LATIN DICTIONARYLexicon Latīnum
noun · masculinesecond declension

dolus

dolus m (genitive dolī)
Classical[ˈdɔ.ɫʊs]Ecclesiastical[ˈdɔː.lus]
№ 701 of the 1,000 commonest wordsMille Verba core vocabulary

Meaning

  1. masculinedeception, deceit, fraud, guile, treachery, trickery
    SĪMŌ: Ego dūdum nōn nihil veritūs sum, Dāve, abs tē, nē facerēs idem quod volgus servōrum solet dolīs: ut mē dēlūderēsSIMO: For a long time, I have feared not a little from you, Davus, lest you do the same thing that the common run of slaves usually does with their trickery: that you would deceive me just because my son is in love.166 BCE, Publius Terentius Afer, Andria 582–584
    Nec latuēre dolī frātrem Iūnōnis et īrae.Nor did the deceit and wrath of Juno escape her brother.29 BCE – 19 BCE, Vergilius, Aeneis 1.130
  2. masculineevil intent; malice; wrongdoing (with a view to the consequences)
  3. masculinedevice, artifice, stratagem, trap

Latīnē defined in Latin in our graded readers

fraus occulta; dolō, nōn vī.
dolus -ī m — in Mille Verba, Basilica et Iūs

Declension

declension
formsingularplural
nominativedolusdolī
genitivedolīdolōrum
dativedolōdolīs
accusativedolumdolōs
ablativedolōdolīs
vocativedoledolī

Phrases from Meissner's Latin Phrase-Book

per dolum (B. G. 4. 13)
by craft.
dolis et fallaciis (Sall. Cat. 11. 2)
by the aid of fraud and lies.

dŏlus, i, m. Sanscr. dal-bhas, deceit; Gr. δόλος, cunning, δέλεαρ, bait. Orig.,
I. a device, artifice; hence, evil intent, wrongdoing with a view to the consequences (opp. culpa, negligence; cf. also: fallacia, fraus, astutia, calliditas).—In the older, and esp. the jurid. lang.: dolus malus, a standing expression for guile, fraud, deceit: doli vocabulum nunc tantum in malis utimur, apud antiquos etiam in bonis rebus utebatur. Unde adhuc dicimus Sine dolo malo, nimirum quia solebat dici et bonus, Paul. ex Fest. p. 69, 10 Müll.: in quibus ipsis (formulis) cum ex eo (sc. Aquillio) quaereretur, quid esset dolus malus? respondebat; cum esset aliud simulatum, aliud actum, Cic. Off. 3, 14, 60; cf. id. Top. 9 fin.; and id. N. D. 3, 30: Labeo sic definit: Dolum malum esse omnem calliditatem, fallaciam, machinationem ad circumveniendum, fallendum, decipiendum alterum adhibitam, Dig. 4, 3, 1; so, dolus malus, acc. to Cic. Off. 3, 15, 61; 3, 24; id. Fl. 30, 74; id. Att. 1, 1, 3: dolo malo instipulari, Plaut. Rud. 5, 3, 25; in a pub. law formula in Liv. 1, 24 fin.; and 38, 11; Ter. Eun. 3, 3, 9 Don.; Dig. 4, 3 tit.: de dolo malo, and ib. 44, 4 tit.: de doli mali et metus exceptione, et saep.; opp. culpa, Cod. 5, 40, 9.—Far more freq. and class. (but rarely in Cic.),
II. Without malus, guile, deceit, deception: haud dicam dolo, Plaut. Trin. 1, 2, 53: non dolo dicam tibi, id. ib. 2, 4, 79; id. Men. 2, 1, 3; ita omnes meos dolos, fallacias, Praestigias praestrinxit commoditas patris, Poëta ap. Cic. N. D. 3, 29, 73; cf.: huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit, Sall. C. 11, 2: aliquem ductare dolis, Plaut. Capt. 3, 4, 109: consuere, id. Am. 1, 1, 211: versare, Verg. A. 2, 62: nectere, Liv. 27, 28 init. et saep.: nam doli non doli sunt, nisi astu colas, Plaut. Capt. 2, 1, 30; so with astu, Suet. Tib. 65; Verg. A. 11, 704; cf. with astutia, Sall. C. 26, 2: per sycophantiam atque per doctos dolos, Plaut. Ps. 1, 5, 70; cf. ib. 113: per dolum atque insidias, Caes. B. G. 4, 13, 1; and with this last cf.: magis virtute quam dolo contendere, aut insidiis niti, id. ib. 1, 13, 6.—Prov.: dolo pugnandum est, dum quis par non est armis, Nep. Hann. 10: tempus atque occasionem fraudis ac doli quaerere, Caes. B. C. 2, 14, 1; so with fraus, Liv. 1, 53: consilio etiam additus dolus, id. 1, 11: per dolum ac proditionem, id. 2, 3: dolis instructus et arte Pelasgā, Verg. A. 2, 152 et saep.: subterranei = cuniculi, Flor. 1, 12, 9: volpis, Lucr. 3, 742; cf. id. 5, 858 and 863; Vulg. Matt. 26, 4 et saep.—
III. Transf., the means or instrument of deceit: dolos saltu deludit, i. e. the nets, Ov. Hal. 25: subterraneis dolis peractum urbis excidium, Flor. 1, 12, 9.—Dolus, as a deity, Val. Fl. 2, 205: superavit dolum Trojanum, Dolon, Plaut. Ps. 4, 7, 142.—
B. = culpa: dolo factum suo, by his own fault, Hor. S. 1, 6, 90.

Origins

Inherited from Proto-Italic *dolos, from Proto-Indo-European *dolh₁os m (“pain”). Cognate to Oscan dolom (“intention, ruse”) and Ancient Greek δόλος (dólos), but the Italic terms may be borrowings from the latter.

Descendants
  • Catalandol
  • Englishdolus
  • Frenchdol
  • Italiandolo
  • Portuguesedolo
  • Romaniandol
  • Spanishdolo
  • Siciliandolu

Quick answers

What does dolus mean in Latin?
dolus, a noun, means “deception, deceit, fraud, guile, treachery, trickery; evil intent; malice”.
What is the genitive of dolus?
The genitive singular is dolī. dolus is masculine, second declension.
How do you pronounce dolus?
In classical Latin, [ˈdɔ.ɫʊs]; in ecclesiastical (church) Latin, [ˈdɔː.lus].