas, minus est insania turpis, Iu.: hominum pugnandi cupidorum insaniae.—Person.: trepido voltu, O.—Fig., madness, excess, extravagance: libidinum: quam ab sano initio res in hanc insaniam venerit, L.: mota vino, O.— Poetic enthusiasm, inspiration: amabilis, H.
Origins
Descendants
- Portuguesesanha
- Spanishsaña
- Galiciansaña