noxius
Meaning
- adjectivehurtful, harmful, injurious, noxious.
- adjectiveguilty, culpable, criminal, delinquent.
Latīnē defined in Latin in our graded readers
quī nocetChoosing the right word Döderlein's Latin Synonyms
Culpa · Noxia · Noxius · Nocens · Sons
1. Culpa (κολάψαι) denotes guilt as the state of one who has to answer for an injury, peccatum, delictum, maleficium, scelus, flagitium, or nefas; hence a responsibility, and, consequently, a rational being is supposed, in opp. to casus, Cic. Att. xi. 9. Vell. P. ii. 118, or to necessitas, Suet. Cl. 15; whereas noxia, as the state of one who has caused an injury, and can therefore be applied to any that is capable of producing an effect, in opp. to innocentia. Liv. iii. 42, 2. Illa modo in ducibus culpa, quod ut odio essent civibus fecerant; alia omnis penes milites noxia erat. Cic. Marc. 13. Etsi aliqua culpa tenemur erroris humani, a scelere certe liberati sumus; and Ovid, Trist. iv. 1, 23. Et culpam in facto, non scelus esse meo, coll. 4, 37; hence culpa is used as a general expression for every kind of fault, and especially for a fault of the lighter sort, as delictum. 2. Culpa and noxia suppose an injurious action; but vitium (from αὐάτη, ἄτη) merely an action or quality deserving censure, and also an undeserved natural defect. 3. Nocens, innocens, denote guilt, or absence of guilt, in a specified case, with regard to a single action; but noxius, innoxius, together with the poetical words nocuus, innocuus, relate to the nature and character in general. Plaut. Capt. iii. 5, 7. Decet innocentem servum atque innoxium confidentem esse; that is, a servant who knows himself guiltless of some particular action, and who, in general, does nothing wrong. 4. Noxius denotes a guilty person only physically, as the author and cause of an injury, like βλαβερός; but sons (ὀνοτός) morally and juridically, as one condemned, or worthy of condemnation, like θῶος. (ii. 152.)
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | noxius | noxia | noxium |
| genitive | noxiī | noxiae | noxiī |
| dative | noxiō | noxiae | noxiō |
| accusative | noxium | noxiam | noxium |
| ablative | noxiō | noxiā | noxiō |
| vocative | noxie | noxia | noxium |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | noxiī | noxiae | noxia |
| genitive | noxiōrum | noxiārum | noxiōrum |
| dative | noxiīs | noxiīs | noxiīs |
| accusative | noxiōs | noxiās | noxia |
| ablative | noxiīs | noxiīs | noxiīs |
| vocative | noxiī | noxiae | noxia |
MAGISTRATVS NECOBEDIENTEM ET NOXIVM CIVEM MVLTA COERCETO, Cic. Leg. 3, 3, 6 (araneus) aculeo noxius, Plin. 9, 48, 72, § 155: afflatus maris (opp. utiles), id. 17, 4, 2, § 24: tela, Ov. Tr. 5, 10, 22: terrae halitus, Quint. 7, 2, 3: lingua, Mart. 2, 61, 7: aves, rapacious, id. 10, 5, 12: crimina, Verg. A. 7, 326. —urges quasi pro noxio, Plaut. Merc. 4, 3, 25: nobilitas, Sall. J. 42: qui citati non affuerant, noxios judicavit, Liv. 39, 41: corda, Ov. M. 10, 351: omnibus omnium rerum noxior, Sen. Clem. 1, 13, 2: reducto comā capite, ceu noxii solent, culprits, criminals (esp. those condemned to be thrown to wild beasts), Suet. Vit. 17; id. Calig. 27; id. Claud. 34; id. Ner. 12.—Falisci, eodem noxii crimine, Liv. 7, 20, 9. —noxius conjurationis, Tac. A. 5, 11: facinoris, Dig. 29, 5, 3, § 12.— Esp. as subst.: noxĭa, ae, f., hurt, harm, damage, injury (class.; syn. noxa). in re incipiundā ad defendendam noxiam, Ter. Phorm. 1, 4, 48: si ab eo fides sibi data esset, haud futurum noxiae futurum, Liv. 8, 18, 4: sive ullius eorum quos oderat noxia, id. 41, 23, 14: veneficiorum noxia, Plin. 21, 17, 68, § 108: vini, id. 14, 16, 19, § 100.—noxa est corpus, quod nocuit id est servus: noxia ipsum maleficium, veluti furtum, damnum, rapina, injuria, Just. Inst. 4, 8, 1: Tranioni remitte, quaeso, hanc noxiam causā meā, Plaut. Most. 5, 2, 47: manufestum teneo in noxiā, id. Merc. 4, 3, 31: noxiā carere, id. Bacch. 4, 9, 87: noxiis vacuum esse, id. Merc. 5, 4, 23: in noxiā esse, id. ib. 4, 3, 30: amicum castigare ob meritam noxiam, id. Trin. 1, 1, 1 and 4: quod in minimis noxiis et in his levioribus peccatis id primum quaeritur, quae causa maleficii fuerit, Cic. Rosc. Am. 22, 62: si qua clades incidisset, desertori magis, quam deserto noxiae fore, the blame would fall on, Liv. 10, 19: metum prorsus et noxiam conscientiae pro foedere haberi, fear and guilt served the participants as an agreement, i. e. brought them to an agreement, Tac. A. 6, 4. —Hence, adv.: noxĭē (post-class.), injuriously, perniciously: multos petulca confoderat, Sulp. Sev. Dial. 2, 9; Aug. Conf. 1, 7.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
Origins
Proto-Indo-European *neḱ-der. Latin nox(a) Latin -ius Latin noxius From nox(a) (“injury; damage”) + -ius (adjective-building suffix).
- Englishnoxious
- Italiannoxio
- Portuguesenóxio