adjectivefirst/second-declension adjective
imprōvīsus
imprōvīsus (feminine imprōvīsa, neuter imprōvīsum)
Classical[ɪm.proːˈwiː.sʊs]Ecclesiastical[im.proˈviː.s̬us]
Meaning
- adjectiveunforeseen, unexpected
- adjectivesudden
Declension
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | imprōvīsus | imprōvīsa inprōvīsa | imprōvīsum inprōvīsum |
| genitive | imprōvīsī inprōvīsī | imprōvīsae inprōvīsae | imprōvīsī inprōvīsī |
| dative | imprōvīsō inprōvīsō | imprōvīsae inprōvīsae | imprōvīsō inprōvīsō |
| accusative | imprōvīsum inprōvīsum | imprōvīsam inprōvīsam | imprōvīsum inprōvīsum |
| ablative | imprōvīsō inprōvīsō | imprōvīsā inprōvīsā | imprōvīsō inprōvīsō |
| vocative | imprōvīse inprōvīse | imprōvīsa inprōvīsa | imprōvīsum inprōvīsum |
| form | masculine | feminine | neuter |
|---|---|---|---|
| nominative | imprōvīsī inprōvīsī | imprōvīsae inprōvīsae | imprōvīsa inprōvīsa |
| genitive | imprōvīsōrum inprōvīsōrum | imprōvīsārum inprōvīsārum | imprōvīsōrum inprōvīsōrum |
| dative | imprōvīsīs inprōvīsīs | imprōvīsīs inprōvīsīs | imprōvīsīs inprōvīsīs |
| accusative | imprōvīsōs inprōvīsōs | imprōvīsās inprōvīsās | imprōvīsa inprōvīsa |
| ablative | imprōvīsīs inprōvīsīs | imprōvīsīs inprōvīsīs | imprōvīsīs inprōvīsīs |
| vocative | imprōvīsī inprōvīsī | imprōvīsae inprōvīsae | imprōvīsa inprōvīsa |
imprōvīsus (inpr-), a, um, adj. 2. in-provisus,
I. not foreseen, unforeseen, unexpected (class.):
sapienti nihil improvisum accidere potest, nihil inopinatum, nihil omnino novum, Cic. Tusc. 4, 15, 37; Cic. Verr. 2, 2, 28, § 69; id. de Or. 1, 22, 103: unde iste amor tam improvisus ac tam repentinus? id. Agr. 2, 22, 60: cum tot bella subito atque improvisa nascantur, id. Font. 15, 32: mala, id. Tusc. 3, 14, 30: improvisior pestis, Tac. A. 2, 47: castella munita improviso adventu capta, Cic. Fam. 2, 10, 3: pericula, id. Mur. 27, 55: vis leti, Hor. C. 2, 13, 19: species, id. Ep. 1, 6, 11: pelagoque remenso Improvisi aderunt, Verg. A. 2, 182: cunctisque repente Improvisus ait, id. ib. 1, 595. —II. As subst.: imprōvīsum, i, n., that which is unforeseen, an emergency:
dux sibi delectos retinuerat ad improvisa, Tac. H. 5, 16.—Mostly in abl., with de, adverbially, unexpectedly, suddenly: quasi de improviso respice ad eum, Ter. And. 2, 5, 6; cf. Trabea ap. Cic. Tusc. 4, 31, 67; Cic. Rosc. Am. 52, 151; cf. also Caes. B. C. 2, 6, 3: de improviso, Ter. And. 2, 2, 23; id. Heaut. 2, 3, 40; id. Ad. 3, 3, 53; 4, 4, 1; id. Phorm. 5, 6, 44; Caes. B. G. 2, 3, 1; 5, 22, 1; 5, 39, 1; 6, 3, 1 et saep. — Less freq. with ex: ex improviso filiam inveni meam, Plaut. Rud. 4, 5, 2; Cic. Verr. 2, 1, 43, § 112.— Hence, adv., in two forms, imprōvīso (class.) and imprōvīsē (post-class.), on a sudden, unexpectedly: improviso filiam inveni (for which, shortly before: ex improviso filiam inveni), Plaut. Rud. 4, 5, 6: sane homini praeter opinionem improviso incidi, Cic. Verr. 2, 2, 74, § 182: improviso eos in castra irrupisse, id. Div. 1, 24, 50: tantum adest boni improviso, Plaut. As. 2, 2, 44: cum mihi nihil improviso evenisset, Cic. Rep. 1, 4; id. Att. 15, 1, A, 1: scalae improviso, subitusque apparuit ignis, Verg. A. 12, 576; 8, 524: improvise necans incautos morte suprema, Tert. poët. adv. Marc. 2, 12.Charlton Lewis's shorter dictionary for students: the same scholarship in plain, modern definitions.
imprōvīsus (in-pr-) adj.
with comp, not foreseen, unforeseen, unexpected: malum, S.: sapienti nihil improvisum accidere potest: pupilli calamitas: adventus: vis leti, H.: Improvisi aderunt, V.: anguis, concealed, V.: quo improvisior pestis fuit, Ta.—As subst n., in the phrases, de improviso and ex improviso, unexpectedly, on a sudden: Quasi de improviso respice ad eum, T.: accessit ex improviso aliud incommodum, Cs.: ecce ex inproviso Iugurtha, etc., S.
Origins
- Proto-Indo-European*né
- Proto-Indo-European*n̥-
- Proto-Italic*n̥-
- Latinimprōvīsus
Proto-Indo-European *per-der.? Proto-Indo-European *per-der.? Proto-Indo-European *pér Proto-Indo-European *-o Proto-Indo-European *pró Proto-Indo-European *pro- Proto-Italic *pro- Latin prō- Proto-Indo-European *widtós Proto-Italic *wissos Latin vīsus Latin prōvīsus Latin imprōvīsus From in- + prōvīsus.
Descendants
- Catalanimprovís
- Italianimprovviso
- Portugueseimproviso
- Spanishimproviso