LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
verbfirst conjugation

exsultō

exsultō (present infinitive exsultāre, perfect active exsultāvī, supine exsultātum)
Classical[ɛksˈsʊɫ.toː]Ecclesiastical[eksˈsul.to]

Meaning

  1. to spring vigorously, leap or jump up
  2. to exult in, rejoice
  3. to revel
  4. to boast

Latīnē defined in Latin in our graded readers

Choosing the right word Döderlein's Latin Synonyms

Gaudere · Lætari · Hilaris · Alacer · Gestire · Exsultare

1. Gaudere (from γαῦρος) denotes joy as an inward state of mind, in opp. to dolor, like ἥδεσθαι; whereas lætari and hilarem esse, the utterance of joy. Tac. Hist. ii. 29. Ut valens processit, gaudium, miseratio, favor; versi in lætitiam . . . . laudantes gratantesque. 2. The lætus (from λιλαίομοι) shows his joy in a calm cheerfulness, which attests perfect satisfaction with the present, in opp. to mœstus, Tac. Ann. xv. 23; the hilaris (ἱλαρός) in awakened mirth, disposing to jest and laughter, in opp. to tristis; the alacer (ἀλκή) in energetic vivacity, evincing spirit and activity, in opp. to territus. Cic. Cœl. 28. The gaudens, the lætus, the hilaris, derive joy from a piece of good fortune; the alacer at the same time from employment and action. Cic. Divin. i. 33, 73. Equum alacrem lætus adspexit. Lætitia shows itself chiefly in an unwrinkled forehead, and a mouth curled for smiling; hilaritas, in eyes quickly moving, shining, and radiant with joy; alacritas, in eyes that roll, sparkle, and announce spirit. Sen. Ep. 116. Quantam serenitatem lætitia dat. Tac. Agr. 39. Fronte lætus, pectore anxius. Cic. Pis. 5. Te hilarioribus oculis quam solitus es intuente. 3. Gaudere and lætari denote a moderate; exsultare and gestire, and perhaps the antiquated word vitulari, a passionate, uncontrolled joy, as to exult and triumph; the gestiens (γηθεῖν) discovers this by an involuntary elevation of the whole being, sparkling eyes, inability to keep quiet, etc.; the exsultans, by a voluntary, full resignation of himself to joy, which displays itself, if not by skipping and jumping, at least by an indiscreet outbreak of joy, bordering on extravagance. 4. Jucundus denotes, like juvat me, a momentary excitement of joy; lætus, a more lasting state of joy; hence lætus is used as the stronger expression, in Plin. Ep. v. 12. Quam mihi a quocunque excoli jucundum, a te vero lætissimum est. (iii. 242.)

Conjugation conjugation 1

active indicative
formpresentimperfectfutureperfectpluperfectfut. perfect
1st sg.exsultōexsultābamexsultābōexsultāvīexsultāveramexsultāverō
exsultārō
2nd sg.exsultāsexsultābāsexsultābisexsultāvistī
exsultāstī
exsultāverās
exsultārās
exsultāveris
3rd sg.exsultatexsultābatexsultābitexsultāvitexsultāverat
exsultārat
exsultāverit
exsultārit
1st pl.exsultāmusexsultābāmusexsultābimusexsultāvimusexsultāverāmusexsultāverimus
exsultārimus
2nd pl.exsultātisexsultābātisexsultābitisexsultāvistis
exsultāstis
exsultāverātis
exsultārātis
exsultāveritis
exsultāritis
3rd pl.exsultantexsultābantexsultābuntexsultāvērunt
exsultāvēre, exsultārunt
exsultāverant
exsultārant
exsultāverint
exsultārint
active subjunctive
active subjunctive
formpresentimperfectperfectpluperfect
1st sg.exsultemexsultāremexsultāverim
exsultārim
exsultāvissem
exsultāssem
2nd sg.exsultēsexsultārēsexsultāverīsexsultāvissēs
exsultāssēs
3rd sg.exsultetexsultāretexsultāverit
exsultārit
exsultāvisset
exsultāsset
1st pl.exsultēmusexsultārēmusexsultāverīmus
exsultārīmus
exsultāvissēmus
exsultāssēmus
2nd pl.exsultētisexsultārētisexsultāverītis
exsultārītis
exsultāvissētis
exsultāssētis
3rd pl.exsultentexsultārentexsultāverint
exsultārint
exsultāvissent
exsultāssent
passive indicative
passive indicative
formpresentimperfectfuture
1st sg.exsultorexsultābarexsultābor
2nd sg.exsultāris
exsultāre
exsultābāris
exsultābāre
exsultāberis
exsultābere
3rd sg.exsultāturexsultābāturexsultābitur
1st pl.exsultāmurexsultābāmurexsultābimur
2nd pl.exsultāminīexsultābāminīexsultābiminī
3rd pl.exsultanturexsultābanturexsultābuntur
passive subjunctive
passive subjunctive
formpresentimperfect
1st sg.exsulterexsultārer
2nd sg.exsultēris
exsultēre
exsultārēris
exsultārēre
3rd sg.exsultēturexsultārētur
1st pl.exsultēmurexsultārēmur
2nd pl.exsultēminīexsultārēminī
3rd pl.exsultenturexsultārentur
imperative
imperative
formactivepassive
pres. 2nd sg.exsultāexsultāre
pres. 2nd pl.exsultāteexsultāminī
fut. 2nd sg.exsultātōexsultātor
fut. 3rd sg.exsultātōexsultātor
fut. 2nd pl.exsultātōte—
fut. 3rd pl.exsultantōexsultantor
infinitives & participles
infinitives & participles
formactivepassive
present infinitiveexsultāreexsultārī
perfect infinitiveexsultāvisse
exsultāsse
exsultātum esse
future infinitiveexsultātūrum esseexsultātum īrī
present participleexsultāns—
perfect participle—exsultātus
exsultāta, exsultātā, exsultātae, exsultātam, exsultātārum, exsultātās, exsultātī, exsultātōrum, exsultātōs
future participleexsultātūrus
exsultātūra, exsultātūrā, exsultātūrae, exsultātūram, exsultātūrārum, exsultātūrās, exsultātūre, exsultātūrī, exsultātūrīs, exsultātūrō, exsultātūrōrum, exsultātūrōs, exsultātūrum
exsultandus
exsultanda, exsultandā, exsultandae, exsultandam, exsultandārum, exsultandās, exsultande, exsultandīs, exsultandōrum, exsultandōs
gerundexsultandī, exsultandō, exsultandumsupineexsultātum, exsultātū

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

gaudio, laetitia exsultare
to utter cries of joy.

exsulto (exult-), āvi, ātum, 1,
I. v. freq. n. [id.], to spring vigorously, to leap or jump up (class.; esp. in the trop. signif.).
I. Lit.: equi ferocitate exsultantes, Cic. Off. 1, 26, 90: equi, Nep. Eum. 5: exsultantes loligines, Cic. Div. 2, 70, 145: pisciculi, id. Fragm. ap. Non. 66, 1: pecora exsultantia, Plin. 18, 35, 88, § 364: taurus in herba, Ov. M. 2, 864; cf. id. ib. 11, 79: (curetes) in numerum exsultant, i. e. dance, Lucr. 2, 631.—
B. Of inanimate subjects: sanguis emicat exsultans alte, Lucr. 2, 195: pila exsultat, Sen. Q. N. 6, 10 fin.: exsultant aestu latices, Verg. A. 7, 464; cf. Plin. 31, 10, 46, § 114: exsultant vada atque aestu miscentur harenae, Verg. A. 3, 557: glaebae, Plin. 18, 19, 49, § 179: densiores circa pampini exsultant, spring up, i. e. come up, grow up, id. 17, 22, 35, § 180: breves (syllabae) si continuantur, exsultant, to skip, hop, Quint. 9, 4, 91.—
II. Trop.
A. In gen., to gambol about, move freely, expatiate: hic (in pectore) exsultat pavor ac metus, riot, gambol, Lucr. 3, 141: cum sit campus, in quo exsultare possit oratio, Cic. Ac. 2, 35, 112; cf.: in reliquis (orationibus) exsultavit audacius (Demosthenes), id. Or. 8, 26: assurgendi exsultandique in laudando licentia, Quint. 2, 2, 9: solidos novus exsultabis in actus, will undertake with alacrity, Stat. S. 4, 4, 38.—
B. In partic., to exult, rejoice exceedingly; to run riot, to revel; to vaunt, boast: exsultantem te et praefidentem tibi repriment legum habenae, Poët. ap. Cic. de Or. 3, 41, 166; cf.: rex ille (Tarquinius) victoriis divitiisque subnixus, exsultabat insolentiā, id. Rep. 2, 25; and: exsultasse populum insolentiā libertatis, id. ib. 1, 40: exsultare eam (partem animi) in somno immoderateque jactari, id. Div. 1, 29, 60: exsultare voluptate, id. Fragm. ap. Non. 301, 7 (Rep. 3, 36 ed. Mos.): laetitiā, id. Clu. 5, 14; id. Tusc. 5, 6, 16 (with temere gestiens); id. Att. 15, 21, 1; Liv. 27, 2, 2: gaudio, Cic. Phil. 2, 27, 66: victoriā, id. Rosc. Am. 6, 16; cf. successu, Verg. A. 2, 386: gestis, Tac. Agr. 8: vana spe, Quint. 6, 4, 17 et saep.: in ruinis alicujus, Cic. Balb. 26, 58: in omni crudelitate, id. Fragm. ap. Non. 300, 26 (Rep. 2, 41 ed. Mos.): Graeci exsultant, quod, etc., id. Att. 6, 1, 15: dum histrio in cubiculum principis exsultaverit (= ἐξορχήσαιτο, Gronov.), Tac. A. 11, 28 (al. insultaverit).—Absol.: illa theatra (i. e. spectatores) exsultant, Cic. Leg. 2, 15, 39 Mos. N. cr.: furorem exsultantem reprimere, id. Sest. 44, 95; cf.: exsultantem laetitiam comprimere, id. Top. 22, 86: laus in qua maxime ceterorum exsultat oratio, id. Fin. 1, 16, 54.—Hence, ex-sultans (exult-), antis, P. a. *
A. (Acc. to I. B. fin.) Of short syllables, skipping, hopping: paululum morae damus inter ultimum ac proximum verbum ... alioqui sit exsultantissimum et trimetri finis, Quint. 9, 4, 108.—
B. (Acc. to II. B.)
1. Boastful, vain-glorious: turbati aut exsultantis animi motus, Tac. H. 1, 17.—
2. Of an orator or an oration, diffuse, prolix: fiunt pro grandibus tumidi ... laetis corrupti, compositis exsultantes, Quint. 10, 2, 16; cf. id. 12, 10, 12; 8, 3, 56; 9, 4, 69 (with remissae); 10, 4, 1: Cicero supra modum exsultans et superfluens, Tac. Dial. 18.— Hence, * Adv.: exsultanter, diffusely, at large; only comp.: quae hilarius et quasi exsultantius scripsi, Plin. Ep. 3, 18, 10.

Origins

  1. Proto-Indo-European*h₁éǵʰ
  2. Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
  3. Proto-Italic*eks
  4. Latinexsultō

Latin ex- Latin saliō Proto-Indo-European *-tós Proto-Italic *-tos Latin -tus Proto-Indo-European *-h₂ Proto-Indo-European *-éh₂ Proto-Indo-European *-yéti Proto-Indo-European *-eh₂yéti Proto-Indo-European *-h₂tiinflu. Proto-Italic *-ājō Proto-Italic *-āō Latin -ō Latin -tō Latin saltō Latin exsultō From ex- + saltō (“to jump, dance”).

Descendants
  • Catalanexultar
  • Englishexult
  • Frenchexulter
  • Italianesultare
  • Occitanexultar
  • Portugueseexultar
  • Romanianexulta
  • Spanishexultar
  • Galicianexultar
  • Piedmonteseesulté

In English words that came into English from exsultō

  • exultexsultō
  • exultationexsultatio
  • exultantexsultāns

Quick answers

What does exsultō mean in Latin?
exsultō, a verb, means “to spring vigorously, leap or jump up; to exult in, rejoice; to revel”.
What are the principal parts of exsultō?
exsultō, exsultāre, exsultāvī, exsultātum (first conjugation).
How do you pronounce exsultō?
In classical Latin, [ɛksˈsʊɫ.toː]; in ecclesiastical (church) Latin, [eksˈsul.to].
Where does exsultō come from?
Proto-Indo-European *h₁éǵʰ → Proto-Indo-European *h₁éǵʰs → Proto-Italic *eks → Latin exsultō.
Which English words come from exsultō?
English words that go back to Latin exsultō include exult, exultant and exultation.