adjectivefirst/second-declension adjective
nitidus
nitidus (feminine nitida, neuter nitidum, comparative nitidior, superlative nitidissimus)
Classical[ˈnɪ.tɪ.dʊs]Ecclesiastical[ˈniː.ti.dus]
nitide sg. voc. m.
Meaning
- adjectiveshining, polished, glittering
- adjectivehandsome, beautiful, good-looking
- adjectivehealthy-looking, well conditioned
- adjectivesleek, plump
Horace, Q. Horatii Flacci Satiræ. The Satires of Horace, in Philip Francis, A Poetical Translation of the Works of Horace, With the Original Text, vol. 2, 1749, publ. by A. Millar, page 178, line 214. Si quis lecticâ nitidam geſtare amet agnam;
If any person should take a delight to carry about with him in his sedan a pretty lambkin - adjectiveblooming, fertile
- adjectivecultivated, refined
- Late Latinadjectivepure, clean
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | nitidus nitidulus | nitida nitidula | nitidum nitidulum |
| genitive | nitidī nitidulī | nitidae nitidulae | nitidī nitidulī |
| dative | nitidō nitidulō | nitidae nitidulae | nitidō nitidulō |
| accusative | nitidum nitidulum | nitidam nitidulam | nitidum nitidulum |
| ablative | nitidō nitidulō | nitidā nitidulā | nitidō nitidulō |
| vocative | nitide nitidule | nitida nitidula | nitidum nitidulum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | nitidī nitidulī | nitidae nitidulae | nitida nitidula |
| genitive | nitidōrum nitidulōrum | nitidārum nitidulārum | nitidōrum nitidulōrum |
| dative | nitidīs nitidulīs | nitidīs nitidulīs | nitidīs nitidulīs |
| accusative | nitidōs nitidulōs | nitidās nitidulās | nitida nitidula |
| ablative | nitidīs nitidulīs | nitidīs nitidulīs | nitidīs nitidulīs |
| vocative | nitidī nitidulī | nitidae nitidulae | nitida nitidula |
nĭtĭdus, a, um, adj. niteo,
I. shining, glittering, bright, polished, clear (class.; syn.: splendidus, lautus).
I. Lit.:
facite, sultis, nitidae ut aedes meae sint, Plaut. Stich. 1, 2, 8: in picturis alios horrida, inculta ... contra alios nitida, laeta delectant, Cic. Or. 11, 36: nitidus juventā (anguis), Verg. G. 3, 437: caesaries, id. ib. 4, 337: caput solis, id. ib. 1, 467: ebur, Ov. M. 2, 3: aries nitidissimus auro, id. F. 3, 867: aether, Val. Fl. 3, 467: pisces, with gleaming scales, Ov. M. 1, 74: cujus turbavit nitidos exstinctus passer ocellos, Juv. 6, 8.—B. Transf.
1. Of animals, sleek, plump, fat:
jumenta, Nep. Eum. 5, 6.—2. Of persons, well-conditioned, well-favored, healthy-looking:
me pinguem et nitidum bene curatā cute vises, Hor. Ep. 1, 4, 15.—So, nitidis sensibus haurire aliquid, with fresh, unblunted, unsated senses, Claud. Cons. Mall. Theod. 193.—3. Good-looking, handsome, beautiful, neat, elegant, spruce, trim:
nimis nitida femina, Plaut. Mil. 4, 2, 12; id. Aul. 3, 6, 4: quos pexo capillo nitidos videtis, Cic. Cat. 2, 10, 22: ex nitido fit rusticus, Hor. Ep. 1, 7, 83: villae, id. ib. 1, 15, 46: nitidioris vitae instrumenta, Plin. 13, 16, 30, § 100.—4. Of fields and plants, blooming, fertile, luxuriant:
nitidae fruges arbustaque laeta, Lucr. 2, 594: campi nitidissimi viridissimique, Cic. Verr. 2, 3, 18, § 47: nitidissima arboris pars, Plin. 17, 14, 24, § 104. —Poet.: nitidissimus annus, rich, fertile, Ov. F. 5, 265.—5. Of the wrestling ring, in allusion to the oil with which the wrestlers' bodies were anointed: palaestrae, Mart. 4, 8, 5.—
II. Trop., cultivated, polished, refined:
nitidum quoddam genus verborum et laetum, Cic. de Or. 1, 18, 81: verba nitidiora, id. Part. 5, 17: Isocrates nitidus et comptus, Quint. 10, 1, 79: Messala, id. 1, 7, 35: oratio, id. 8, 3, 18; 49; orator, id. 12, 10, 78: nitida et curata vox, id. 11, 3, 26: hilares nitidique vocantur, Juv. 11, 178: vita nitidior, Plin. 13, 16, 30, § 100.—Hence, adv.: nĭtĭdē, splendidly, brightly, beautifully, magnificently: ut nitide nitet, Plaut. Truc. 2, 4, 3: cenare nitide, id. Cas. 3, 6, 19; cf. id. Cist. 1, 1, 11.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
nitidus adj. with comp. and sup.
cf. niteo, shining, glittering, bright, polished, clear : nitidus iuventā (of the serpent that has shed its skin), V.: aries nitidissimus auro, O.: pisces, with gleaming scales , O.: ocelli, Iu.—Of animals, sleek, plump, in good condition, well-favored, blooming : iumenta, N.: quos pexo capillo nitidos videtis: ex nitido fit rusticus, H.: vacca, O.: campi nitidissimi: nitidissimus annus, rich , O.—Fig., cultivated, polished, refined : verba nitidiora: hilares nitidique vocantur, Iu.
Origins
From niteō (“to shine”) + -idus. The extended sense of 'pure, clean' (first attested in Marcellus Empiricus, ca. 400 CE) survives in the Gallo- and Italo-Romance descendants of the word.
Borrowings
- Catalannítid
- Englishnitid
- Frenchnitide
- Italiannitido
- Portuguesenítido
- Spanishnítido
- Galiciannítido
- Siciliannìtitu
Gallo-Romance
- Catalannèdeufrom Old Catalan nèdeu
- Catalannèdiofrom Old Catalan nèdeu
- Catalannèdolfrom Old Catalan nèdeu
- Catalannedofrom Old Catalan nèdeu
- Old Occitannede
- Old Occitannedas
Insular Romance
- Sardinianinnitu
- Sardinianinnidu
- Sardinianindidu
- Sardinianbinnidu
Balkano-Romance
- Romanianneted
Ibero-Romance
- Portuguesenédiofrom Old Galician-Portuguese nedio
- Asturiannidiu
- Asturianñidiu
- Leonesenidiu
- Galiciannidiofrom Old Galician-Portuguese nedio
- Old Spanishnidio
Rhaeto-Romance
- Ladinnët
- Ladinnëidi
- Romanshneidi
- Romanshnaidi
Gallo-Italic
- Lombardnédi
Elsewhere
- Vulgar Latin*nittus