verbfirst conjugation
expiō
expiō (present infinitive expiāre, perfect active expiāvī, supine expiātum)
Classical[ˈɛk.spi.oː]Ecclesiastical[ˈɛk.spi.o]
Meaning
- to make amends or atonement for a crime or a criminal; atone for, expiate, purge by sacrifice; repair, appease
- to punish, avenge
- to avert
Latīnē defined in Latin in our graded readers
Conjugation conjugation 1
| form | present | imperfect | future | perfect | pluperfect | fut. perfect |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | expiō | expiābam | expiābō | expiāvī | expiāveram | expiāverō expiārō |
| 2nd sg. | expiās | expiābās | expiābis | expiāvistī expiāstī | expiāverās expiārās | expiāveris |
| 3rd sg. | expiat | expiābat | expiābit | expiāvit | expiāverat expiārat | expiāverit expiārit |
| 1st pl. | expiāmus | expiābāmus | expiābimus | expiāvimus | expiāverāmus | expiāverimus expiārimus |
| 2nd pl. | expiātis | expiābātis | expiābitis | expiāvistis expiāstis | expiāverātis expiārātis | expiāveritis expiāritis |
| 3rd pl. | expiant | expiābant | expiābunt | expiāvērunt expiāvēre, expiārunt | expiāverant expiārant | expiāverint expiārint |
active subjunctive
| form | present | imperfect | perfect | pluperfect |
|---|---|---|---|---|
| 1st sg. | expiem | expiārem | expiāverim expiārim | expiāvissem expiāssem |
| 2nd sg. | expiēs | expiārēs | expiāverīs | expiāvissēs expiāssēs |
| 3rd sg. | expiet | expiāret | expiāverit expiārit | expiāvisset expiāsset |
| 1st pl. | expiēmus | expiārēmus | expiāverīmus expiārīmus | expiāvissēmus expiāssēmus |
| 2nd pl. | expiētis | expiārētis | expiāverītis expiārītis | expiāvissētis expiāssētis |
| 3rd pl. | expient | expiārent | expiāverint expiārint | expiāvissent expiāssent |
passive indicative
| form | present | imperfect | future |
|---|---|---|---|
| 1st sg. | expior | expiābar | expiābor |
| 2nd sg. | expiāris expiāre | expiābāris expiābāre | expiāberis expiābere |
| 3rd sg. | expiātur | expiābātur | expiābitur |
| 1st pl. | expiāmur | expiābāmur | expiābimur |
| 2nd pl. | expiāminī | expiābāminī | expiābiminī |
| 3rd pl. | expiantur | expiābantur | expiābuntur |
passive subjunctive
| form | present | imperfect |
|---|---|---|
| 1st sg. | expier | expiārer |
| 2nd sg. | expiēris expiēre | expiārēris expiārēre |
| 3rd sg. | expiētur | expiārētur |
| 1st pl. | expiēmur | expiārēmur |
| 2nd pl. | expiēminī | expiārēminī |
| 3rd pl. | expientur | expiārentur |
imperative
| form | active | passive |
|---|---|---|
| pres. 2nd sg. | expiā | expiāre |
| pres. 2nd pl. | expiāte | expiāminī |
| fut. 2nd sg. | expiātō | expiātor |
| fut. 3rd sg. | expiātō | expiātor |
| fut. 2nd pl. | expiātōte | — |
| fut. 3rd pl. | expiantō | expiantor |
infinitives & participles
| form | active | passive |
|---|---|---|
| present infinitive | expiāre | expiārī |
| perfect infinitive | expiāvisse expiāsse | expiātum esse |
| future infinitive | expiātūrum esse | expiātum īrī |
| present participle | expiāns | — |
| perfect participle | — | expiātus expiāta, expiātā, expiātae, expiātam, expiātārum, expiātās, expiātī, expiātōrum, expiātōs |
| future participle | expiātūrus expiātūra, expiātūrā, expiātūrae, expiātūram, expiātūrārum, expiātūrās, expiātūre, expiātūrī, expiātūrīs, expiātūrō, expiātūrōrum, expiātūrōs, expiātūrum | expiandus expianda, expiandā, expiandae, expiandam, expiandārum, expiandās, expiande, expiandīs, expiandōrum, expiandōs |
gerundexpiandī, expiandō, expiandumsupineexpiātum, expiātū
Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book
- scelus supplicio expiare
- to expiate a crime by punishment.
- manes expiare (Pis. 7. 16)
- to appease the manes, make sacrifice for departed souls.
ex-pĭo, āvi, ātum, 1, v. a.,
I. to make satisfaction, amends, atonement for a crime or a criminal; to purify any thing defiled with crime; to atone for, to expiate, purge by sacrifice (freq. and class.; syn.: pio, lustro, placo, paco).
I. Relig. t. t.
A. Lit.:
SACRVM COMMISSVM QVOD NEQVE EXPIARI POTERIT, IMPIE COMMISSVM ESTO: QVOD EXPIARI POTERIT, PVBLICI SACERDOTES EXPIANTO, Cic. Leg. 2, 9, 21: scelus, Hor. C. 1, 2, 29; cf.: tua scelera di immortales in nostros milites expiaverunt, i. e. have avenged, Cic. Pis. 35, 85: in iis sine illius suffimentis expiati sumus, id. Leg. 1, 14, 40; cf.: imperatum patri, ut filium expiaret pecunia publica, Liv. 1, 26, 12: aliquem, Plaut. Most. 2, 2, 34: puerum lustralibus salivis, Pers. 2, 33: quae violata sunt, expiabuntur, Cic. Att. 1, 17, 7; cf.: expiandum forum Romanum a nefarii sceleris vestigiis, id. Rab. Perd. 4, 11; id. Phil. 1, 12, 30.—B. To avert an omen or sign, i. e. to prevent the evil indicated by it:
quae di significent, quemadmodum ea procurentur atque expientur, Cic. Div. 2, 63, 139: prodigia quae neque hostiis neque votis piare fas habet gens superstitioni obnoxia, Tac. H. 5, 13 init.: arma nondum expiatis uncta cruoribus, Hor. C. 2, 1, 5: dira detestatio nulla expiatur victima, id. Epod. 5, 90 et saep.—II. Transf., beyond the relig. sphere.
A. To atone for, make amends for, repair, make good:
haec superioris aetatis exempla expiata Saturnini atque Gracchorum casibus docet, Caes. B. C. 1, 7, 5: malam potentiam servili supplicio, Tac. H. 4, 11: legatorum injurias regisque caedem, Liv. 1, 14, 3: errorem, Plin. Ep. 8, 10, 1 et saep.: incommodum virtute, Caes. B. G. 5, 52 fin.: cladem victoriis, Flor. 1, 12.—B. To appease (very rare):
a me etiam poenas expetistis, quibus conjuratorum manes mortuorum expiaretis, Cic. Pis. 7, 16: tutelam navis, Petr. 105: iram, Sen. Oet. 857.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
ex-piō āvī, ātus, āre.—In religion,
to make amends for, atone for, purify, expiate, purge by sacrifice: tua scelera in nostros milites, i. e. avenge: filium pecuniā publicā, L.: quae violata sunt, expiabuntur: arma Nondum expiatis uncta cruoribus, H.—To avert, destroy the force of (an omen or curse): quem ad modum ea expientur: prodigium, L.: dira detestatio Nullā expiatur victimā, H.—To make amends for, repair, make good, compensate: superioris aetatis exempla Gracchorum casibus, Cs.: legatorum iniurias, L.
Origins
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰ
- Proto-Indo-European*h₁éǵʰs
- Proto-Italic*eks
- Latinexpiō
Latin ex- Proto-Indo-European *pewH- Proto-Italic *pīos Proto-Indo-European *-h₂ Proto-Indo-European *-éh₂ Proto-Indo-European *-yéti Proto-Indo-European *-eh₂yéti Proto-Indo-European *-h₂tiinflu. Proto-Italic *-ājō Proto-Italic *-āō Proto-Italic *pīāō Latin piō Latin expiō From ex- (“out of, from”) + piō (“appease; expiate; avenge”).
Descendants
- Catalanexpiar
- Englishexpiate
- Frenchexpier
- Italianespiare
- Spanishexpiar